HABER : EDDA SÖNMEZ

KAMERA: ADEM KARABAYIR

Pandemi sürecinde büyük darbe yiyen İstanbul'un kalbinin attığı Mahmutpaşa'da çok sayıda dükkan kapalı, ayakta kalanlar da isyanda. “Hani esnafa yardım deniyor, destek deniyor ama biz bir şey görmedik” diyen de var, “Verilen yardımlar hiçbir şeye yetmedi” diyen de. “Bugün siftah yapmadık, ümidimiz de yok” diyen esnaf yaşadıkları sıkıntıyı, "Türkiye’nin geldiği durum içler acısı. Herhalde daha kötüsü olamaz. Yeni bir yönetim, yeni bir anlayış, yeni bir Türkiye lazım” sözleriyle dile getirdi.

Tarihi Yarımada olarak tanımlanan Eminönü ve Beyazıt bölgesinde Osmanlı döneminden beri faaliyet gösteren tarihi çarşılarda ve hanlarda pandeminin yarattığı hasar büyük. Açıklanan destek paketlerine rağmen, hiçbir destek görmediğini ya da çok az destek aldığını söyleyen esnaf ödeyemediği vergi, kredi borçlarının yanı sıra kira, fatura, aidat gibi giderlerle zor durumda. İktidarın ilgisizliğinden yakınan ve sesini duyurmaya çalışan esnaf ANKA'ya konuştu.

“AÇILIMLARIN ESNAFLA HİÇBİR ALAKASI YOK"

Mahmutpaşa'da iş yaptığı sürecin en kötü zamanını yaşadığını söyleyen Emirhan Karaca, şöyle konuştu:

"Herhalde daha kötüsü olamaz diye düşünüyorum. Verilen desteklerin bizim buradaki kiramızın dörtte birini bile karşılama olasılığı yok. Mesela 3 bin liradan bahsediyoruz değil mi? Hani düşünemiyorsun çok komik bir rakam. 3 bin liraya ne yapabiliriz? Mutfak masrafı. Bir ay belki. Örnek veriyorum 30 bin lira kiranın 10 da biri. Ee ne yapacağım ben 3 bin liraya. Vergi silinmemiş, stopaj silinmemiş bu bir nankörlük göstergesi olarak algılanmasın. Bu tamamen açılımların bizimle hiç alakası olmadığını söylüyorum. Esnafla hiçbir alakası yok. Esnaf bu dönemde kısa çalışma ödeneğini inkar etmiyorum. Kısa çalışma ödeneği hariç hiçbir şey görmedi. O da şöyle; kısa çalışma ödeneğine başvurdum 9 ay sonra. Benim tek düşüncem vatandaşa kulak vermeleri.

“MAALESEF BİZE YARDIM YAPILMADI"

İki haftadır kapalı olan dükkanını yeni açtığını söyleyen esnaf Turgay, şöyle konuştu:

“İş şu anda yok. 2 haftadır kapalıydı, yeni açtık zaten. Yavaş yavaş turist bekliyoruz. Maalesef bize yardım yapılmadı. Zaten az bir para baktığın zaman. Kimisi 3 bin alıyor kimisi 2 bin falan alıyor. Herkesi kapsamıyor bu. Farz et ki ben 5 bini aldım ne olacak? 5 binle mi geçineceğim? Ev kirası olsun, dükkan kirası olsun. Nasıl ödeyeceğim? Bir senedir korona var hatta bir seneyi geçti. Hiçbir tane belediye başkanı, milletvekili hiç kimse, hiçbir Allah’ın kulu denetlemeye gelmedi. Kimse gelip bakmadı. Bu esnaf ne yapıyor ne ediyor, hiç soran yok ama bir seçim olduğu zaman herkes geliyor. O ona laf atıyor, o ona laf atıyor ama kimse halkla uğraşmıyor. 'CHP şunu yaptı.', 'AKP şunu yaptı.', 'HDP şunu yaptı.' Sadece birbirleriyle uğraşıyorlar. Halkın oyuyla milletvekili seçilmiş, ama baktığın zaman kimse halka bir şey yapmıyor. Gerçekten önem vermiyorlar, böyle bir şey yok ya. Dünya kadar maaş alıyorlar. Ama halka üstten bakıyorlar, egoistlik yapıyorlar.”

“BİR AN EVVEL ÇÖZÜM BULUNMASI İÇİN BİZ ERKEN SEÇİM İSTİYORUZ”

“Esnaf çok sıkıntı çekiyor. İş olmuyor. Turizm çöktü. Piyasa çok kötü. Hiç kimsenin işleri rast gitmiyor. Bir an önce bir çare bulunması gerekiyor. Benim gördüğüm, erken seçime ihtiyacımız var" diyen esnaf Cem Haklı, şunları dile getirdi:

"Bir ana önce halkın önüne sandık gelmesi lazım. Ülkede görüyorsunuz son günlerde olaylar oluyor. Bunlardan yana devlet nasıl bir duruma girmiş ki biz anlayamıyoruz. Bunlara bir an evvel çözüm bulunması için biz erken seçim istiyoruz. Şu anda bir yardım almadım, görmedim. Sadece bin 100 TL aldım o kadar. Şu anda benim 6 tane faturam var. Faturamı ödeyemiyorum. Doğal gaz, su, internet bunları ödeyemiyorum. Durmadan telefonuma mesaj geliyor. Adil bir yaşantı istiyoruz. Para falan istemiyoruz, hiçbir şey istemiyoruz. Sadece adaletin sağlanmasını, herkesin görevini bir devlet adamı gibi yapmasını istiyoruz. Beklentimiz bu. Ben iş kurayım, fabrikatör olayım başka bir şey istemiyoruz... 'Eskiden şöyleydi', 'Eskiden böyleydi' diyorlar ama şu anda Türkiye’nin geldiği durum içler acısı. Şu anda paramıza hiçbir şey alamıyoruz. Bir iş kurmaya çalışsan kuramıyorsun. Bir şey alsan alamıyorsun. Bitti yani. Ben Türkiye’yi bitti olarak görüyorum artık.”

“BUGÜN SİFTAH YAPMADIK, ÜMİDİMİZ DE YOK, ÜLKENİN DEĞİŞİME İHTİYACI VAR"

40 senedir esnaf olan 21 senedir de Mahmutpaşa’da iş yapan Hüsnü Kabael, “Maalesef durum kötü. Pandemi de tuzu biberi oldu bunun. Daha da sıkıntılı geçiyor” dedi. Esaf Kabael, şöyle konuştu:

"Çok zor dönemleri atlatıyoruz, bakalım atlatacağız inşallah. Valla biz bir şey görmedik. Maalesef bir şey göremedik. Hep açılım var, hep esnafa yardım var, ama biz daha bir şey göremedik. Bir tek stopajda ufak bir yardımları oldu o kadar. Vallahi beklenti çok da ama ümit yok. Bunca seneki icraat da bunu gösteriyor. Maalesef ümidimiz yok. Hükümetin, ülkenin bir değişime ihtiyacı var. Bunlarda mental yorgunluk başladı. Yeni bir yönetim, yeni bir anlayış, yeni bir Türkiye lazım. Türkiye çok büyük bir ülke. Çok büyük kaynakları olan bir ülke. Ülkemiz dünyada ender görülecek bir ülkedir ama maalesef vatandaşı olarak istediğimiz gibi yaşayamıyoruz. Burası daha önce kapalı gişe denen bir yerdi. Şu anda 8-9 tane dükkan maalesef kapandı ve yerine açılan yok. 1 seneden fazladır kapalı. Bizim de gidişatımız öyle. Kiralar yüksek, masraflar yüksek. Kazanamıyoruz. Gelir elde edilemiyor. İnanın ben emekliyim, emekli maaşımı alacağım günü iple çekiyorum. Artık durum bu. Bugün siftah yapmadık. Dün yaptık ama bugün yapmadık. Ama siftahla bu işler olmaz çünkü kiralarımız çok yüksek. Masraflarımız bayağı ağır."

“HALİMİZ İÇLER ACISI, DÜKKANLAR SİFTAHSIZ KAPANIYOR”

Mahmutpaşa'da 5 yıldır esnaflık yapan Hayrullah Şimşir, 1,5 yıldır kirasını ödeyemediğini, birçok arkadaşının da aynı durumda olduğunu anlattı. Hayrullah Şimşir, şunları söyledi:

"Pandemi sürecinde hani esnafa yardım deniyor, destek deniyor; ben kendi adıma 1 TL yardım görmedim. Buradaki bütün arkadaşlarımız da aynı. Büyüklerimiz 'Esnafa yardımcı oluyoruz' diyor. Gelsinler de bizim sesimizi burada duysunlar. Mahmutpaşa veya Kapalı Çarşı, İstanbul’un değil Türkiye’nin kalbi. Gelsinler buradaki 10 tane esnafın halini sorsunlar. 10 tane esnaf zaten onlara ekonominin durumunu da söyleyecek, insanların ne halde olduğunu da söyleyecek. Buradaki esnafın hiçbir tanesi parasını alıp da Avrupa’ya yurt dışına götürmüyor. Buradaki esnafın hepsinin parası burada kalıyor ama hepimizin hali işler acısı. Devletimiz bazı şeyleri belki yaptı ama kira konusunda olsun veya stopajların ertelenmesi, Kredi verdiler şimdi geri ödeme zamanı geldi. Nasıl ödeyecek bu esnaf? Siftah yok, dükkanlar siftahsız kapanıyor.

“BÜTÜN DÜKKANLAR BOMBOŞ, 3 SENE ÖNCE BU PASAJDA BOŞ DÜKKAN BULAMAZDIK”

Bakın bütün dükkanlar bomboş. 3 sene önce bu pasajda dükkan bulamazdık. Yoktu. Herkes birbirine el altından 'dükkanlar kiralık' gidiyordu ama şu an her taraf boş. 8-9 tane boş dükkan var. Esnaf diyorlar ya küçük esnaf. Biz orta ölçekli esnafların hiçbir şeyini göremedik ki. Gelsinler bir orta halli bir esnafın halini sorsunlar, taleplerimizi dinlesinler. Benim kendime göre bir talebim vardır; başka bir arkadaşın kendine göre bir talebi vardır. Ekonomiyi benim çözecek halim yok ama küçük esnaf ekonominin kalbi. Küçük esnaf para kazanırsa sokak hareketlenir. Sokaktaki bakkal canlanır, sokaktaki market canlanır. Küçük esnaf para kazanmazsa yani orta ölçekli esnaf. Küçük esnaf dediğin berberi, tuhafiyesi veya bakkalı demiyorum onun bir üstü. Biz ortadaki esnaflar şu an çok perişanız. Büyük esnaf, zaten büyük olan, fabrikası olan, belli bir sayıda işçi çalıştıranlara yaradı pandemi. Onların hiçbiri durmadı, onlara pandemi daha önceki senelerden daha çok iş yaptırdı. Niye? Çünkü bizim gibi orta ölçekli esnaflar kapalı olunca adamların ekmeğine bal kaymak oldu. Hepimiz kapalıydık. Aylarca kapalı kaldık. İnanın vallahi evinin kirasını ödeyemeyen arkadaşlarımız var. Abi A’dan alıyor B’ye veriyor B’den alıyor C’ye veriyor. Süreç böyle işliyor. Allah yardım etsin nereye kadar böyle gideceğiz bilmiyorum”.

“MAALESEF DESTEK GÖREMEDİK, KİM ALIYOR, KİM VERİYOR BEN BİLMİYORUM"

2005 yılından itibaren Mahmutpaşa’da esnaf olan Haydar Yılanlıdağ da işlerin çok kötü olduğunu söylerken, desteklerden de yararlanamadığını söyledi. Yılanlıdağ, şöyle konuştu:

"Muhasebeciyi de aradık bizim grup içine girmiyormuş. Destekleme de alamayacağız. 3 bin lira hiçbir şey değil. Handaki kiralar yaklaşık 10-12 bin lira. 3 bin lira vereceklerdi onu da vermiyorlar. Sigortalı elemanım vardı ona da para çıkmadı. Neye başvuruyorsak yok. Kim alıyor kim veriyor ben anlamadım. Bize hiçbir şey yok. Öyle bekliyoruz hanımefendi. Benim bunlardan ümidim yok. Bunların hiçbir işi düzgün yaptığına inanmıyorum. Ne söyleseler tersi çıkıyor. Bu babamın oğlu da olsa aynı lafı söyleyeceğim. Sırf karşı olduğum için muhalif olduğum için söylemiyorum. Ortalık yangın yeri herkes başka bir şey anlatıyor. Sana A sorusunu soruyorum sen B cevabını veriyorsun. O gün de Soylu beyefendiyi de televizyonda çok dikkatli dinledim. Nasıl söyleyeyim herhalde benim kafam çalışmıyor anlamadım yani. O sorulardan o cevaplardan hiçbir şey çıkaramadım”.

“3 BİN LİRA, 5 BİN LİRA BİZİ KURTARMAZ"

Mahmutpaşa'da 1996 yılından itibaren abiye üzerine mağazası olan esnaf Cüneyt de şunları söyledi:

"Son 10 yıldan beri iş çok kötü, berbat. Milletin çekleri bile yazılıyor şu an Covid-19'dan dolayı. Bu koronavirüs bitse de biz de rahatlasak. Çünkü sağa, sola bayağı borcumuz var. '1 Haziran’da açılacak' diyorlar biz de onu bekliyoruz şu an. Hiçbir şey alamadık. Şu an hiçbir şey almadık. Ama başvurumuz var daha net bir şey yok sadece. Daha cevap gelmedi bekliyoruz şu an. 3 bin lira, 5 bin lira kurtarmaz bizi. Çünkü mağaza kiralarımız şu an 35 bin, 40 bin, 50 bin lira. Elemanlar var, Sigorta var elektrik var. Aylık 70 bin 80 bin lira gidiyor. 2 yıldan beri... Şu an dükkan berbat. Bayağı masraf içindeyiz şu an. Devletin yapacağı bir şey yok. Ne yapacak devlet? Bize yardım edecekler, söylediler, söz verdiler ama daha yardım da yok ortalıkta da bir şey yok şu an. Biz de onu bekliyoruz.”

“İŞLER YÜZDE 80 DÜŞTÜ, DEVLETTEN BEKLENTİMİZ STOPAJIMIZI SIFIRA İNDİRMESİ"

35 yıllık Mahmutpaşa’da esnaf olan Yılmaz Topaç, işlerinin yüzde 80 düştüğünü belirterek, şöyle konuştu,

“Valla işlerimiz bir buçuk senedir çok kötü. Özellik sünnet ve abiye kıyafetleri sattığımız için düğünler yasaklandığından dolayı yani bir buçuk senedir hiçbir masrafımız, kiramız, hiçbir şey çıkmıyor. Bundan yararlanamadık. Bu konuyu da kimse dillendirmedi. Özellikle o esnaf odası başkanı Bendevi Palandöken bey çıkıyor televizyonlara; herkesten bahsediyor, işte kahvehaneler şunlar, bunlar, işte ufak tefek bir şeyler, en azından bir 'can suyu' falan diyor ama biz tamamen unutulduk. Vergi levhamızda bile iki senedir zarar gözüküyor. Buradan bile belli iş yapmadığımız ama devletten maalesef hiçbir yardım göremiyoruz. Para yardımı bize zaten ufak geliyor. Burada çünkü kiralarımız, şu anda şu dükkanın kirası 35 bin 40 bin, stopaj hariç. Masrafıyla 50 bin lira yani bunlardan bize 3 bin 5 bin 10 bin bile verse bir şey olmaz. Daha da fazla zaten bekleyemeyiz. Devletten sadece istediğimiz mesela stopajımızı sıfıra indirmesi, kira stopajlarımızı en azından vermememiz. Ayrıyeten kira vergilerini, emlak vergilerini düşürmesi. Hiçbir faydasını göremiyoruz devletten. Yaklaşık 10-12 tane hanın içerisinde esnafımız kapattı gitti. Bunların hepsi de bu sebeplerden ötürü”.

“40 YILDAN BU YANA BÖYLE BİR İŞSİZLİK, DURGUNLUK GÖRMEDİM"

Mahmutpaşa'nın 40 yıllık esnaf İlhan, şunları söyledi:

“Ben 40 yıldan bu yana böyle bir işsizlik, durgunluk görmedim. Pandemi öncesinde bir durgunluk zaten vardı. Pandemi de iyice üzerine tuz biber oldu. Bekliyoruz böyle. Saat şu anda ikibuçuk, bir siftahımız yok. İstanbul’un göbeğinde Mahmutpaşa’da ticaret yapıyoruz ve siftahımız yok. Dseteklerden pek faydalanamadık. Burada 192 tane esnaf arkadaşımız var. Bir tane esnaftan daha duymadım devletten destek, yardım aldığını. Biz kendimiz de almadık. Kendi çabamızla var olmaya çalışıyoruz. Allah’tan kiramız yok. Ayakta duruyoruz. Caddemiz yüzde 90 el değşitirdi. 60 dükkan dükkan el değiştirdi. Çok büyük bir oran.Yani eski kiracılar gitti yenileri geldi. Bakalım onlar da ne kadar dayanacak ne kadar işsizlikte durabilecek?

"8 DÜKKANIMIZ VARDI BİRE DÜŞTÜ, 60-62 ÇALIŞAN VARDI ŞİMDİ 4 KUŞUYUZ”

Düğünler biliyorsunuz bir müddet ertelendi falan. Zaten işimiz genelde damatlık. Burası düğüncü çarşısı. Gelinlik satan, abiye satan, çeyizlik satan birçok arkadaş bıraktı gitti. Biz de direniyoruz. En azından işte vergi ödemelerinde bir kolaylık yapılabilir. Hani böyle 2 bin 3 bin liralar yerine vergiler ertelenebilir. Kiralarda bir destek olunabilir. Personel yardımı alınabilir. Bizim toplam 8 dükkanımız vardı. Biz 8 mağazadan 1 taneye indik 2 yıl içinde. Yani yardım alsaydık herhalde 60-62 tane çalışanımız vardı firma olarak. Şu anda 3 kişi bir de ben 4 kişiyiz. Başka hiçbir şey söylemiyorum”.

“DESTEK ALMADIM, VERİLEN DE DEVEDE KULAK KALIYOR"

Mahmutpaşa'nın eski esnaflarından biri olan ve 12 yaşından bu yana bu işin içinde olduğunu söyleyen esnaf Fatih de turist olmaması, gelen zamlar ve dolar kurunun yükselmesinden çok sıkıntı yaşadıklarını söyledi. Fatih esnaf şunları dile getirdi:

"Şu anda herkes dişini sıkıyor ama biraz daha böyle devam ederse, ekonomik olarak da genel genel olarak da çok kötü olacak. Şu anda bizim yaptığımız ürünlerde giderlerimizi hesapladığınız zaman 3 bin TL bizim zaten eve gidiş gelişimiz aylık mazot paramız diyebilirim. Bir de ben almadım. Zaten hani devede kulak kalıyor. Olsa ne olacak olmasa ne olacak 3 bin lira? Artık bu koronaya bir nevi inanmıyoruz gibi oldu. İlk çıktığında millet titreyerek ölüyordu. Haberlerde görüyorduk olduğu gibi düşüyorlardı. Şu anda evet, yaşlılar için hastalığı olanlar için sıkıntılı bir durum ama şu anda bizim bu durumdan dolayı yaşayacağımız bir sıkıntı görmüyorum. Şu anda korona olsa da olmasa da her şeyi kapatıp yeni bir şeye başlamamız lazım. Kapıları açıp turistlerin gelmesini sağlaması lazım hükümetin. Şu şekilde Türklerle bu kiralar ve iş yerlerinin dönecek bir durumu yok.”

GÖRÜNTÜ DÖKÜMÜ

• SOSYAL MEDYA İÇİN KISA VİDEO GÖRÜNTÜSÜ - 1
• SOSYAL MEDYA İÇİN KISA VİDEO GÖRÜNTÜSÜ - 2
• MAHMUTPAŞA GENEL GÖRÜNTÜLER
• MAHMUTPAŞA ESNAF RÖPORTAJLARI (Emirhan Karaca, Esnaf Tugay, Cem Haklı, Hüsnü Kabael, Hayrullah Şimşir, Haydar Yalındağ, Esnaf Cüneyt, Yılmaz Topaç, 40 yıllık esnaf İlhan, 12 yaşından itibaren esnaflık yapan Fatih."