DİLAN KUTLU
Türkiye’nin dört bir yanında hayvan üreticileri yaylalara çıktı. Tunceli’deki üreticiler ise hangi yaylalara çıkılacağı ile ilgili planlamanın “keyfi olarak yapıldığını” söyledi. Küçükbaş hayvan üreticisi Ergün Pakdemir, "Bir yaylaya başvuran iki grup olduğu zaman kura çekilmesi gerekir. Böylesi bir çalışma yapılmadı, kendi kafalarına göre dağılım yaptılar. Üreticiler olarak istediğimiz şekilde belirleyemiyoruz, peynir fiyatlarını. Tüccarlar her yıl kafalarına göre fiyat belirler, biz üreticiler de bu fiyatları kabul etmek zorunda kalıyoruz. Bu şekilde giderse bütün üreticiler batacak zaten" dedi.
Tunceli’deki yaylacılara, 1 Haziran’dan itibaren yaylalara çıkma izni verildi. Üreticiler, hangi yaylaya çıkılacağını belirleme yetkisini elinde tutan Tunceli Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Merkezi Birliği’nin “dağılım işini keyfi yaptığını” söyledi.
“OTTAN VERGİ ALMASININ NE ANLAMI VAR?”
Yaylacıların asıl geçim kaynağı peynir. Geçen yıl kilosunu 20 TL’den sattıkları peynir, bu yıl 33 TL. Üreticilerin fiyatların kendilerine sorulmadan tüccarlar tarafından belirlendiğini, peynirin kilosunun 45 TL’den aşağı olmaması gerektiğini söylüyorlar.
Tunceli'de İl Mera Komisyonu tarafından bu yıl yaylalara çıkış izni, 1 Haziran’dan itibaren verildi. Üreticiler geçen yıl yayaların ihale ile 600 bin TL’ye kadar kiralandığını belirterek, “Zaten devlet bizden vergi alıyor. Ottan vergi almasının ne anlamı var?” diyor.
Üreticilerin bir başka sorunu ise çoban bulamamak. Geçen yıl 8 bin lira olan çoban ücreti bu yıl 15 bin liraya kadar yükseldi. Yaylaya çıkamayan üreticiler hayvanlarını yem ile beklemek zorunda kaldıklarını, geçen yıl 2 bin 500 TL’ye satılan arpanın bu yıl 6 bin liraya, yemin ise 7 bin liraya yükseldiğine dikkat çekiyor.
KÜÇÜKBAŞ HAYVANDA SÜT PRİM DESTEĞİ YOK
Büyükbaş hayvanlar için verilen “süt primi”, küçükbaş hayvanlar için ödenmiyor. Küçükbaş hayvan üreticilerine 30 TL “damızlık destekleme primi” veriliyor. Yüksek girdi maliyetleri karşısında verilen desteğin yetersiz kaldığını belirten küçükbaş hayvan üreticileri; saman ve arpa alabilmek için tefeciye borçlandıklarını, tefeciye olan borçlarını ödemek için ise hayvanlarını satmak zorunda kaldıklarını aktarıyor.
"YAYLALARDA KENDİ KAFALARINA GÖRE DAĞILIM YAPTILAR"
Tunceli'nin Pertek ilçesinde küçükbaş hayvan üreticiliği yapan Ergün Pakdemir, yaşadıkları sıkıntıları ANKA Haber Ajansı'na şöyle anlattı:
“Yapılan yayla dağılımlarında ihaleler, Tunceli Mera Komisyonu tarafından Birliğe verildi. Birliğin yapmış olduğu bu dağılımlarda ise bazı üretici gruplar mağdur duruma düştüler. Birliğimiz bu sorunların çözülmesi konusunda başlangıçta yetersiz kaldılar. Daha sonra üreticilerimizin yapmış oldukları mücadeleler sonucunda bazı değişiklikler yapıldı. Birliğin yayla yerleri dağılımı yaptığı zaman mera kapasitesini göz önünde bulundurarak yapması gerekir. Bir yaylaya başvuran iki grup olduğu zaman kura çekilmesi gerekir. Böylesi bir çalışma yapılmadı, kendi kafalarına göre dağılım yaptılar.
Üreticiler olarak istediğimiz şekilde belirleyemiyoruz, peynir fiyatlarını. Tüccarlar her yıl kafalarına göre fiyat belirler, biz üreticiler de bu fiyatları kabul etmek zorunda kalıyoruz. Tüccarların karşısında başarı sağlayamıyoruz. Tunceli, Erzincan, Elazığ bölgesinde büyük tüccarlar var. Onlar fiyatları koyuyorlar ve biz uymak zorunda kalıyoruz. Piyasadaki ürünlerimizin satışında hiçbir destek alamıyoruz. Bu şekilde giderse bütün üreticiler batacak zaten. En az 45 TL olması gereken peynir fiyatlarımız bu yıl tüccarlar tarafından 33 TL olarak alınmakta bu da bizim ihtiyacımızı karşılamamaktadır. Çoban konusunda ise çoban bulamıyoruz. Yerli çobanlar var artık kimse gelip yapmıyor bu işi.”
"YETİŞTİRİCİLER GEÇEN YIL TEK BAŞINA 500 BİN 600 BİN GİBİ FİYATLARA İHALEYE GİRDİ"
Tunceli Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Merkezi Birliği’nden veteriner Murat Durmuş ise üreticilerin eleştirilerine şu karşılığı verdi:
“İl Mera Komisyonu 1 Haziran’ı yaylaya çıkış tarihi olarak belirledi. Nedeni iklim şartları. Hala bölgelerde çok yüksek miktarda kar var. Çemişgezek ilçesinde kuraklık olduğundan dolayı üreticiler arpa saman yediriyor. Arpa ve samanın pahalı olduğundan dolayı yetiştiriciler yaylaya çıkmak istiyorlar. Bu sene mazot fiyatlarının yüksek olduğundan dolayı yaylacılar il dışında gidemedi. Bu nedenle güvenlik gerekçesiyle kapalı olan birçok yerler valilik tarafında açıldı. Meralara 1 Haziran öncesinde çıkan kimse olmadı.
Geçen sene Birlik ihaleden çekildi. Yetiştiriciler tek başına geçen yıl 500 bin 600 bin gibi fiyatlara ihaleye girdi. Bu sene hayvan başına 10 lira 50 kuruş alıyoruz. Üreticiler, bunu birliğin hesabına yatırırlar ve Birlik olarak yüzde 75’lik kısmı köy bütçelerine yüzde 25’lik kısmı Tarım ve Orman Bakanlığı’na verir.”