Dünyanın en büyük 50 bankasının, biyoçeşitliliği ve doğal yaşamı yok eden projelere 2,6 trilyon dolar kaynak sağladığı hesaplandı. Tüm dünyadan finans, ekonomi ve çevre uzmanlarının bir araya gelerek hazırladığı rapor, küresel finans devlerinin kredi politikalarının çevre konusundaki sorumsuz ve yıkıcı etkilerini ortaya koydu.

Dünyanın en büyük yatırım bankalarının “yok oluşu finanse ettiğini” tespit eden rapor, finans, ekonomi ve çevre uzmanlarının bir araya gelerek oluşturduğu portfolio.earth inisiyatifi tarafından yayımlandı. İngilizce hazırlanan raporda ANKA’nın yaptığı incelemeye göre, 2019 yılı boyunca en büyük 50 banka 2,6 trilyon dolar değerinde kaynağı doğrudan ya da dolaylı olarak doğanın yok oluşuna neden olan projelerin finansmanı için tahsis etti.

YASAL VE İDARİ DÜZENLEMELER GEREKİYOR

Raporun bütün dünyada mücadele edilen Covid-19 pandemisinin yaşandığı günlerde yazıldığı hatırlatılan raporda, doğayı kökten değiştiren politikaların, pandemilerin ortaya çıktığı koşulları yaratma riskine de yol açtığı vurgulandı.

Bankaların, kredi verme faaliyetlerinden kaynaklanan biyoçeşitlilik etkilerinden kendilerini sorumlu veya yükümlü görmediklerine dikkat çekilen raporda, düzenleme ve denetleme mekanizmalarının bankaları koruduğu, bu mekanizmaların finansmanın çevresel etkileri neredeyse hiç değerlendirmediği ortaya konuldu. Raporda, sorumsuz finans politikaları nedeniyle biyoçeşitliliğin ve dolayısıyla dünya ekonomisinin tamamen yok olma riski ile karşı karşıya olduğu, bu nedenle yasal ve idari düzenlemeler yapılması gerektiğinin altı çiziliyor.

BANKALARIN TÜRKİYE’DE DE YATIRIMLARI VAR

Doğa ve biyoçeşitlilik üzerindeki yıkıcı etkileri olduğu değerlendirilen gıda, ormancılık, madencilik, fosil yakıtlar, altyapı, turizm ile ulaştırma ve lojistik sektörlerindeki yatırımların incelendiği raporda, Adana’nın Kozan ilçesinde Hunutlu kömürlü termik santralinin kredisini üstlenen ICBC ve Bank of China da bulunuyor. Hunutlu termik santrali, Akdeniz’de koruma altındaki kaplumbağaların yaşam alanlarını tehdit etmesi gerekçesiyle eleştirilerin hedefi olmuştu.

Çinli finans devi ICBC’nin adı son olarak Kanal İstanbul’un finansmanı ile ilgili olarak gündeme geldi. Banka ayrıca, Kırklareli’deki Kıyıköy RES’te 20 MW’lik kapasite artırımı projesine finansman sağlayacağını açıklamıştı. Proje, çevreciler tarafından Kıyıköy’deki orman arazilerini tahrip edeceği gerekçesiyle eleştiriliyor. Banka’nın 2019 yılı faaliyet raporuna göre, firmanın 2019 yıl sonu itibarıyla Türkiye’deki aktif büyüklüğü 18,2 milyar TL’ye ulaştı. ICBC, Türk finans kurumlarına, gayrimenkul, inşaat, havacılık ve liman işletmeciliği gibi farklı sektörlerde faaliyet gösteren şirketlere yaklaşık 2,3 milyar ABD doları tutarında kredi tahsis etti.

FİNANSMANIN ÇEVREYE ETKİLERİ UMURSANMIYOR

İncelenen 50 bankadan hiçbirinin kredilerinin biyoçeşitlilik ve doğa üzerindeki etkisinin ölçülmediğine dikkat çekilen raporda, biyoçeşitliliğe zarar veren projelere en çok finansman sağlayan bankaların “Bank of America, Citigroup, JP Morgan Chase, Mizuho Financial, Wells Fargo, BNP Paribas, Mitsubishi UFJ Financial, HSBC, SMBC Group ve Barclays” olduğu bildirildi.

SIRALANAN BÜTÜN BANKALAR SINIFTA KALDI

50 bankayı kredi portföylerinin biyoçeşitlilik üzerindeki etkileri azaltmakta uyguladıkları düzenlemeleri kıstas alarak sıralanan raporda şu tespitler yer aldı:

- Tüm bankalar toplam 100 üzerinden 40'ın altında puan aldı.

- Politikalarıyla ilgili en yüksek puanı alan dokuz bankanın tümünün merkezi Avrupa'da, ancak puanları, fonladıkları şirketlerin küresel ortama katkıda bulunmamasını sağlamakta hâlâ yetersiz.

- En yüksek puanı alan banka olan Banco Bilbao Vizcaya Argentaria (BBVA) bile 40'ın altında puan aldı. Diğer tüm bankalar gibi sektörlerini dönüştürme istekliliğini gösteren göstergelerde düşük notlar aldı.

- Dünyanın en büyük bankaları olarak sıralanan dört Çin bankası, istisnasız şekilde, çevre etkileri politikası açısından dikkat çekici şekilde düşük puan aldı.

- Neredeyse tüm bankaların yönetiminde, sürdürülebilirlik konusunda en yüksek düzeyde temsilciler bulunsa da sürdürülebilirlik direktörleri ve departmanları, özellikle tartışmalı finansman faaliyetleri üzerinde genellikle veto haklarına sahip değil.

- En önemlisi, bankaların hiçbiri, bankaların şirketleri finanse etme yöntemlerini elden geçirmek için hayati kabul edilen bir dizi göstergeyi desteklemiyor. Bu göstergeler, tasarruf sahiplerinin paralarının nasıl yatırılacağı konusunda söz sahibi olmalarını, yüksek riskli kredilerin ifşa edilmesi dahil olmak üzere biyolojik çeşitlilik risklerinin raporlanmasını ve biyolojik çeşitlilik etkileri için bilançoların stres testini içeriyor.

- Sıralamada yer alan bankalar, özellikle iklim risklerine ilişkin raporlamalarıyla karşılaştırıldığında, biyolojik çeşitlilik risklerini yeterince rapor etmedi.

-Bankaların hiçbiri, kredi verme faaliyetlerinin biyoçeşitlilik üzerindeki etkilerini ölçmek ve izlemek için yeterli sistemler geliştirmedi.