(ANKARA) - CHP’den ayrılan 91 milletvekilinin kuruculuğunu yaptığı YENİ Parti’nin tüzüğü yayımlandı. Milletvekili ve yerel seçim adayları için beş ayrı belirleme yönteminin düzenlendiği tüzükte, cumhurbaşkanı adayının seçmen yoklaması dahil dört yöntemden biriyle belirlenmesi öngörüldü. Belirli adaylıklar ve parti organları için yüzde 50 cinsiyet ile yüzde 25 gençlik kotası getirildi.

CHP’den ayrılan 91 milletvekilinin kuruculuğunu yaptığı YENİ Parti’nin 22 Temmuz 2026 tarihli tüzüğü yayımlandı. On kısımdan oluşan tüzükte; genel hükümler, üyelik, parti örgütü ve organları, adaylık yöntemleri, parti grupları, disiplin işlemleri, mali hükümler ile kadın ve gençlik kollarına ilişkin düzenlemelere yer verildi.

Tüzüğün içindekiler bölümünde 65 madde ve üç geçici madde yer aldı. Ancak “Partinin Tüzelkişiliğine Son Verme” başlıklı hüküm ile “Yürürlük ve Yürütme” başlıklı son hükmün ayrı ayrı “Madde 65” olarak numaralandırıldığı görüldü.

“ÇAĞDAŞ SOSYAL DEMOKRAT BİR PARTİDİR”

Tüzüğün dört maddeden oluşan “Genel Hükümler” kısmında partinin adı, amblemi, temel ilkeleri, amaçları ve siyasal yaşam anlayışı düzenlendi. YENİ Parti, tüzükte “Türkiye’nin demokrasi ittifakını kuran ve temsil eden çağdaş sosyal demokrat bir parti” olarak tanımlandı.

Partinin temel ilkelerinin Cumhuriyet’in ulusal egemenliği esas alan kurucu felsefesi ile Mustafa Kemal Atatürk’ün bağımsız, demokratik ve egemen Türkiye ideali olduğu kaydedildi. Altı Ok sayılarak; ‘Cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve devrimcilik’ten oluşan Atatürk ilkelerinin benimsendiği de bildirildi.

Tüzükte partinin; katılımcı demokrasi, hukuk devleti, insan hakları, sosyal devlet, kapsayıcı kalkınma, emeğin korunması ve “Yurtta Barış, Dünyada Barış” ilkelerini esas aldığı ifade edildi.

SİYASAL EYLEM “ONURLU BİR TOPLUM HİZMETİ” OLARAK TANIMLANDI

Partinin amacı; Cumhuriyet’in eşitlik, özgürlük ve adalet ideallerini geleceğe taşımak ve bu idealler doğrultusunda yeni bir toplumsal sözleşme oluşturmak olarak açıklandı.

Demokrasi ve yönetim alanında kuvvetler ayrılığına dayalı demokratik bir düzenin kurulması, temel hakların güvence altına alınması ve toplumsal barışın sağlanması amaçlandı.

Ekonomide üretim odaklı, eşitlikçi, adil, sürdürülebilir ve kapsayıcı kalkınma anlayışının benimsendiği; barınma, eğitim ve sağlık gibi temel hakların kamusal güvenceye alınmasının hedeflendiği kaydedildi.

Tüzükte siyasal eylem, “toplumun ortak yararı için yapılan onurlu bir toplum hizmeti” olarak tanımlandı. Parti görevlerine getirilecek kişilerin başarılı, dürüst, liyakatli ve yetkin üyeler arasından seçilmesinin ortak yükümlülük olduğu belirtildi.

MİLLETVEKİLİ ADAYLARI BEŞ YÖNTEMDEN BİRİYLE BELİRLENECEK

Tüzüğün 33 ile 37’nci maddeleri arasındaki “Adaylık ve Aday Belirleme Yöntemleri” kısmında milletvekili, cumhurbaşkanı ve yerel seçim adaylarının belirlenmesine ilişkin esaslar düzenlendi.

Milletvekili adaylarının şu beş yöntemden biriyle belirlenmesi öngörüldü: Ön seçim, örgüt denetiminde ön seçim, aday yoklaması, örgüt denetiminde aday yoklaması ve merkez yoklaması. Hangi seçim çevresinde hangi yöntemin kullanılacağına, il örgütlerinin görüşü doğrultusunda Parti Meclisi karar verecek.

Ön seçimde adaylar, yargı gözetimi ve denetimi altında parti üyelerinin oylarıyla belirlenecek. Aday yoklamasına ise partide belirli görevlere seçilmiş üyeler katılacak. Merkez yoklamasında adaylar doğrudan Parti Meclisi tarafından saptanacak. Ön seçim veya aday yoklamasına katılanlar, daha sonra merkez yoklaması, merkez adaylığı ya da genel merkez kontenjanı için başvuramayacak.

Tüzükte, en az bir seçim çevresinin aday listesinin ilk sırasında engelli bir adaya yer verilmesi hükme bağlandı.

Partiye üye olmayan kişilerin milletvekili adayı olabilmesi ise Parti Meclisinin kararına bağlı olacak.

MİLLETVEKİLLİĞİNE ÜÇ DÖNEM SINIRI

Bir kişinin en fazla üç dönem üst üste milletvekili seçilebileceği düzenlendi. Yasama döneminin yarısı tamamlanmadan seçimin yenilenmesi halinde bu dönem, üç dönem hesabına dahil edilmeyecek.

Ön seçim, örgüt denetiminde ön seçim ve aday yoklamasıyla belirlenen adaylar için dönem koşulu aranmayacak. Partinin milletvekili bulunmayan seçim çevrelerinde ise Merkez Yönetim Kurulunun önerisi ve Parti Meclisinin kararıyla üç dönem kuralı uygulanmayabilecek.

CUMHURBAŞKANI ADAYI İÇİN SEÇMEN YOKLAMASI SEÇENEĞİ

Cumhurbaşkanı adayının seçmen yoklaması, ön seçim, aday yoklaması veya merkez yoklaması yöntemlerinden biriyle belirlenmesi öngörüldü. Uygulanacak yönteme Parti Meclisi karar verecek. Seçmen yoklamasına seçmen kütüğünde kayıtlı seçmenler, ön seçime parti üyeleri, aday yoklamasına ise partide belirli görevlere seçilmiş delegeler katılacak. Merkez yoklaması yönteminin tercih edilmesi halinde cumhurbaşkanı adayını Parti Meclisi belirleyecek.

YEREL SEÇİM ADAYLARINA DA ÜÇ DÖNEM SINIRI

Yerel seçim adaylarının belirlenmesinde de ön seçim, örgüt denetiminde ön seçim, aday yoklaması, örgüt denetiminde aday yoklaması ve merkez yoklaması yöntemleri kullanılacak. Hangi seçim çevresinde hangi yöntemin uygulanacağına ilçe ve il örgütlerinin görüşü alınarak Parti Meclisi karar verecek. Merkez yoklamasında adaylar Parti Meclisi tarafından belirlenecek. Parti Meclisi, bu yetkisini bazı seçimler için il ve ilçe yönetim kurullarına devredebilecek.

Bir kişinin en fazla üç dönem üst üste belediye başkanı, belediye meclisi üyesi veya il genel meclisi üyesi seçilebileceği hükme bağlandı. Ön seçim ve aday yoklaması yöntemlerinin kullanılması halinde dönem koşulu aranmayacak.

YÜZDE 50 CİNSİYET, YÜZDE 25 GENÇLİK KOTASI

Örgüt denetiminde ön seçim veya aday yoklamasıyla belirlenecek milletvekili, il genel meclisi ve belediye meclisi adaylıklarında yüzde 50 cinsiyet kotası uygulanacak. Aynı kota; Parti Meclisi, Yüksek Disiplin Kurulu, il ve ilçe yönetim kurulları ile il kongresi ve kurultay delegesi seçimlerinde de geçerli olacak.

Tüzükte gençlik kotası yüzde 25 olarak belirtildi. Kotanın alt dağılımı, 18-25 yaş grubu için yüzde 10 ve 26-40 yaş grubu için yüzde 15 olarak düzenlendi. Cinsiyet ve gençlik kotası özelliklerini birlikte taşıyan adaylar, her iki kotadan da sayılacak. Yeterli sayıda aday bulunmaması halinde seçimler mevcut adaylarla gerçekleştirilecek.

Geçici maddeye göre cinsiyet kotası ilk olağan kurultaya kadar yüzde 33 olarak uygulanacak. Oran, birinci olağan kurultayda yüzde 35’e, ikinci olağan kurultayda yüzde 40’a, üçüncü olağan kurultayda yüzde 45’e ve dördüncü olağan kurultayda yüzde 50’ye çıkarılacak.