Türkiye Gıda ve İçecek Sanayii Dernekleri Federasyonu'ndan Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan Dış Ticaret Verileri baz alınarak hazırlattığı verilere göre; 2020’de en fazla ithal edilen üçüncü ürün olan ayçiçeği yağında ithalat trendi devam etti. Ayçiçeği yağı 2021 yılında da en çok ithal edilen ürünler arasında yer aldı.
Türkiye Gıda ve İçecek Sanayii Dernekleri Federasyonu'ndan yapılan açıklamaya göre, 2021 yılının ilk 3 ayında tarım, gıda ve içecek sektörü 5,2 milyar dolar ihracat, 4,4 milyar dolar ithalat gerçekleştirdi. 2021’in ilk 3 ayında sektörün dış ticaret dengesi, önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 28,5 geriledi.
Özet Ticaret Sistemi'ne göre yayınlanan dış ticaret verilerine göre, 2021’in ilk 3 ayında ihracat, önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 9,2 artarak 5,19 milyar dolara, ithalat yüzde 21,4 artarak 4,35 milyar dolara ulaştı.
Aylık bazda bakıldığında Mart 2021’de ihracat, önceki yılın aynı ayına göre yüzde 15,6 artarak 1,87 milyar dolar, aylık ithalat yüzde 41,5 artarak 1,67 milyar dolar olarak gerçekleşti. Aylık ithalattaki yıldan yılda bu büyük artış, olumsuz bir durum olarak dikkati çekti. Son dönemde yurt içinde fiyat artışları ile sıkça gündeme gelen ve 760 milyon dolarlık ithalat ile 2020’de en fazla ithal edilen üçüncü ürün olan ayçiçek yağında ithalat trendi devam etti. Ayçiçeği yağı 2021 yılında da en çok ithal edilen ürünler arasında yer aldı.
2021 yılı mart ayında en çok ihraç edilen ürünler ise fındık içi, buğday unu ve rafine ayçiçeği yağı olarak sıralanırken, en çok ithal edilen ürünler buğday, ham ayçiçeği yağı ve soya fasulyesi oldu.
İTHALATTAKİ ARTIŞ TRENDİ 2021 YILI BAŞINDAN BERİ DEVAM EDİYOR
Aylık bazda ithalattaki bu önemli artış dış ticaret dengesine de olumsuz yansıdı. Ocak 2021’de dış ticaret dengesi önceki yıla kıyasla yüzde 38,4 daha düşüktü. 2021’in ilk 2 ayında dış ticaret dengesi önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 13 düşük seviyede, 0,64 milyar olarak gerçekleşmişti. 2021’in ilk 3 ayında ise dış ticaret dengesi önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 28,5 düşerek 0,84 milyar dolar olarak gerçekleşti. Şubat ayında bir toparlanma olsa da dış ticaret dengesinin halen önceki yıldan belirgin şekilde düşük olması dikkati çekti.
Birim ihracat değeri 2021’in ilk 3 ayında, önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 1 artarak 1.088 dolar/ton olarak gerçekleşti. İthalat birim değeri ise önceki yılın aynı ayına göre yüzde 28,7 artışla 583 dolar/ton’a yükseldi. Birim ithalat değerindeki bu büyük artış da olumsuz bir gelişme olarak değerlendirildi.
610 MİLYON DOLAR SERT KABUKLU MEYVE İHRACATI YAPILDI
2021’in ilk 3 ayına ait dış ticaret verileri sektörlere göre incelendiğinde sert kabuklu meyveler (610 milyon dolar), şeker ve şekerli mamuller (531 milyon dolar), yaş meyve (496 milyon dolar), bitkisel yağ (328 milyon dolar) ve sebze (300 milyon dolar) sektörleri en fazla ihracat yapan sektörler olarak sıralandı. Toplam ihracatın yüzde 43,6’sı bu 5 sektör tarafından gerçekleştirildi.
Aynı dönemde hayvan yemi (1 milyar 20 bin dolar), bitkisel yağ (878 milyon dolar), un (630 milyon dolar), nişasta (320 milyon dolar) ve kakao-çikolata (209 milyon dolar) sektörleri ise en çok ithalat yapan sektörler olarak sıralandı. Toplam ithalatın yüzde 69,9’u, yani 3’te 2’sinden fazlası bu 5 sektör tarafından gerçekleştirildi. Bu oranın yüksek olması, ihracatın az sayıda sektörde yoğunlaştığını gösterdi. Tek başına hayvan yemi sektörü, 2021’in ilk 3 ayında 1 milyar dolarlık hacim ile toplam ithalatın yüzde 23,3’ünü, yani neredeyse 4’te 1’ini oluşturdu.
Fiyat artışları ile gündemde yer bulan bitkisel yağ sektörü, 2021’in ilk 3 ayında 878 milyon dolarlık ithalat ile toplam ithalatın yüzde 20,2’sini oluşturdu. Küresel piyasalardaki fiyatın da Mayıs 2020 – Ocak 2021 döneminde neredeyse 2 katına çıkması, ithalata bağlı bu sektörde ülke içi fiyatların belirgin bir biçimde artmasıyla sonuçlandı.
İHRACATINI DEĞER OLARAK EN FAZLA ARTIRAN SEKTÖR YAŞ MEYVE
2021 yılının ilk 3 ayında önceki yılın aynı dönemine göre ihracatını değer olarak en fazla artıran sektörler yaş meyve sektörü (67 milyon dolar artış), sebze sektörü (67 milyon dolar artış), bitkisel yağ sektörü (66 milyon dolar artış), şeker ve şekerli mamuller sektörü (61 milyon dolar artış) ve balıkçılık-su ürünleri sektörü (53 milyon dolar artış) oldu. Yılın ilk aylarına göre mart ayında sert kabuklu meyveler sektörü ihracat artış hızının yavaşlaması dikkati çekti.
Aynı dönemde ihracatın en çok gerilediği sektörler ise tütün ve mamulleri sektörü (62 milyon dolar düşüş), un sektörü (24 milyon dolar düşüş), kuru meyve/sebze sektörü (9 milyon dolar düşüş), makarna sektörü (7 milyon dolar düşüş) ve alkollü içki sektörü (4 milyon dolar düşüş) oldu.
2021 yılının ilk 3 ayında önceki yılın aynı ayına göre ithalatı değer olarak en çok artan sektörler bitkisel yağ sektörü (286 milyon dolar artış), un sektörü (159 milyon dolar artış), hayvan yemi sektörü (145 milyon dolar artış), nişasta sektörü (109 milyon dolar artış) ve pirinç değirmenciliği sektörü (59 milyon dolar artış) oldu.
İthalatın en çok düştüğü sektörler makarna (112 milyon dolar düşüş), şeker ve şekerli mamuller (25 milyon dolar düşüş), sert kabuklu meyveler (8 milyon dolar düşüş), canlı hayvan ticareti (6 milyon dolar düşüş) ve sebze sektörü (4 milyon dolar) oldu.
DIŞ TİCARETTE ÖNE ÇIKAN ÜLKELER
2021’in ilk 3 ayında dış ticaret verileri ülkeler bazında incelendiğinde Türkiye'nin en çok ihracat yaptığı üç ülke 586 milyon dolar ile Irak, 402 milyon dolar ile Almanya ve 356 milyon dolar ile Rusya şeklinde sıralandı.
Bu 3 ülkeye yapılan ihracat, toplam ihracatın yüzde 25,9’unu oluşturdu. Ülkelere göre en çok ihraç ettiğimiz ürünler Irak için un, tavuk eti, gofret ve waffle; Almanya için ambalajlı fındık, fındık içi ve fındık püresi; Rusya içinse mandalina, domates ve alabalık oldu.
Ülke bazında ithalat verileri incelendiğinde, 2021 yılının ilk 3 ayında en fazla ithalat yapılan ülkeler 1.116 milyon dolar ile Rusya, 314 milyon dolar ile Ukrayna ve 251 milyon dolar ile Brezilya oldu. Rusya, Ukrayna ve Brezilya yapılan ithalat, toplam ithalatın yüzde 38,6’sını oluşturdu.
Rusya’dan yapılan ithalatta öne çıkan ürünler buğday, ham ayçiçeği yağı ve dane mısır; Ukrayna’dan dane mısır, soya fasulyesi ve buğday; Brezilya’dan yapılan ithalatta soya fasulyesi, kahve ve sığır öne çıktı.