TAMER ARDA ERŞİN
Asgari ücretin 4 bin 253 liraya çıkmasının ardından kayıt dışı çalışan Suriyeli işçilerin ücretleri de merak konusu oldu. Tekstil İşçileri Sendikası’nın eski Gaziantep Bölge Temsilcisi Mehmet Türkmen, “Suriyeli işçiler de artık kendi içlerinde Whatsapp grupları vb. araçlar üzerinden örgütleniyor. Düşük ücret aldıklarında yerlerde çalışmamak gibi ‘ilkel yöntemlerle’ örgütlenme biçimleri sayesinde, kimi yerlerde de Türk işçilerle ortak mücadele girişimleriyle ücretlerini arttırdı” diye konuştu.
DİSK’e bağlı Tekstil İşçileri Sendikası’nın eski Gaziantep Bölge Temsilcisi Mehmet Türkmen, 4 bin 253 liraya yükselen asgari ücreti Gaziantepli tekstil işçileri ve mülteci işçilerin nasıl karşıladığını anlattı. Türkmen, işçilerin üyesi olduğu yazışma ve sosyal medya paylaşım gruplarından gelen tepkiler ve yüz yüze yaptığı görüşmelerin sonucunu aktararak, şunları kaydetti:
“Genel tablo şu, her 10 işçiden ikisi ve en fazla üçü zammı olumlu buldu. Ama büyük çoğunluk bu zammın yetersiz olduğunu, bir yıl önceki asgari ücretin alım gücünü koruması için bile yüzde 100’e yakın zam yapılmasını bekliyordu. İşçiler bağımsız kaynaklardan da ekonomik gelişmeyi takip etmeye başladı. Çoğu işçi de zaten bunlara gerek duymadan, her gün markette, pazarda aldıkları ürüne gelen zamlar, bunların fiyatlarının değişimi ile bunları ölçebilecek durumda. Yapılan bu zammın ücretlerin eriyen kısmını bile karşılayamadığını bütün işçiler biliyor. ‘Böyle enflasyon olduktan, alım gücü bu kadar eridikten sonra 5 bin de 6 bin de olsa bir anlamı olmaz’ şeklinde tepkiler duyduk.”
Türkmen, işçilerin artışın eline Şubat 2023’te geçeceğini hatırlatarak, “Gün aşırı bile her şeyin bu kadar zamlandığı, fiyat güncellemesi denilen zamlarla, dövizdeki hareketliliği de düşünürsek işçiler eline geçmeden zam erimiş olacak” dedi.
“ASGARİ ÜCRETİN ALTINDA ÇOK YER VAR”
Türkmen, Antep’te yoğunlukta olan tekstil sektöründe bu artışın kayıt dışılığa neden olabileceği endişeleri konusunda ise “Antep’te tekstil iş kolunda ücretler bölge illerine göre daha yüksek. İplik ve halı fabrikaları var. Burada asgari ücretle çalışan yok gibidir. 500 ile bin lira arası yüksektir. Asgari ücretin bile ödenmemesi ve bir kısmının ödenmesi gibi bir durum organize sanayi bölgesinde mümkün değil ama Antep de dahil güvencesiz, kayıt dışı çalışmanın hakim olduğu yerlerde asgari ücretin bile altında çalışmanın olduğu çok yer var” bilgisini verdi.
Türkmen, Antep’in çevre illerinde de tekstil iş kolunda çalışanların olduğunu ve buralardaki kurumsallaşmış fabrikalarda kayıt dışılığı beklemediğini bildirerek, Batman ve Adıyaman’daki durumu aktardı. Türkmen, şunları söyledi:
“Batman ve Adıyaman’da kimi fabrikalarda daha bu zamdan önce bile asgari ücretin verilmediği, verilen paranın elden geri alındığı, asgari geçim indiriminin verilmediği yerler var. Urfa’dan örnek vereyim. İki gün önceki gelişme. Uğur Tekstil’de işten atılan, işsiz olan ve işe geri dönmek için mücadele eden işçiler var. Bunların bir kısmı işsiz oldukları için kayıt dışı çalıştığı atölyeler var. Bu atölyelerin bir kısmında atölye sahipleri ‘Biz bu ücreti veremeyiz, aynı ücretle devam edecekseniz çalışın’ demişler. Bu yüzden işçiler işten atılmış ya da işçilerin bir kısmı da kendiliğinden işi bırakmış. Daha küçük ve orta ölçekli işletmelerde bu tür şeylerin yaşanması ihtimal. Asgari ücret yüksek olduğu için değil ama bunu bile işçiye vermemek için işçiyi düşük, kayıt dışı çalışmaya mahkum etmek gibi girişimlerin olması muhtemel.”
Türkmen Antep’teki mültecilerin durumundan da bahsederek, bazı Suriyeli işçilerin çalışma izni olduğunu ve asgari ücret ve üstünü aldığını bildirdi. Türkmen, Antep’teki Suriyelilerin büyük çoğunluğunun kayıt dışı çalıştığını aktararak, şunları belirtti:
“Eskiden halı fabrikalarının olduğu Ünaldı bölgesi tamamen konfeksiyon atölyesi. Burada 20 binden fazla çalışan işçi var ve yüzde 70’inden fazlası Suriyeli ve tamamı kayıt dışı. Sayacılar sitesinde Suriyeli işçi oranının yüksek olduğu yerlerden birisi de orası. Bir de inşaat sektörü. Burada Suriyeli işçilerin tamamı kayıt dışı ve aldıkları ücret asgari ücretin altında.
“SURİYELİ İŞÇİLER ÖRGÜTLENMEYE BAŞLADI”
Son birkaç yıldır, Suriyeli işçiler de artık kendi içlerinde Whatsapp grupları vb. araçlar üzerinden örgütleniyor. Düşük ücret aldıklarında yerlerde çalışmamak gibi ‘ilkel yöntemlerle’ örgütlenme biçimleri sayesinde, kimi yerlerde de Türk işçilerle orta mücadele girişimleriyle ücretlerini arttırdı. Önceden Türkiyeli işçilerin yarısına çalışmak zorunda kalıyorlardı. Son birkaç yıldır Suriyeli işçilerin de kendi talepleri için örgütlenme eğilimin güçlenmesi ve kötü koşullara karşı ortak hareket etme reflekslerini kazanması ile ücretler artmaya başladı.”
“SURİYELİ İŞÇİLER TÜRK VE KÜRT İŞÇİLERİ ÖRGÜTLEDİ”
Türkmen, sendikaların Suriyeli işçileri örgütlemek için bir çabalarının olmadığını kaydederek, kendisinin yönetici olduğu dönemde Suriyeli işçilerle örgütlenme çalışması yürüttüklerini ve sonucunu şöyle anlattı:
“Örgütlenme çalışması yürüttüğümüz Akın Albella fabrikasıydı. 500 kişi çalışıyordu ve 25 Suriyeliydi. Çoğunluğu alamadık. 200’e yakın üye yapmıştık. Patronun baskıları, işten atmalar, işçilerin birikmiş tazminatları ve elden para vb. tavizlerle oradaki örgütlenmeyi büyük oranda çözdü. Birkaç ay sürmüştü. İşten atılan iki arkadaşımızın biri Suriyeliydi. Bir ay boyunca fabrika önünde direniş yaptılar. Önemli örnek çıktı ortaya. O fabrikada Suriyeli işçilerin sendikamızda örgütlenme oranı yerli işçilerden çok daha fazlaydı. Hatta o fabrikanın örgütlenmesini başında oluşturduğumuz işçi komitesinin yarısı Suriyeli işçilerden oluşuyordu. Yani sadece örgütlenmenin içinde yer almadılar, öncü düzeyde görev aldılar. Türk ve Kürt işçilerin sendikaya üye olması için sorumlu düzeyde görev aldılar. 25 Suriyeli işçinin 23’ü sendikamıza üyeydi.”