MEHTAP BELEN-TAMER ARDA ERSİN

ANKARA (ANKA)

AKP ve MHP tarafından ortak hazırlanan, Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Adalet Komisyonu’nda kabul edildi.

GÖRÜŞMELER 18 SAAT SÜRDÜ

Yaklaşık 90 bin mahkumun tahliyesini öngören, 70 maddeden oluşan ve 11 kanunda değişiklik öngören infaz düzenlemesi, Adalet Komisyonu’nda 18 saat süren mesai sonucunda geçti.T

TUTUKLU GAZETECİLER DÜZENLEMEDEN YARARLANAMIYOR

Teklifin görüşmeleri sırasında CHP başta olmak üzere muhalefet partileri tarafından düşünce suçluları, aydınlar ve muhaliflerinde düzenleme kapsamına alınmasına ilişkin ısrarlı talepleri kabul edilmedi. Tutuklu gazetecilerin tahliyesine ilişkin muhalefetin talepleri reddedildi.

İNFAZ HAKİMLİĞİ KURULACAK

Düzenlemeye göre, Adalet Bakanlığınca infaz hakimliği kurulacak. İnfaz hakimliğine atanan hakimler, adli yargı adalet komisyonlarınca başka mahkemelerde veya işlerde görevlendirilemeyecek.

İnfaz hakimliğinin yargı çevresi ise il veya ilçe sınırlarına bakılmaksızın Adalet Bakanlığının önerisi üzerine HSK tarafından belirlenecek. Coğrafi durum ve iş yoğunluğu göz önünde tutularak bir infaz hakimliğinin kaldırılmasına veya yargı çevresinin değiştirilmesine, Adalet Bakanlığının önerisi ile HSK karar verecek.

Teklifle yeni görevler öngörülen infaz hakimleri, Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara karşı yapılan şikayetleri değerlendirerek, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin mahsup, ceza zamanaşımı ve hükümlünün ölümü hallerinde verilecek kararlar da dahil olmak üzere hakim veya mahkeme tarafından verilmesi gerekli kararları alacak.

CUMHURİYET SAVCISININ KARARLARI ŞİKAYET EDİLEBİLECEK

Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle alınan karara ilişkin işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren 15 gün, yapıldığı tarihten itibarense 30 gün içinde şikayet yoluyla infaz hakimliğine başvurulabilecek.

İnfaz hakimleri tarafından alınan kararlara karşı ilgili Cumhuriyet savcısı veya şikayetçi tarafından 7 gün içinde itiraz yoluna gidilebilecek. Konuya ilişkin düzenleme, 1 Eylül 2020 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanacak ve o tarihe kadar mevcut uygulamalara devam edilecek.

CANAVARCA HİSLE İŞLENEN ÖLDÜRME VE YARALAMANIN CEZASI ARTTIRILIYOR

Kasten yaralama suçunun, üstsoya, altsoya, eşe veya kardeşe karşı, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı, kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle, kamu görevlisinin sahip bulunduğu nu¨fuzu kötu¨ye kullanılarak silahla işlenmesi halinde, şikayet aranmaksızın, verilecek ceza yarı oranında artırılıyor. Suçun canavarca hisle işlenmesi halinde ise ceza bir kat oranında yükseltiliyor. Kasten yaralama sonucunda ölu¨m meydana gelmesi durumunda ise 12 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor.

ÖRGÜTLÜ SUÇLAR VE TEFECİLİĞE CEZA ARTTIRIMI

Düzenleme ile örgütlü suçlar ve tefeciliğe ceza arttırımı öngörülüyor. Buna göre, Örgüt kurarak, kanunun suç saydığı fiilleri işleyenler ve yönetenler, örgu¨tu¨n yapısı, sahip bulunduğu u¨ye sayısı ile araç ve gereç bakımından amaç suçları işlemeye elverişli olması halinde, iki yıldan altı yıla kadar aldıkları hapis cezası, dört yıldan sekiz yıla çıkarılıyor.

Kazanç elde etmek amacıyla başkasına ödu¨nç para veren kişi, 2 yıldan 6 yıla kadar hapis ve 500 gu¨n adli para cezası ile cezalandırılacak. Suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde ise verilecek ceza bir kat artırılacak.

HAMİLELERE TUTUKLULUK YERİNE ADLİ KONTROL ÖNGÖRÜLÜYOR

Ağır hastalık ve engellilik nedeniyle cezaevi koşullarında hayatını yalnız idame ettiremediği tespit edilen şüpheli ile hamile ve doğurduğu tarihten itibaren 6 ay geçmemiş bulunan kadın şüpheliler için tutukluluk yerine adli kontrole alınması öngörülüyor.

İSTİNAF VE TEMYİZE GİDENLER DE YARARLANABİLCEK

Hakkında mahkumiyet hükmü verilmiş ve bu hükümle ilgili olarak istinaf veya temyiz kanun yoluna başvurulmuş olanlar için de UYAP kayıtlarını incelemek suretiyle hükmü veren ilk derece mahkemesi adli kontrol kararı alabilecek.

Teklife göre, hükümlüler hakkında verilen cezaların doğrudan açık ceza infaz kurumlarında yerine getirilme şartları ise şöyle:

- Taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkum olanlar.

- Adli para cezası infaz sürecinde hapis cezasına çevrilenler.

- Terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkum olanlar ile ikinci defa mükerrer olanlar ve koşullu salıverilme kararının geri alınması nedeniyle cezası aynen infaz edilenler hariç olmak üzere, kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az hapis cezasına mahkum olanlar.

- İcra ve İflas Kanunu gereğince tazyik hapsine tabi tutulanlar.

HÜKÜMLÜNÜN HAL VE TAVRI ETKİLİ OLACAK

Hükümlülerin kapalı ceza infaz kurumundan açık ceza infaz kurumuna ayrılmalarına, ceza infaz kurumlarının du¨zen ve gu¨venliği amacıyla konulmuş kurallara içtenlikle uyarak haklarını iyi niyetle kullanarak, yu¨ku¨mlu¨lu¨klerini eksiksiz yerine getirerek geçirmiş ve uygulanan iyileştirme programlarına göre de toplumla bu¨tu¨nleşmeye hazır olduğunun disiplin kurulunun göru¨şu¨ alınarak idare kurulunca saptanması halinde yapılan değerlendirme sonucunda karar alınacak.

Toplam on yıl ve daha fazla hapis cezasına mahkum olanlar ile terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar, kasten öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar ve uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkum olanların kapalı ceza infaz kurumundan açık ceza infaz kurumuna ayrılmalarına ilişkin idare ve gözlem kurulu kararları, infaz hakiminin onayına sunulacak.

Doğrudan açık ceza infaz kurumuna alınanlar dahil olmak üzere bu kurumlarda bulunan hükümlülerden firar edenler veya başka bir fiilden dolayı haklarında tutuklama kararı verilenler, idare ve gözlem kurulu kararıyla kapalı ceza infaz kurumuna gönderilecekler.

Açık ceza infaz kurumu şartlarına veya çalışma koşullarına uyum sağlayamayacakları tespit edilenler idare ve gözlem kurulunun kararı ve infaz hakiminin onayıyla kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilecekler.

Kınamadan başka bir disiplin cezası alıp, bu cezası kesinleşmiş olanlar veya asayiş ve düzenin sağlanması amacıyla disiplin cezası kesinleşmemiş olsa bile eylemi kurum düzeni ya da kişi güvenliği bakımından tehlike oluşturanlar idare ve gözlem kurulu kararıyla kapalı ceza infaz kurumuna gönderilecekler.

HAMİLE KADINLAR HAKKINDAKİ HAPİS CEZALARI GERİ BIRAKILACAK

Düzenlemede, hapis cezasının infazı, hamile olan veya doğurduğu tarihten itibaren 1 yıl 6 ay geçmemiş bulunan kadınlar hakkında geri bırakılacak.

HAPİS CEZALARININ İNFAZINA ARA VERME ŞARTLARI

Hapis cezalarının infazına başlanmış olsa bile, hu¨ku¨mlu¨nu¨n yu¨kseköğrenimini bitirebilmesi, ana, baba, eş veya çocuklarının ölu¨mu¨ veya hükümlünün eş veya çocuklarının sürekli hastalık veya malullükleri nedeniyle bakıma muhtaç olmaları ya da bu kişilerin su¨rekli hastalık veya malullu¨kleri nedeniyle ailenin ticari faaliyetlerinin yu¨ru¨tu¨lebilmesinin veya tarım topraklarının işlenebilmesinin imkansız hale gelmesi veya hükümlünün eş veya çocuklarının sürekli hastalık veya malullükleri nedeniyle bakıma muhtaç olmaları ya da hu¨ku¨mlu¨nu¨n hastalığının su¨rekli bir tedaviyi gerektirmesi gibi zorunlu ve çok ivedi hallerde, Cumhuriyet Başsavcılığınca bir yılı geçmeyen sürelerde hapis cezasının infazına ara verilebilecek. Ancak bu ara verme iki defadan fazla olmayacak.

ACIK CEZA İNFAZ KURUMLARINDAKİ HÜKÜMLÜLER KAMU KURULUŞLARINDA GECE ÇALIŞABİLECEK

Açık ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler, ceza infaz kurumu görevlilerinin denetiminde, kamu kurum ve kuruluşlarının iş alanlarında, geceleyin bu kurum ve kuruluşlar tarafından barındırılmak suretiyle çalışabilecekler. Bu süre, azami süre sınırına bakılmaksızın denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infaz edilecek süreye ilave edilecek.

Düzenlemeyle, hükümlünün duruşma, sağlık, eğitim ve çalışma gibi nedenlerle geçici olarak ceza infaz kurumu dışında bulunduğu yerler de "kurum" olarak kabul edilecek.

ALKOL KULLANIMINA HÜCRE CEZASI

Bir gu¨nden on gu¨ne kadar hu¨creye koyma cezasını gerektiren eylemler arasına, kuruma alkol sokmak, kurumda alkol bulundurmak veya kullanmak gibi durumlar da eklendi.

Hükümlüler, ceza infaz kurumlarında bulunduğu tüm aşamalarda iyi halin belirlenmesi için en geç altı ayda bir değerlendirmeye tabi tutulacaklar.

ÇOCUĞUN YÜKSEK YARARI İLKESİ DİKKATE ALINIYOR

Teklifle çocuğun yüksek yararı ilkesi dikkate alınarak çocuklar hakkında verilen odaya kapatma cezasının infazına, infaz hakiminin onayıyla başlanabileceği hüküm altına alınıyor. Çocuk hükümlülere en geç 2 ayda bir sağlanan aile görüşmesi imkanı artırılarak, ayda bir defa görüşme imkanı sağlanıyor.Çocuk hükümlülerin, kardeşiyle de aile görüşmesi yapabilmesine de imkan tanınıyor. Doğum günü ve kurum bünyesinde gerçekleştirilen etkinliklere çocukların ailelerinin de katılması sağlanıyor.

Çocuk eğitim evinde kalan hükümlünün hafta sonunda bir gün, kurum idaresinin uygun gördüğü süre kadar, kurum dışına çıkmasına izin verilecek. Bu çocuklar, kamu kurum ve kuruluşlarının gençlik kampı veya gençlik merkezi gibi imkanlarından yararlandırılabilecekler.

Teklifle hükümlülere ağır hastalık veya doğal afet hallerine ilaveten salgın hastalık halinde de ceza infaz kurumlarında bulunan kuruma ait telefon ve faks cihazından derhal yararlandırılmasına imkan sağlanıyor, kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlülerin dışardan hediye kabul etme hakları da genişletiliyor.

TUTUM VE DAVRANIŞLARI UYGUN OLMAYAN HÜKÜMLÜLER BİR YIL İÇİNDE YENİDEN DEĞERLENDİRİLECEKLER

Açık ceza infaz kurumuna ayırmaya, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazına ve koşullu salıverilmeye ilişkin olarak tutum ve davranışları olumsuz değerlendirilen hükümlülerin yeniden değerlendirilmeye tabi tutulma süreleri ise bir yılı geçmemek üzere düzenlendi.

SALGIN HASTALIKLARA İLİŞKİN HÜKÜMLÜLERE YENİ DÜZENLEME

Salgın hastalık, doğal afet, savaş veya seferberlik durumunda bu sebeplerden dolayı izinden dönemeyen veya geç dönen hükümlülere ceza verilmeyecek. İzinden dönmeyen veya iki günden fazla bir süre geçtikten sonra dönen hükümlüler ile firar eden hükümlülere bir daha özel izin verilmeyecek.

DENETİMLİ SERBESTLİK SÜRELERİ YENİDEN BELİRLENDİ

Cezanın denetimli serbestlik rejimi altında infazına ilişkin koşullar ile denetimli serbestlik süresi yeniden belirleniyor.

Açık ceza infaz kurumunda bulunan ve koşullu salıverilme için ceza infaz kurumlarında geçirmeleri gereken sürenin 5’de, 4’ünü ceza infaz kurumunda geçiren ve açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitim evinde bulunan iyi halli hükümlülerin talebi halinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına, ceza infaz kurumu idaresince hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak, hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hakimi tarafından karar verilebilecek.

Bu kapsamda denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infaz süresi 3 yılı geçemeyecek. Açık ceza infaz kurumuna ayrılma şartları oluşmasına karşın, iradesi dışındaki bir nedenle açık ceza infaz kurumuna ayrılamayan veya bu nedenle kapalı ceza infaz kurumuna geri gönderilen iyi halli hükümlüler, diğer şartları da taşımaları halinde infaz usulünden yararlanabilecek.

COCUĞU OLAN KADIN MAHKUM VE YAŞLI HÜKÜMLÜR DE YARARLANACAKLAR

Düzenlemeyle 0-6yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler ile maruz kaldığı ağır bir hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatlarını yalnız idame ettiremeyen hükümlüler, koşullu salıverilme için ceza infaz kurumlarında geçirmeleri gereken sürenin beşte üçünü ceza infaz kurumunda geçirmeleri ve diğer şartları da taşımaları halinde infaz düzenlemesinden yararlanabilecekler. Bu kapsamda denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infaz süresi dört yılı geçemeyecek.

Hükümlü hakkında denetimli serbestlik tedbiri uygulanmaya başlandıktan sonra işlediği iddia olunan ve cezasının alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suçtan dolayı kamu davası açılmış olması halinde, denetimli serbestlik müdürlüğünün talebi üzerine infaz hakimi tarafından, hükümlünün açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine karar verebilecek. Kovuşturma sonucunda beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın reddi veya düşme kararı verilmesi halinde, hükümlünün cezasının infazına denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak devam olunmasına infaz hakimi tarafından karar verilecek.

KOŞULLU SALIVERİLME ŞARTLARI

Koşullu salıverilmeden yararlanabilmek için mahkumun kurumdaki infaz süresini iyi halli olarak geçirmesi gerekecek. Düzenlemeyle, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum edilmiş olanlar otuz yılını, müebbet hapis cezasına mahkum edilmiş olanlar yirmi dört yılını, diğer süreli hapis cezalarına mahkum edilmiş olanlar cezalarının yarısını infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıverilmeden yararlanabilecek.

UYUŞTURUCU VE CİNSEL SUÇLARDA, CEZANIN 3’DE 2’SİNİN ÇEKİLMESİ ÖNGÖRÜLÜYOR

Türk Ceza Kanununda belirtilen kasten öldürme, işkence, cinsel saldırı, reşit olmayanla cinsel ilişki, cinsel taciz suçlarından süreli hapse mahkum olanlar, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan ve uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan hapis cezasına mahkum olan çocuklar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlarından süreli hapis cezasına mahkum olanlar, cezalarının üçte ikisini infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıverilmeden yararlanabilecek. Ayrıca, suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkum olan çocuklar hakkında koşullu salıverilme oranı üçte iki olarak uygulanacak.

MÜKERRER SUÇLAR

Teklifle, mükerrer bakımdan birden fazla süreli hapis cezasına mahkumiyet halinde en fazla 32 yılın ceza infaz kurumunda iyi halli geçirilmesi durumunda koşullu salıverilmeden yararlanılabilecek.Düzenlemeye göre süreli hapis cezası durumunda 4’de 3’ünün iyi halli geçirilmesi durumunda koşullu salıverilme oranı da "üçte ikisinin" iyi halli geçirilmesi şeklinde yeniden belirleniyor. Koşullu salıverilme oranı 3’de,2’den fazla olanlar bakımından ise tabi oldukları koşullu salıverilme oranı uygulanacak.

Bu süreler, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı suçu, reşit olmayanla cinsel ilişki suçu, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu dolayısıyla hapis cezasına mahkum olanlar için koşullu salıverilme oranı dörtte üç olarak uygulanacak.

İnfaz hakimi, hükümlünün talebi üzerine kasten işlenen suçlarda toplam bir yıl altı ay, taksirle öldürme suçu hariç olmak üzere taksirle işlenen suçlarda ise toplam üç yıl veya daha az süreli hapis cezasının, her hafta cuma saat 19.00'da girmek ve pazar günleri aynı saatte çıkmak ya da hafta sonları hariç, her gün saat 19.00'da girmek ve ertesi gün saat 07.00'de çıkmak suretiyle geceleri ceza infaz kurullarında çektirilmesine karar verebilecek.

EV HAPSİNE YENİ DÜZENLEME

Kadın, çocuk veya 65 yaşını bitirmiş kişilerin mahkum oldukları toplam 1 yıl, 70 yaşını bitirmiş kişilerin mahkum oldukları toplam 2 yıl, 75 yaşını bitirmiş kişilerin mahkum oldukları toplam 4 yıl, veya daha az süreli hapis cezasının konutunda çektirilmesine infaz hakimi tarafından karar verilebilecek.

Toplam 5 yıl veya daha az süreli hapis cezasına mahkum olan veya adli para cezası infaz sürecinde hapis cezasına çevrilen hükümlülerden maruz kaldığı ağır bir hastalık veya engellik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyeceği tespit edilenlerin cezasının konutunda çektirilmesinde infaz hakimi tarafından karar verilebilecek.

Doğurduğu tarihten itibaren altı ay geçen ve toplam üç yıl veya daha az süreli hapis cezasına mahkum olan ya da adli para cezası infaz sürecinde hapis cezasına çevrilen hükümlü kadınların cezasının konutunda çektirilmesine infaz hakimi tarafından karar verilebilecek.

KOVİD-19 DÜZENLEMESİ

Hükümlünün denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurma süresi, Kovid-19 nedeniyle 5 gün yerine, 1 Eylül 2020 tarihine kadar 25 gün olarak uygulanacak.

Kovid-19 salgını nedeniyle açık ceza infaz kurumlarında bulunanlar ile kapalı ceza infaz kurumunda bulunup da açık ceza infaz kurumlarına ayrılmaya hak kazanan hükümlüler, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezasının infazına karar verilen hükümlüler ve diğer denetimli serbestlik tedbirinden yararlanan hükümlüler, 31 Mayıs 2020'ye kadar izinli sayılacak.

Salgının devam etmesi halinde ise bu süre, Sağlık Bakanlığının önerisi üzerine, Adalet Bakanlığı tarafından her defasında 2 ayı geçmemek üzere 3 kez uzatılabilecek.