(ANKARA) - Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, "Bu bir dışsal şok. Bizim kontrolümüzde olan bir şey değil malum. Ama biz güçlü bir ekonomiye, siyasi istikrara sahip bir ülke olarak bu dışsal şokla karşı karşıyayız. İlk andan itibaren hemen hızlıca tedbirler alındı. Biliyoruz ki bu savaş uzadıkça ekonomik maliyetleri artıyor. Etkileri derinleşiyor. Enerji piyasalarını çok etkiledi bu savaş. Buralarda Türkiye olarak yine çok önemli tedbirler aldık. Kamu olarak hem enflasyon etkisini hem de büyüme etkisini, büyüme üzerinde olumsuz etkisini sınırlayıcı tedbirler aldık. Diğer taraftan, bir taraftan da tabii savaş sonrası dönem için de hazırlık içindeyiz. Çok etkin ve koordineli bir yönetim sergiliyoruz. Ekonomik etkilerini kısa vadede sınırlamaya, orta uzun vadede ise Türkiye için bu ekonomik oluşacak yeni şartları değerlendirmeye odaklanmış durumdayız" dedi.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, TRT Haber yayınında yaptığı değerlendirmede savaşın küresel ekonomi üzerindeki etkilerine ilişkin açıklamalarda bulundu. Yılmaz, şunları söyledi:
"Günlük olarak bütün olaylar çok yakından takip ediliyor ve bu süreçlerde Türkiye çok önemli bir rol oynuyor. Bir barış olması için, bu ateşe bir su dökülmesi için büyük bir çaba sarf ediyoruz. Hukuktan yana, istikrardan yana, insani değerlerden, adaletten yana bir duruş. Hep şunun altını çiziyoruz. Savaşın hiç kimseye faydası yok. Adil bir barış ise herkes için faydalı diyoruz. İnşallah bu savaş bir an önce sona erer, müzakere masasına dönülür ve savaşarak, çatışarak değil sorunlar konuşularak, diplomasiyle çözülür. Türkiye'nin birçok krizdeki tavrı bu. Burada da aynı tavrı görüyoruz. Ancak maalesef henüz net bir şey söyleyebilecek durumda değiliz. Belirsizliğini koruyor gidişat. Zaman zaman daha bir olumlu mesajlar veriliyor. Zaman zaman daha gerilimi tırmandırıcı diyelim mesajlar oluyor. Temenni ederiz ki iki tarafın bir noktada buluştuğu bir sonuç ortaya çıksın. Buna da Türkiye Cumhuriyeti olarak her zaman katkı vermeye hazır olduk. Bundan sonra da hazırız. Yeter ki bölgemizdeki bu ateş sönsün ve daha istikrarlı bir yapı oluşsun.
"Gerekli tedbirleri aldık"
Güney Asya ülkeleri üretim kriziyle karşı karşıya. Bütün dünya o Hürmüz'deki düğümün çözülmesiyle ekonomilerinin düzelmesi için ülkeler, özellikle Asya ülkeleri, tabii ki elbette Avrupa ülkeleri, Amerika'yı da etkiliyor, bütün dünyayı etkiliyor. Ama burada enerji krizinde biz ne yaptık da bizi etkilemedi? Şöyle, şimdi bir defa bu savaşa girerken makro ekonomik temellerimiz sağlam olarak girdik. Makro finansal istikrarımızı oldukça iyi bir noktaya getirdiğimiz rezervlerden tutun da birçok alana varıncaya kadar Türkiye ekonomisi büyümesiyle, rezervleriyle, bankacılık sistemiyle, piyasalarıyla makro temelleri sağlam bir şekilde bu olayla karşı karşıya kaldı. Bu bir dışsal şok. Bizim kontrolümüzde olan bir şey değil malum. Ama biz güçlü bir ekonomiye, siyasi istikrara sahip bir ülke olarak bu dışsal şokla karşı karşıyayız. İlk andan itibaren hemen hızlıca tedbirler alındı. Merkez Bankamız daha ilk bu olay başlar başlamaz, hafta sonuydu biliyorsunuz. Bir takım kararlar açıkladı. SPK, Borsa İstanbul ilk adımlar hemen çok hızlı bir şekilde atıldı. Daha sonra Hürmüz ile birlikte olay daha bir derinleşti diyelim. Çünkü biliyoruz ki bu savaş uzadıkça ekonomik maliyetleri artıyor. Etkileri derinleşiyor.
Enerji piyasalarını çok etkiledi bu savaş. Gübre gibi temel bir takım ürünleri etkiledi. Buralarda Türkiye olarak yine çok önemli tedbirler aldık. Kamu olarak hem enflasyon etkisini hem de büyüme etkisini, büyüme üzerinde olumsuz etkisini sınırlayıcı tedbirler aldık. Diğer taraftan, bir taraftan da tabii savaş sonrası dönem için de hazırlık içindeyiz. Yani bu işin bir kısa vadeli etkileri var, sıcak savaş yaşanırken oluşturduğu etkiler var. Bir de orta vadeli etkileri olacak. Bölgemiz artık hiçbir zaman eskisi gibi olmuyor. İstikrarını koruyan, bu ateşin dışında kalan, ilkeli, güçlü, tecrübeli, dirayetli bir yönetim anlayışıyla bu süreci yöneten bir ülke olarak orta vadede ise önümüze yeni imkanlar çıkacak gibi görünüyor. Yani kısa vadede etkileri sınırlayıcı tedbirler alıyoruz. Bir taraftan da orta vadede ülkemizi bu yeni şartlara, bu yeni imkanlara yönelik çalışmaları şu an yürütüyoruz. Şunu rahatlıkla ifade edebilirim. Çok etkin ve koordineli bir yönetim sergiliyoruz. Bütün kurumlarımızda, Sayın Cumhurbaşkanımızın tabii ki liderliğinde çizdiği ana çerçeve içinde yönetiyoruz. Ekonomik etkilerini kısa vadede sınırlamaya, orta uzun vadede ise Türkiye için bu ekonomik oluşacak yeni şartları değerlendirmeye odaklanmış durumdayız.
"Orta Vadeli Planımızı güncelleyeceğiz"
Tüm dünyada büyüme aşağı yönde, ne kadar süreceği ve kapsamının, yayılımının ne olacağı etkileri belirleyecek. Enflasyon konusunda şunu söyleyebilirim. Mayıs ayında Merkez Bankamız enflasyonla ilgili raporunu yayınlayacak, değerlendirmesini yapacak. Orada enflasyon etkisini daha net, daha sorumlu teknik analizleriyle görmüş olacağız. Orta vadeli programımızda Eylül ayında ise temel makro göstergelerimizin tamamında rutin bir şey bu. Her sene yaptığımız bir şey. Güncelleme yapacağız. Orada da genel etkileri daha net bir şekilde görmüş olacağız. Şunu ifade edebilirim. Ama politika çerçevemizi değiştirmeyecek bu. Yani temel istikametimizi, politika çerçevemizi değiştirmeyecek. Bu belli kalemlerde sınırlı etkiler yapacak. Cari açık faturası gibi, enerji faturası gibi belli kalemleri etkileyecek ama bunları biz kendi limitlerimiz içinde yöneteceğiz diye inanıyoruz. Dolayısıyla ana çerçevemiz korunmuş olacak ama orta vadeli program dediğimiz program dinamik bir program. Bu olay olsun olmasın Eylül ayında zaten güncelleyeceğiz bu programımızı. Yeni dünyadaki şartlara göre ticaret etkileniyor, tarım etkileniyor, enerji etkileniyor, cari açık. Bütün bunlar belli oranda etkilenecek elbette. Bu etkilerin düzeyini önümüzdeki dönemde daha net bir şekilde kamuoyuyla paylaşmış olacağız. Yalnız şunu söyleyeyim, işte bu aldığımız tedbirlerle bu etkileri sınırlamış oluyoruz.
"İstikrarlı ülke olma, iyi yönetilen bir ülke olma vasfı çok kıymetli"
Dünyada istikrar her zaman önemli tabii ama dünyanın istikrarsızlaştığı bir dönemde siz kendi istikrarınızı koruduğunuzda, güvenli liman vasfınızı güçlendirdiğinizde, gelecek sermaye için hem de nitelikli insan için bu güvenli liman vasfı, istikrarlı ülke olma, iyi yönetilen bir ülke olma vasfı çok çok kıymetli diye düşünüyorum. İşte orta vade derken biraz bunu kastettim az önce. Orta vadede bunun etkilerini çok daha fazla göreceğiz. İşte İstanbul Finans Merkezi bağlamında da, ticaret bağlamında da, diğer bir takım yatırımlarda da bunları doğrudan yatırımlarda da göreceğiz. Bu yönde de ciddi bir hazırlık içindeyiz. Bazı yeni düzenlemeler, bazı yeni çerçeveler oluşturma hazırlığı içindeyiz. Bunlarla birlikte hem bu istikrarlı, güvenli liman olmamız hem de yeni yapacağımız bazı düzenlemeler, atacağımız adımlarla.
Hayatta kalmamız, yaşamamız için elbette gıda ve tarım da çok önemli. Tam da bu savaş döneminde Hürmüz Boğazı'nın da bu şekilde kapatılması ve bir düğüm olması nedeniyle de işte fiyatlarda artış, arz sıkıntısı, gıdada bir sorun olabilir mi gibi bütün ülkeleri bir telaş sarmış durumda. Peki biz ülkemize yine bakalım, dönelim. Güvenli Liman Türkiye'de bu durum nasıl? Tahıl stoklarımız iyi durumda. Gübre boyutu itibarıyla de bir arz problemi yaşamadık. Çünkü yine stoklarımızı koruduk. Hemen hızlı bir şekilde ithalat konusundaki gümrük vergilerini düşürdük. Yani dünyadan gübre akışını kolaylaştırıcı tedbirleri aldık. Bir taraftan da ihracatı yasakladık. Hızlıca aksiyon aldılar. Diğer yandan bu yıl biraz daha şanslı bir dönemdeyiz. Geçen yıl maalesef tarımda çok olumsuz bir yıl oldu. Yağışlar çok iyi gidiyor. Gıda üretimi noktasında bunun etkilerini özellikle yaz döneminde daha fazla görmüş olacağız. Gıda fiyatları üzerinde etkisini de görmüş olacağız. Aynı gelişme enerjiyi de etkileyecek. Bizim hidroelektrik santrallerimiz var. Geçen sene onlardan çok istifade edemedik.
"Turizmle ilgili tedbirlerimizi alıyoruz"
Hidroelektrik anlamında da şanslı bir yılımız olacak. O da tam bu krizde bizim için çok olumlu bir etki oluşturacak diye inanıyorum. Dolayısıyla tarım sektörü bizim için stratejik bir sektör. Çok önemli görüyoruz. Gıda güvenliği az önce bahsettiniz. Öyle anlar yaşadı ki dünya pandemide de bunu gördük. Paranızla dahi gidip gıda bulamadığınız dönemler olabiliyor. Dolayısıyla bu konulara büyük önem veriyoruz. Dünyada dediğimiz gibi en fazla etkilenecek alanlardan biri gıda olacak. Türkiye olarak biz kendi ihtiyaçlarımızı dikkate alıyoruz. Yeni yönetim sistemimizin çok önemli avantajlar sağladığını söyleyebilirim. Türkiye'nin bu anlamda da geldiği, bugüne kadar son 23 yılda izlediği politikaların faydalarını görüyoruz. Turizmi çeşitlendirmemiz, sadece deniz-kum turizmi değil, kültürden, gastronomiye turizmi, kaynak ülkelerin sayısını arttırmamız, bütün bunlar bu süreçte. Turizm sektörünün ve reel sektörünün yanındayız. Turizmde de Körfez'den gelen turizm, İran'dan gelen turizm etkilenecek. Kısa vadeli ama hızla telafi etkici adımlar atmıştık. Aynı anlayış içinde turizmle ilgili de tedbirlerimizi alıyoruz. Ama genel anlamda dünyada turizmin etkileneceğini yine bizde de belli oranda bazı etkilerin görülebileceğini söyleyebiliriz.
Terörsüz Türkiye süreci
Bölgemizdeki savaş, yaşanan gelişmeler, Terörsüz Türkiye'nin ne kadar isabetli ve öngörülü bir inisiyatif olduğunu herhalde hepimize daha iyi gösterdi. Bölgemiz üzerinde emperyalist bir takım hesapların, tuzakların kurulduğu bir dönemde iç cephemizi güçlendirdik. Bu da önemli bir tecrübe. Keşke her alanda böyle, birçok alanda daha doğrusu böyle olsa. Siyasi rekabeti anlıyoruz ama yeri geldiğinde bütün partilerin milli konularda ülkemizin bekasını, geleceğini ilgilendiren konularda bir araya gelebilmeleri, konuşabilmeleri, ortak tavır sergileyebilmeleri çok kıymetli. Bir taraftan da bunun çeşitli düzenlemelerle sağlıklı bir şekilde yürümesi. Bu noktada da yine en büyük görev tabii ki Meclisimizin takdirinde olan hususta. Ancak burada hep altını çiziyoruz. Elbette sahada belli mekanizmalarla bu süreçten sahadaki gelişmeler izlenecek ve belli mekanizmalarla teyit edilecek. Dolayısıyla bu teyit mekanizmalarla birlikte de bu düzenlemeler gündeme gelmiş olacak. Sayın Devlet Bahçeli çok önemli, ezber bozan çıkışlarıyla bu ortamı destekleyici çok önemli inisiyatifler geliştirdi. Dolayısıyla bugün geldiğimiz noktada önemli bir aşamadayız. Temenni ederiz ki bu en kısa sürede tamamlansın.