Ayasofya’nın ardından İstanbul’un Fatih ilçesindeki Kariye Camii de ibadete açıldı. Caminin ibadete açılmasına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete’de yayınlandı.
29 Ağustos 1945 tarihli ve 3/3054 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’da Kariye’nin müze ve müze deposu olarak kullanılmak üzere Milli Eğitim Bakanlığı’na tahsis edilmesi hatırlatıldı.
Cumhurbaşkanı Kararı’nda, “Milli Eğitim Bakanlığı’na tahsis edilmesine ilişkin kısmı Danıştay Onuncu Dairesinin 11 Kasım 2019 tarihli kararıyla iptal edildiğinden, Kariye Camisi yönetiminin 22 Haziran 1965 tarihli ve 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 35’inci maddesi gereğince Diyanet İşleri Başkanlığı’na devredilerek ibadete açılmasına karar verilmiştir” ifadesi yer aldı.
Eskiden kilise olan Kariye, 6. yüzyıla kadar giden bir geçmişe sahip. Osmanlı döneminde ve 20. yüzyılın ikinci yarısında geçirilen onarımların sonucu günümüze ulaşabildi. Daha önceleri kilise çevresinde, manastır kompleksi de ihtiva etmekteyken bu yapılar geçen zamana dayanamadı.
İlk önce manastır olarak 534 yılında I. Justinianus döneminde Aziz Teodius tarafından yapıldı. 11. yüzyılda I. Aleksios'un kayınvalidesi Maria Dukaina tarafından yeniden inşa ettirildi. 1204-1261 yıllarındaki Latin istilasında harap olan manastır Teodor Metokhites tarafından 14. yüzyılda onarıldı. Dış narteks ve pareklezyon bu dönemde yapıya eklendi.
Yapının önemi, Bizans İmparatorluğu'nun imparatorluk sarayı ve devlet idare merkezinin, Haliç kıyısında, surlara yakın bir yerde konumlanmış olan "Blakhernai Sarayı"na taşınmasıyla arttı. 1296'daki büyük depremde ayakta kalabildi. Bina Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'u fethinden 58 yıl kadar sonra 1511 yılında Sultan II. Bayezid sadrazamlarından olan Atik Ali Paşa tarafından camiye verildi ve "Atik Ali Paşa Camii" veya "Kariye Camii" olarak anılageldi. Bu dönüştürme sırasında bu eski kilisenin duvaraları üzerinde bulunan mozaik ve freskler sıva ile kaplandı. Fakat cami olarak yapıya sadece köşesindeki minare ve içeride güneydoğu köşesindeki mihrap eklenmişti.
Kariye Camii Bakanlar Kurulu'nun 29 Ağustos 1945 tarihinde aldığı karar ile müzeye çevrilmişti. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki "Amerika Bizans Enstitüsü (Byzantine Institute of America)" ve "Bizans İncelemeleri İçin Dumbarton Oaks Merkezi (Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies)" tarafından, bu camideki sıvalar altında kalmış mozaik ve freskler ile birçok kez depremlerden zarar görüp restore edilmişti. Bu restorasyon çalışmaları, adı geçen Amerikan akademik kurumları mensupları olan Thomas Whittemore ve Paul A. Underwood idaresi altında başlatılmıştı. 1948'den 1958'e kadar yapılan çalışmalar sonucunda tüm mozaik ve freskler ortaya çıkarılmıştı.