Tıp tarihi, deontoloji ve tıbbi etik alanlarında uzman olan Prof. Dr. Nesrin Çobanoğlu koronavirüs pandemisini tıp etiği açısından Anka’ya değerlendirdi. Etik açıdan önemli olanın sınırlı kaynakların adil kullanımı olduğunu belirten Çobanoğlu, tıpta adalet ilkesine dikkat çekerek, şunları söyledi: “Herkese yetecek kadar kaynak yoksa, biz bunlara sınırlı kaynak deriz ve bu kaynakların dengeli, adil, herkese eşit biçimde dağıtılması önemli. İnsan hayatıyla uğraşıyoruz. İnsanın yaşamla ölüm arasında sınav verdiği yerde hekimler olarak, bunun adilliğini uygulamak isteriz.”

‘ÖLENLERİN 3’TE BİRİ HEKİM’

“Hekimin kendisi de sınırlı kaynaklardan biridir ve onun sağlığını korumaya yönelik gerekli önlemler alınmış değil. Dünyanın birçok yerinde olduğu gibi bizde de hekimi koruyucu önlemler alınamıyor. Salgın sırasında neredeyse ölenlerin 3’te bire yakını hekimler. Kamusal etik anlamında hekimlere yönelik koruma önlemleri arttırılmalı.”

‘BİRİNİN SAĞLIĞI ÖTEKİNİN SAĞLIĞINI ETKİLİYOR’

Sağlığın bireyin sorumluluğuna bırakıldığı ülkelerde salgının kötü boyutlara ulaştığını ifade eden Çobanoğlu, şunları vurguladı: “Devletin halkın sağlını üstlendiği ülkelerde başarı şansı yüksek. Bizim altyapımızın ABD’den daha iyi olduğunu düşünüyorum. Ülkeler ve bireyler arası dayanışma önemli. Ülkelerin bir birine tıbbi cihaz ve destek sunduğunu görüyoruz. Hepimiz tek bir gezegen üzerindeyiz ve birinin sağlığı ötekilerinde sağlığını etkiliyor.”

‘ZAMAN BENİ HAKLI ÇIKARDI’

“Ben 1991 yılından beri sağlığın kamu sorumluluğu olduğunu savunan hekimlerden birisiyim ve zaman beni haklı çıkardı. Türkiye’de öteki ülkelere göre halkın sağlığına yönelik uygulamalar var. Bu da bozulmamalı.”

‘ŞAPKAYI ÖNÜMÜZE KOYUP DÜŞÜNELİM’

Koronavirüs salgını sonrası çevre etiği açsından olumlu gelişmeler yaşandığı görüşünde olan Çobanoğlu, şunların altını çizdi: “Hava kirliliği azaldı, kentle teması olan sularda yaşam belirdi. Bunlar dünyada öteki yaşam formlarının canlanmaya başladığının göstergesi. İnsanlar ölürken, karlılık dururken böyle sonuçlar alıyoruz. Küresel olarak insanlık şapkayı önüne koyup düşünmeli. Birilerinin yüksek kar hırsı yüzünden insanlar ve gezegenimiz yok oluyor.”

‘ABD’DE UMUT VERİCİ HABER’

Prof. Dr.Nesrin Çobanoğlu’nun oğlu Dr. Murat Can Çobanoğlu Teksas Üniversitesi Tıp Fakültesi Çobanoğlu Laboratuvarı kurucusu ve yöneticisi. Oğlunun koronavirüse karşı ilaç ve aşı çalışmaları içinde yer aldığını hatırlatan Çobanoğlu, “Laboratuvar denemeleri olumlu geçti ve şu an klinik deney aşamasındalar. İlacın yakında bulunacağına inanıyorum. Aşı geliştirmeye yönelik de çalışmalar sürüyor. Bu umut verici. Bilim ve bilimin yöntemi kullanıldığı zaman başarılı olacağız” diye konuştu.

ANNE KARNINDAKİ BEBEĞE GEÇTİ

ABD’de anne karnındaki bir bebekte koronavirüs tespit edildiğini bilgisini veren Çobanoğlu, “Anne karnında bebeğin içinde bulunduğu sıvıda gözlenmiyor diye düşünüyorduk ancak New York’ta anne karnındaki bir bebeğe geçti. Bu gelecek kuşaklar açısından önemli” diye uyarıda bulundu.

‘ŞEFFAFLIK ETİK DEĞERDİR’

Oluşturulan Koronavirüs Bilim Kurulu ile salgının dengeli biçimde yürütüldüğünü ifade eden Çobanoğlu, sürecin şeffaflığı hakkında şunları söyledi: “Hastaların adının açıklanmaması konusunda çok fazla tartışma duyuyorum. Adlarının açıklanması uygun değil hedef haline getirir. Hastalığın takibi epidemiyolojik açıdan kamu otoritesi için sorumluluk gerektirir. Sürecin şeffaf yürüdüğünü düşünüyorum. Sayılar gün ve gün açıklanıyor. Burada şeffaflık önemli bir etik değerdir.” Çobanoğlu bazı ülkelerin bilgisayar programlarıyla verileri takip ettiğini ekledi.

‘KORONA PARTİLERİ VERİLDİ’

Hastalığın yaşlılarda daha öldürücü olduğunu hatırlatan Çobanoğlu, bu durumun bazı değersel sorunları getirdiğini belirtti: “Bazı ülkelerde gençler bizi etkilemiyor diye korona partileri düzenlemeye başladı. Bu bir yaş grubunun diğerine ayrımcılığı. Öte yandan 65 yaş ve üzerine sokağa çıkma yasağı uygulanınca gençlerimiz apartmanların kapılarına telefon numaralarını astı ve gidip kapılarına yardımcı olabileceklerini söyledi.”

‘İNSANLAR KENDİLERİNE BULAŞTIRARAK HASTA EDİYOR’

Çobanoğlu virüste korunma önlemlerinin önemli olduğunu ve bunun halka anlayabileceği bir dille anlatılması tavsiyesinde bulundu: “Toplumsal etik açsından şu önemli. Hastalık insandan insana yayılıyor. Zincir kesildiği noktada yayılımı mümkün olduğunca engelleyebiliriz. İnsanlar kendi kendilerini bulaştırarak hasta ediyorlar. Sosyal izolasyon çok önemli. Hepimizin bireyler olarak yapacağımız şey teması kesmek. Türkiye evde kal diyorum.”

‘TOPLUM SAĞLIĞI AÇISINDAN KARANTİNA GEREKLİLİKTİ"

Zorunlu karantina tartışmasıyla ilgili değerlendirmede bulunan Çobanoğlu, yurt dışından ve hacdan dönenler konusunda hata yapıldığını söyleyerek, şunları belirtti: “En büyük hatamız, ilk grupların zorunlu karantinaya alınmayıp, evlerine gönderilmesi. Salgın vakalarında etik olarak özerklik göz ardı edilebilecek bir özelliktir. Bu kişilerin karantinaya alınması toplum sağlığı açısından bir gereklilikti. Baştan Umre ziyaretlerine izin verilmemesi gerektiğini düşünüyorum. Pandemi patlamıştı ve ülkeye geleceği zaten belliydi.”

‘ARALARINDAKİ MESAFE EN AZ 2 METRE OLMALI’

Çalışmak zorunda olan işçilerle ilgili önlem alınması gerektiğinin altını çizen Çobanoğlu, şunlara dikkat çekti: “Aralarındaki mesafenin en 2 metre olarak korunması koşuluyla çalıştırılmalılar. Mesela maske, tulum üretimi her birimizin gereksinim duyduğu şeyler ve bunların üretilmesi gerekiyor. Önlemlerin alınması gerekiyor. Bazı ülkeler ücretli izne çıkarıyor.”

VATANDAŞLARA HASTANE UYARISI

Vatandaşlara hastanelerde yoğunluk oluşturmama çağrısında bulunan Çobanoğlu, “Her şeyde doktora koşarsak hastalığın yayılımını hızlandırır ya da koronavirüs değilsek koronavirüs olabiliriz” dedi.