CHP Genel Başkan Yardımcısı Orhan Sarıbal, parti genel merkezinde düzenlediği basın toplantısında, AKP döneminde her geçen yıl biraz daha kan kaybeden tarım sektörünün, 2 yılını dolduran Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile daha da kötüye gittiğini söyledi. Sarıbal, çiftçi borçlarına ilişkin de "2020 yılında hiçbir borcun geriye ödemesi yapılmasın. Bütün borçlar faizsiz olarak 2021 yılına ertelensin" dedi.
CHP Genel Başkan Yardımcısı Orhan Sarıbal, parti genel merkezinde düzenlediği basın toplantısında, AKP döneminde tarım sektörünün yaşadığı sorunlara değindi. Sarıbal, "Cumhurbaşkanlığı Sistemi ile bütün ekonomik göstergelerdeki bozulma tarım sektöründe daha büyük oldu. Cumhurbaşkanlığı sisteminde Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYH), tarımsal hasıla, istihdam düşerken, çiftçi borçları ve ithalat arttı." diye konuştu.
Sarıbal, "Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçildikten sonra 2018 ve 2019 yılı tarımsal hasılamız 2017 yılına göre düşüktür. Son iki yıldaki tarımsal hasıla kaybı 10.4 milyar dolar, son 10 yıldaki tarımsal hasıla kaybımız ise 107,3 milyar dolardır. Dünyada tarımsal hasılası düşen birinci ülke Türkiye’dir. Dünyadaki tarımsal hasıla yıllık ortalama yüzde 37.6 artarken, Türkiye’nin son 10 yıldaki tarımsal hasıla düşüşü yüzde 30 oldu. Dünyada ilk 20 ülke içinde son 10 yılda tarımsal hasılası düşen iki ülkeden biri Türkiye. İkinci sırada yer alan Brezilya’nın son 10 yıldaki hasıla düşüşü ise yüzde 10 civarında. AKP iktidarının 2003-2017 dönemlerinde tarım sektörü ortalama yüzde 2,7 büyürken, Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçildikten sonra tarım sektörü yüzde 2,5 büyüdü" dedi.
Sarıbal, şu tespitleri yaptı:
"Cumhurbaşkanlığı sistemine geçtikten tarım sektöründe sonra sigortalı sayısı düşerken prim ödemeleri arttı.
Tarımda kendi nam hesabına bağımsız çalışanlarda ise; 2018 yılının Nisan ayında 706 bin 409 kişi iken yüzde 17,1 azalarak Nisan 2020’de 585 bin 386 kişiye düştü. Bu dönemde 121 bin 23 kişi Tarım BAĞ-KUR sisteminden çıkmış oldu.
Tarım sektöründe sigorta prim ödemeleri de Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçtikten sonra aşırı derece yükseldi. 2018 yılında indirimsiz aylık prim tutarı 583,48 TL iken yüzde 56,6 artışla 913,80 TL’ye yükseldi. Bu artış oranı teşvikli yüzde 5 prim indirim uygulaması içinde geçerlidir.
Tarım sigortalılar 2020 yılı için aylık 27 gün üzerinden prim ödemektedirler. 2008 için tarım BAĞ-KUR’lularda aylık prim gün sayısı 15 idi. Bu sayı her yıl 1’er puan artırıldı ve 2016’de 23, 2017’de 24, 2018’de 25’e çıktı. Prime esas kazancın hesaplanacağı gün sayısı her yıl bir puan artırılarak 2023 yılında 30 gün olacağından prim ödeme tutarı artacaktır.
Çiftçi Borcu Arttı : 24 Haziran 2018 tarihinden sonra başlayan Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ile çiftçilerin bankalara olan borçları artarken, ödeyemedikleri borçlarından dolayı takip hesaplarına aktarılan miktarda büyüdü.
Kredi Borçları: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre; 2018 Temmuz ayında çiftçilerin bankalara borcu 99,9 milyar TL iken yüzde 18,1 artarak 2020 yılının Mayıs ayında 118,1 milyar TL’ye ulaştı.
Takip Borçları: Kredi ile borçlanmasının yanında asıl sorun takip hesaplarında yaşanmaktadır. 2018 yılı Temmuz ayında takip hesaplarına aktarılan tutar 2,9 milyar TL yüzde 88,3 oranında artarak Mayıs 2020 tarihinde 5,4 milyar TL’ye ulaştı.
İSTİHDAM DÜŞÜYOR
Daha iyi ve kazançlı işlerde çalışmayı ümit ederek köylerden ayrılmanın sonucu tarımsal istihdamda AKP ile başlayan erime Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile de hızla devam etti. Bugün Türkiye'de tarımla uğraşanların yaş ortalamasının 55 yaş üstü olduğu bilinmektedir. Genç nesli tarıma özendirecek tedbirler alınmalı, köydeki sosyal yaşam güçlendirilmelidir.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçmeden önce tarım sektöründe, Mart 2018 tarihinde 28 milyon 499 bin kişi içerisinde ,7’lik payla 5 milyon 58 bin kişi istihdam ediliyordu.
TÜİK tarafından 10 Haziran 2020 tarihinde açıklanan Mart 2020 işgücü istatistiklerine göre; 26 milyon 133 bin istihdam içerisinde ,4’lik payla 4 milyon 280 bin kişi istihdam edilmiştir. Geçen iki yıl süre zarfında tarım sektöründe istihdam oranında ,4 azalma ile 778 bin kişi işsiz kalmıştır.
24 Haziran 2018 tarihinden sonra başlayan Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ile çiftçilerin bankalara olan borçları artarken, ödeyemedikleri borçlarından dolayı takip hesaplarına aktarılan miktarda büyüdü."
TARIMSAL DESTEKLEMELER ÖDENMİYOR
Sarıbal, "Çiftçilerin 2006 yılında çıkarılan Tarım Kanuna göre alması gereken destek miktarları ödenmiyor. Bugüne kadar çiftçilere ödenmeyen destek miktarı 175 milyar 516 milyon TL oldu. Ödenmeyen destek miktarının 2019 ve 2020 yılına ait tutarı ise 53 milyar 347 milyon TL’dir. Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde çiftçilere ödenmeyen miktar son 3 yılın toplam destekleme miktarına denk gelmektedir" diye konuştu.
TARIMSAL GİRDİLER ARTTI
Sarıbal, son 2 yılda tarım ve hayvancılıktaki cari açığın büyüdüğünü, tarımda kullanılan elektriğin, gübrenin, ilacın, yem, sulama ve mazotun zamlandığını ifade etti. Sarıbal, "2 yıllık Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçildikten sonra tarımsal girdilerin fiyatları, Elektrik yüzde 103,Gübre yüzde 50-60, İlaç yüzde 80-100, Tohumluk yüzde 40-50, Yem yüzde 40-50 Sulama yüzde 80-100 arttı. Tarımsal girdiler içinde önemli bir yer tutan mazot ise dünyada fiyatları eksilere düştüğü halde, bizde 30 günde iki defa ÖTV (29 Ocak 2020 tarihinde yüzde 11, bir ay sonra 29 Şubat 2020 tarihinde yüzde 6.31) artışı oldu. Ülkemiz çiftçisi dünyanın en pahalı yakıtını kullanmaya devam ediyo" dedi.
“ÇİFTÇİLERİN BORÇLARI ERTELENSİN”
"Çiftçiler, ertelenen borçlarını sonbaharda ödemeye başlayacak. Bununla ilgili yorumunuz nedir?" sorusuna Sarıbal, şu yanıtı verdi:
"Bu borcun büyüklüğü artık kontrol edilemez bir hale geldi. Takipteki borç miktarı 5,4 milyarken, belki o günlerde çok daha yukarı çıkacak. Önerimiz, 2020 yılında hiçbir borcun geriye ödemesi yapılmasın. Bütün borçlar faizsiz olarak 2021 yılına ertelensin. Bütün takip, icra, haciz işlemleri durdurulsun. 2021'e kadar derli toplu bir çalışma yürütelim, bu borçları en az 2-10 yıl yapılandıralım."