(ANKARA)- İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarının ikinci yılında Mısır'da ateşkes ve rehine takası için yürütülen dolaylı müzakerelerde kritik bir aşamaya girildi. ABD Başkanı Donald Trump, görüşmelerden "umutlu olduğunu" belirtirken, ABD'li üst düzey diplomatlar da müzakerelere katılmak üzere bölgeye hareket etti.
ABD Başkanı Donald Trump, Oval Ofis'te Kanada Başbakanı Mark Carney ile yaptığı görüşmelerin ardından gazetecilerin sorularını yanıtladı. Trump, ABD'li müzakerecilerin de Mısır'daki görüşmelere dahil olduğunu belirterek, "Bir şeyler yapabileceğimiz yönünde gerçek bir şans var. Bence Orta Doğu'da barışı sağlayabileceğimiz bir olasılık var. Bu, Gazze durumunun bile ötesinde bir şey. Rehinelerin derhal serbest bırakılmasını istiyoruz. Ekibimiz şu an orada, başka bir ekip daha yeni ayrıldı ve diğer ülkeler, kelimenin tam anlamıyla dünyadaki her ülke, planı destekliyor" dedi.
Trump, Hamas ve İsrail'in savaşı sona erdirmek için bir ateşkes üzerinde anlaşması durumunda, ABD’nin "herkesin anlaşmaya uymasını sağlamak için mümkün olan her şeyi yapacağını" da sözlerine ekledi.
Görüşmeler, Mısır, ABD ve Türkiye arabuluculuğunda yeniden başlıyor
ABD Başkanı Trump’ın Orta Doğu Temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner, Mısır'daki üçüncü tur görüşmelerine katılacaklar. Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ve MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın da arabuluculuk çabalarına destek vermek için görüşmelerde yer alacağı belirtildi. Kalın, geçen hafta da barış müzakerelerinde yer almıştı.
Hamas da girüşmelere ilişkin yazılı açıklama yaptı. Açıklamada, "Halil el-Hayye başkanlığındaki heyet, ateşkes, işgal güçlerinin çekilmesi ve esir değişimi konularında müzakerelere başlamak üzere Mısır’a ulaştı" ifadesi yer aldı. Hamas’ın üst düzey yetkililerinden Fawzi Barhoum, yaptığı açıklamada, "Hamas Hareketi’nin şu anda Mısır’da süren müzakerelere katılan heyeti, Gazze’deki halkımızın beklentilerini karşılayacak bir anlaşmaya ulaşmanın önündeki tüm engelleri aşmak için çalışıyor" dedi.
Katar basınına yansıyan haberlere göre, görüşmelerin "zorlu geçtiği" bildirildi. Filistinli yetkililer, İsrail'in Gazze'den çekilme haritaları ve Hamas'ın savaşın yeniden başlamayacağına ilişkin talep ettiği garantiler konusunda anlaşmazlık yaşandığı bildiriliyor. Hamas Başmüzakerecisi Halil el-Hayya, "Ciddi ve sorumlu müzakerelere hazır olduklarını, ancak savaşın kalıcı olarak sona ermesi için uluslararası toplumdan gerçek garantiler istediklerini" vurguladı.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise görüşmelere ilişkin yorum yapmaktan kaçınarak, yaşananları "kader belirleyici karar günleri" olarak nitelendirdi ve "rehinelerin geri getirilmesi ile Hamas'ın ortadan kaldırılması gibi savaş hedeflerine bağlılıklarını" ifade etti.
Görüşmeler 7 Ekim’in yıl dönümünde gerçekleşiyor
Müzakereler sürerken, 7 Ekim 2023'teki saldırının ikinci yıldönümünde İsrail'de aileler anma törenlerinde bir araya geldi. Hamas'ın 7 Ekim 2023'teki saldırısında bin 200 kişinin öldüğü ve 251 kişinin rehin alındığı noktalarda anmalar düzenlendi. Hamas'ın elinde hâlâ 48 rehinenin bulunduğu ve İsrail yaklaşık 20 rehinenin hayatta olduğu tahmin ediliyor. Rehinelerin geri getirilmemesi, Netanyahu hükümetine karşı protestolara neden olmuştu.
Savaşın iki yıllık bilançosu ise Gazze için yıkıcı oldu. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, İsrail'in saldırılarında 20 binden fazlası çocuk olmak üzere 67 bini aşkın Filistinli hayatını kaybetti. Nüfusun yaklaşık yüzde 90'ının yerinden edildiği bölgede, BM raporları yarım milyondan fazla insanın kıtlık ve ölümle boğuştuğunu açıkladı.
Bu ağır insani kriz, uluslararası alanda da yankı buldu. Birleşmiş Milletler komisyonu İsrail'i soykırımla suçlarken, Uluslararası Ceza Mahkemesi de Netanyahu hakkında "açlığı bir savaş yöntemi olarak kullandığı" iddiasıyla tutuklama emri çıkarmak için harekete geçti.
Gazze'ye yönelik saldırıların ikinci yılında Paris, Londra ve İstanbul gibi birçok Avrupa kentinde İsrail'i protesto eden gösteriler düzenlendi.