SEYFİ ÇELİKKYA
Yozgat’ta dağlık ve engebeli tarlalarda yapılan ekimin vazgeçilmez hasat araçlarından tırpancılık yapanların sayısı her yıl azalıyor. Yazıpınar köyünde yaşayan ve Çalatlı köyünde mercimek hasadını yapan tırpancılar, geçen sene 15 kişinin tırpancılık yaptığını bu yıl sadece 4 kişi kaldıklarını söyledi. Mercimek hasadını tırpan ile yapmayı tercih eden Bünyamin Ayverdi, "Tırpancı biraz daha maliyeti düşük olduğundan, çocukları çalıştırdığımdan, kendim destesini yaptığından, o yüzden bununla biçiyorum" dedi.
Türkiye’de en fazla mercimek üretimi yapan iller arasında ilk sıralarda bulunan Yozgat’ta bu yıl mevsimsel yağışların fazla olması üretim rekoltesinin de yüksek olmasını sağladı. Çiftçi ürettiği ürünün hasadını düşük maliyetle yapabilmek için farklı yöntemler kullanmaya başladı. Yozgat’ta önceki yıllarda genel olarak yonca, fiğ, çayır, ot gibi hayvan yemi olarak kullanılan bitkilerin biçimini yapan tırpancılar, son yıllarda buğday, arpa, mercimek gibi tarım ürünlerini de biçmeye başladı. Tarım sektöründe makineleşmenin bu denli yaygın olmadığı dönemlerde, sabah ilk ışıkları ile tarım alanlarına gidip, gün batımına kadar tırpan ile hasat yapan tırpancılar, mesleklerinin artık son dönemlerinin yaşandığını bildirdi.
"MALİYETLER YÜKSEK OLDUĞUNDAN KAZANCIMIZ ÇOK AZ ÇOK ZOR"
Mercimek hasadını tırpan ile yapmayı tercih eden Yozgat Merkez Çalatlı köyünden 63 yaşındaki Bünyamin Ayverdi, "Kendim emekliyim. Emekli maaşı az olduğundan bunu da yan gelir olaraktan, tarlalarımı ekiyorum. 3-5 kuruş kazanmaya çalışıyoruz, kazanabilirsek. Maliyetler yüksek olduğundan kazancımız çok az çok zor, mazot pahalı, tırpancı pahalı. Bu yevmiyecileri 1000 lira yevmiye ile getiriyorum. Artı bir de köylerine araba parası ödüyorum, 1200 liraya geliyor yevmiyesi. Durum bu yapacak bir şey yok. Tarlayı ekmesek boş bıraksak, boşta bırakamıyoruz, ekmek zorundayız. Bir şey de kazanamıyoruz" dedi.
"MAKİNA MALİYETLERİ ÇOK PAHALI"
"Motorlu araçlar pahalı olduğundan bir de makina maliyetleri çok pahalı" diyen Ayverdi, şöyle konuştu:
"Bugün en ucuz alacağım makine 45 bin lira, onunla da ancak iki sene çalışırım. En iyisi 70 bin lira. 70 bin lirayı da verip makine alacak durumum yok. Artı bir de mazot masrafı girdiğinden tırpancı biraz daha maliyeti düşük olduğundan, çocukları çalıştırdığımdan, kendim destesini yaptığından, o yüzden bununla biçiyorum. Yoksa makineyle biçmek daha kolay, daha rahat olur benim için. Pahalı olduğu makine alamadığımdan tırpanla biçtiriyorum. Devletin bize destek olmasını bekliyoruz. Aynı buğday gibi arpa gibi destekleme verilmesini istiyorum mercimeğe, nohuda, fiğe. Destekleme verilmezse yakın zamanda bunu da bırakacağız, bırakmak zorunda kalacağız. Bugün gübre atıyoruz tonu 15-16 bin lira. Bu sene aldık, seneye almaya gücümüz ya yetecek ya yetmeyecek. Yetkililerden bir yardım bir destek bekliyoruz."
"TIRPANCI ESKİDEN ÇOKTU, 100-150 KİŞİ VARDI"
Yozgat’ın Yazıpınar köyünden 55 yaşındaki tırpancı İdiris Altunok, çocukluk yıllarından itibaren tırpancılık yaparak geçimini temin ettiğini belirterek, "Tırpancı eskiden çoktu, 100-150 kişi vardı, geçen sene 15 kişi, her sene düşüyor. Bu arkadaşlar da mazot-yakıt fazla olduğundan makineyle biçemiyor. Mecbur bizlere biçtiriyor. Bizler de az olduğumuz için bu sene de Yazıpınar köyünden 4 kişiye kaldık. Ahmet Bey’in tarlasına geldik, burayı biçiyoruz" diye konuştu.
Aynı köyden tırpancı Hıfzı Erdoğan da "Her işin zorluğu var tabii ki. Kolaylığı da var zorluğu da. Kolay diye de bir şey yok. Biz bu işleri yapıyoruz tırpan işlerini ama başka biçen de kalmadı. Biz başka köyden geldik" ifadelerini kullandı.