Uzun süre ANKA Haber Ajansı'nda da görev yapan Gazeteci Varlık Özmenek, bir süredir tedavi gördüğü hastanede yaşamını yitirdi.
TRT Televizyonu kurucu kadrosunda yer alan Özmenek, Türk basınına yaklaşık 50 yıl emek verdi. Yenigün, Yeni Ortam, Hürriyet, Anka Haber Ajansı, Bilim ve Sanat gibi çeşitli gazete, dergi ve ajanslarda çalıştı. WDR, NOS, NPS gibi değişik Avrupa radyolarından oralarda yaşayan Türk göçmenlere Türkiye’den haber geçti. Özmenek’in İşte Sovyetler Birliği, Medya Terörizm ve Büyük Soygun’da Medya adında kitapları da bulunuyordu.
VARLIK ÖZMENEK KİMDİR?
Varlık Özmenek, babası Hamit Özmenek’in Köy Enstitüleri kurucularından olması nedeniyle 1943 yılında Çifteler Köy Enstitüsü’nde doğdu. İsim babası, Köy Enstitülerinin unutulmaz öğretmeni Rauf İnan oldu. İnan’ın ‘Varlığı Türk varlığına armağan olsun’ diyerek verdiği ‘Varlık’ ismi hayatı boyunca yazın ve düşün dünyasına harcadığı emeklerin pusulası, Köy Enstitüleri de kıymetlisi oldu. Hatta mesleğe de 1963 yılında Köy Enstitüleri’nin İmece dergisinde başladı. Ankara İktisadi Ticari İlimler Akademisi Gazetecilik Yüksek Okulu’ndan mezun olan Özmenek, 1967 yılında Mahmut Tali Öngören’in öncülüğünde başlatılan TRT Televizyonu’nun kurucu kadrosunda yer aldı. Atatürk’ün isteği üzerine Rus yapımcılar tarafından çekilen; ancak TRT’de gösterildiği sırada dönemin TRT Genel Müdürü tarafından canlı yayını kesilerek yasaklanan "Türkiye'nin Kalbi Ankara" belgeseli yüzünden işine son verildi. Özmenek, o dönemleri şöyle anlatmıştı
"Bu film yasaklandı. Yayın sorumlusu olarak ben ve dönemin Televizyon Program Dairesi Başkanı Mahmut Tali Öngören cezalandırıldık, disiplin cezalarına çarptırıldık. ?12 Mart? muhtırasında da bu ve benzeri programların yayınlanmasına imza attığımız gerekçesiyle de televizyondan atıldık."
Bir daha televizyon yayıncılığına dönmeyen Özmenek, 1973 yılında Köy Enstitülü Kemal Bayram Çukurkavaklı’nın kurduğu Yenigün Gazetesi’nde Rıfat Ilgaz, Turhan Selçuk, Mehmet Kemal, Sevgi Sosyal, Örsan Öymen, Dursun Akçam, Hasan Hüseyin, Talip Apaydın, Hüseyin Baş, Fakir Baykurt ile beraber çalıştı. Daha sonra değişik gazete (Yeni Ortam, Hürriyet, Politika, Vatan, Görev, Dünya, Şenola, Aydınlık, Demokrasi, Ülkede Gündem), dergi (İmece, 7 Gün, Yürüyüş, Adımlar, İlke ve Bilim ve Sanat), ajans (İSTA, THA, ANKA) ve radyolarda (WDR, NOS, NPS, Sweden Radio TV, Danimarka, Norveç, Belçika, Berlin Radyoları Türkçe Redaksiyonları ve Radyo Mozaik) görev yaptı. Bir zamanlar Türkiye’nin ‘gazetecilik okulu’ olarak da bilinen ANKA Ajansı’nda yıllarca Yazı İşleri Müdürlüğü ve Dış Yayınlar Yönetmenliği yaparak onlarca değerli gazetecinin yetişmesinde önemli bir rol oynadı.
Türkiye’nin tek kanallı yıllarında Avrupa ülkelerinde yaşayan Türk göçmenler Ana vatanda neler olup bittiğini radyodan onun sesinden dinlediler. Türkiye’nin demokrasi ve insan hakları mücadelesine de hep destek verdi. ?12 Eylül? askeri darbesinden sonra çıkan ilk sivil dergi olan ve 99 sayı basılan Bilim ve Sanat dergisinin Genel Yayın Yönetmeni olarak, yasaklı döneminde Süleyman Demirel ile ilk söyleşiyi yaptı. Gazeteciliğe başladığı 1963'de Türkiye İşçi Partisi'ne de üye olan Özmenek, aynı anda 32 ayrı sivil toplum kuruluşunda çalışmalar yürüttü. Hayatı boyunca da sivil toplumun gelişmesi için bir çok derneğe üye oldu. Çağdaş Gazeteciler Derneği, Ankara Film Festivali, Türk Dil Derneği bunlardan sadece bir kaçıydı. Özmenek’in İşte Sovyetler Birliği, Medya Terörizm ve Büyük Soygun’da Medya adında kitapları da bulunuyordu. Özmenek, sürekli basın kartı sahibiydi. Kendisi, Çağdaş Gazeteciler Derneği 1979 Yılın Gazetecisi, 1998 Çağdaş Gazeteciler Derneği Mustafa Ekmekçi Emek Ödülü, Medya Radyo Televizyon Gazeteciler Sendikası 2000 yılı İletişim Özgürlüğü Ödülü, 2016 İLEV Meslekte 50 Yıl Ödülü gibi ödüllere layık görülmüştü.
Basın dünyasına yaklaşık 50 yıl emek veren Varlık Özmenek, Spiker Aylin Özmenek ile evliydi. Özmenek’in Aslı ve Elif adında iki kızı, Deniz, Asya ve Kuzey adında da üç torunu var. Özmenek, iş dünyasının bilinen isimlerinden Nurol Holding Yönetim Kurulu Üyesi Gürol Çarmıklı’nın kayınpederi, Figen ve Erol Çarmıklı’nın da dünürüydü.
ARAP SÖZÜ
Ankara basınında gazetecilere 'Arap' diye seslenmesiyle tanınan Özmenek Engels'in de mektuplarında Karl Marx'a "Sevgili Arap" diye hitap ettiğini belirterek, gerekçesini şöyle anlatmıştı:
"Bunun ideolojik bir yönü de vardır, slogan anlamında değil ama hoş bir yönü vardır. Bu gelenek 60'lı yılların sonundan itibarendir. TRT kurulurken 1968'de ben oradaydım. Benim bir hitap şeklimdi bu. Daha ziyade biz solcular arasında yaygındı. Melih Aşık, Adem Yavuz gibi sevdiğimiz insanlar, sol tandanslı insanlar arasında, gazeteciler, yayıncılar arasında bu giderek yayıldı, 70'li yıllarda, 80'li yıllarda daha ziyade solcu, sosyalist gazeteciler arasında bu yayıldı. Aşağılama anlamında değil, bilakis sevdiklerimize ‘Arap' derdik."
"Herkese Arap demezdik, mesela Mustafa Ekmekçi esmerdi. Köyünde annesi onu teknede yıkarken komşular seslenirlermiş "Uğraşma ağarmaz' diye. Şimdi biz, birbirimize "Arap, Arap' diyoruz. O da zannedermiş ki kendisine laf çarptırıyoruz. Bir gün dedi ki 'Yahu meğerse hepimiz Arapmışız.' Araplık öyle renk anlamında değil, çok sarışın bir adam çok esaslı bir Arap olabilir diye şaka da yapardık."