Haber: Seyfi ÇELİKKAYA
(YOZGAT) - Yozgat’ta geçmişte bağ bozumu döneminde pekmez yapımının vazgeçilmez unsurlarından olan “pekmez toprağı”na talep, üzüm bağlarının azalması ve genç nüfusun köylerden göç etmesiyle düştü. Küçük İncirli köyünde “ak toprak” olarak bilinen ve kireç oranı yüksek beyaz killi toprak, üzüm şırasının durultulması ve asidinin azaltılması amacıyla kullanılıyor.
Köydeki arazilerden çıkarılan pekmez toprağı, geçmişte yer altında açılan tünellerden insan gücüyle çıkarılırken, günümüzde iş makineleriyle yüzeyden temin ediliyor. Köylüler, geçmişte yoğun talep gören toprağın artık daha az miktarda çıkarıldığını belirtiyor.
“BUNSUZ PEKMEZ OLMAZ”
Pekmez toprağının bulunduğu arazinin sahiplerinden Fikret Yalçın, toprağın pekmez yapımında önemli bir işlevi olduğunu söyledi.
Toprağın geçmişte 10-20 metre derinliğe ulaşan tüneller açılarak çıkarıldığını belirten Yalçın, günümüzde ise iş makineleriyle yüzeyden çıkarıldığını ifade ederek, “Bunsuz pekmez olmaz, pekmezi bu durultur. İncirli’nin toprağı hiçbir yerin toprağına uymaz. Eskiden yer altında 10-20 metre tüneller açarak damar damar çıkarırdık. Şimdi kepçeyle üzerini sıyırıp çıkarıyoruz” dedi.
Toprağın Yozgat’ın yanı sıra Kırşehir, Antalya ve farklı illere gönderildiğini belirten Yalçın, yurt dışında yaşayan yöre insanlarının da memleketlerinden götürdüğünü söyledi.
Geçmişte toprağı almak için çok sayıda kişinin köye geldiğini anlatan Yalçın, “Eskiden hayvanlarla gelirlerdi. Araba, at arabası, traktör koyacak yer bulamazdık. Sabah girerdik, gece yarısına kadar lambalarla eşerdik. Çok meşakkatli bir iş” diye konuştu.
Yalçın, pekmez toprağının kilosunun 15-17 lira arasında satıldığını ifade etti.
“TOPRAĞI KOYMAZSAN PEKMEZ EKŞİ OLUR”
Köy sakinlerinden Şengül Yalçın da pekmez yapımında toprağın nasıl kullanıldığını anlattı.
Üzümlerin toplanıp çuvallara doldurulduğunu belirten Yalçın, üzüm şırasına belirli miktarda toprak eklendiğini, süzüldükten sonra kaynatıldığını söyledi. Yalçın, “Süzgeçten geçirdikten sonra suyunu kestirme yaparız. Kaynamaya başlar, kazanlara doldururuz. Sabaha kadar durur. Toprak dibinde kalır, üst kısmını alırsın. Toprağı koymazsan pekmez ekşi olur” dedi.
“BU TOPRAK PEKMEZİN İLACI”
Toprak sahiplerinden Bünyamin Yalçın ise arazinin dedesinden kaldığını belirterek, “Bu toprak olmazsa pekmez olmuyor. Bu toprak pekmezin ilacı. Üzümün suyunu durultur, sonra o su pekmez yapmak için kaynatılır. Bu çevrede damarı en fazla olan ocak bizim köyümüzde, bizim bağımızda” diye konuştu.
Toprağın vatandaşlara çoğunlukla ihtiyaçları kadar verildiğini ifade eden Yalçın, eskisi kadar ticari bir hareketlilik olmadığını kaydetti.
“KÖYÜMÜZÜN BEYAZ ALTINI”
Küçükincirli Köyü Muhtarı Veli İcik de köyde çıkarılan beyaz toprağın yörede “beyaz altın” olarak nitelendirildiğini ifade etti. İcik, “Köyümüzün beyaz altını olarak geçen beyaz toprağımız, pekmeze öz veren, tadını ve kıvamını sağlayan özellikli bir toprak. İlçelere kadar gidiyor. Akdağmadeni’ne kadar gelip alanlar var. Çayıralan ve Çekerek’ten de vatandaşlar gelip alıyor” dedi.