ERDAL SAĞLAM
Ocak ayı enflasyon rakamları, piyasalarda olumsuz bir şok yarattı. İktidarın "yıl sonunda enflasyonun yüzde 20’nin altına ineceği" iddiasının, artık kalmadığı söylenebilir. Yabancılar dahil, tüm piyasa oyuncuları, 2026 yıl sonu için enflasyon ve faiz beklentilerini hızla yükseltmeye başladılar.
Merkez Bankası’nın yüzde 16’lık yıl sonu hedefine karşılık, beklentilerin yüzde 24’e çıktığını görüyoruz. Ocak enflasyonu öncesinde bazı iktisatçılar ve yabancı bankacılar, yüzde 19’a, yani 20’nin altına inilebileceğini söylüyorlardı. Ancak ağırlıklı beklentilerin yüzde 22-23 seviyesinde olduğu görülüyordu. Ocak enflasyon rakamından sonra, enflasyonun 20’nin altına ineceği tahminleri hiç kalmadı. Yüzde 22 diyenler de beklentilerini yüzde 24’e çıkardılar.
Faiz beklentileri de enflasyon beklentilerine paralel olarak, yukarı doğru revize edilmeye başladı. Mart’ta yapılacak faiz toplantısında indirimin tehlikeye girdiği görülüyor.
Bunun için şubat enflasyon rakamının önemli olacağı anlaşılıyor. 2025 Şubat’taki yüzde 2.27’lik enflasyon oranının, bu yıl aynı ayda aşılması halinde, faiz indiriminin çok zor olacağı ortada. "Faizlerin yüksek kaldığı, hala indirim için alan bulunduğunu" savunan iktisatçılar bile, bu takdirde indirimin zora gireceğini söylemeye başladılar.
Enflasyon beklentilerinin artmasına paralel olarak, yıl sonu faiz tahminleri de yüzde 30 ve üzerine çıkmaya başladı. Yüzde 22’lik enflasyona inildiği takdirde faizin yüzde 30’un altına inebileceği beklentisi vardı. Ancak enflasyon tahminleri yüzde 24’e çıkınca, artık yıl sonunda faizin yüzde 30’un altına inmesi de hayal oldu.
ENFLASYON HEDEFİNDE REVİZYON
Enflasyonun yüzde 20’in altına inme ihtimali kalmadı ama Merkez Bankası, 2026 için belirlediği yüzde 16’lık enflasyon hedefini hala koruyor. Bu oranın, 3 puanlık üst hata payı eklendiğinde, yüzde 19’a düşme ihtimali hala bulunduğu için hedef rakamın revize edilmesinin gerekmediğini iddia edenler vardı.
Hedefin zaten yıl içinde değişmesi gerekiyordu; ama ocak ayındaki yüzde 5’e yakın çıkan enflasyon rakamı, bu revizyonu öne çekecek gibi gözüküyor. 12 Şubat’ta yılın ilk enflasyon raporunu açıklayacak olan Merkez Bankası yönetiminin, bu toplantıda revizyona gitme ihtimali yükseldi.
Merkez Bankası, 22 Ocak’taki faiz toplantısında, enflasyon oranlarının yüksek çıkacağını gördüğü için, politika faiz oranında 1 puanlık indirimle yetindi, yüzde 38’den 37’ye indirdi. Martta yapacağı bundan sonraki ilk toplantısında, faiz indirimi yapıp yapmayacağı ise şubat enflasyonuna bağlı olacak.
Reel sektörün içine girdiği finansman sıkıntısı nedeniyle, faiz indirimlerine devam etmesi konusunda, Merkez Bankası üzerinde büyük bir baskı var. O nedenle hala, her toplantıda 1’er puanlık indirim beklentisini koruyanlar da bulunuyor. Ancak enflasyon rakamlarının bu planı bozma ihtimali yüksek.
Merkez Bankası, geçen yıl geçtiği enflasyon hedeflemesi kapsamında, "enflasyonu hedefini sık sık değiştirmeyeceğini, hedef enflasyona ulaşmak için gerekirse faiz oranlarını yüksek tutacağını" açıklamıştı.
Eğer gelecek haftaki toplantıda, Merkez Bankası enflasyon hedefini yükseltmezse, mart ayında faiz indirimi yapma ihtimali de bu nedenle azalacak.
Kısacası, faiz indirimi yapabilmesi için, Merkez Bankası’nın enflasyon hedefini değiştirmesi gerekecek. Daha yılın hemen başında hedefi değiştirmesi ise enflasyonla mücadele açısından bir anlamda "havlu atıldığı" anlamına gelecek.
İşte bu nedenle Merkez Bankası yönetimini çok zor bir karar bekliyor. Gelecek hafta enflasyon hedefini değiştirmezse, hem artık inanırlığı kalmayan bir hedefi korumuş olacak hem de martta faiz indirimi için elini zayıflatacak. Revizyona giderse de enflasyonla mücadeleye duyulmayan güven iyice zedelenmiş olacak.
PROGRAMA BAŞARILI DENİLEMEZ
Öyle ya da böyle; artık yıl sonu için belirlenmiş olan yüzde 16’lık hedefe, hata payıyla yüzde 19 oranına ulaşılması bile, artık imkansız hale geldi. Ocak enflasyon rakamı bunu geçersiz kıldı. Gelecek hafta yapmasa bile, mayıs ayındaki ikinci Enflasyon Raporu Toplantısında hedefi değiştirmesi kaçınılmaz.
Özetle, iktidar temsilcileri "ekonomik programın hala sürdüğünü, enflasyonun düşmeye devam edeceğini" söyleseler de; 2025 sonunda yüzde 31’e inen enflasyon oranı, bu yıl sonunda en iyi ihtimalle yüzde 25’e inecek gibi gözüküyor.
Bu rakamlara bakıldığında, yakında 3 yılı tamamlayacak bu ekonomik programın başarılı olduğunu, herhalde kimse söyleyemez.