(ANKARA) - Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) 2025 yılı raporuna göre, geçen yapılan hak ihlali başvuruları bir önceki yıla kıyasla azalsa da Avrupa Konseyi ülkeleri arasında en çok şikayet edilen ülke yine Türkiye oldu.
AİHM, içtihat hukukuna genel bir bakışla birlikte 2025 Yıllık Raporu'nu yayımladı.
Rapora göre, 2025 yılında Türkiye'den 18 bin 464 başvuru yapıldı. Bu sayı, 2024 yılında yapılan 21 bin 600 başvuruya göre önemli bir azalmaya işaret etse de Avrupa Konseyi ülkeleri arasında en çok şikayet edilen ülke yine Türkiye oldu.
Türkiye'den gelen başvuruların yüzde 80'den fazlasının, 15 Temmuz 2016 darbe girişimi sonrası alınan önlemlerle bağlantılı gözaltı, tutuklama ve yargılamalardan kaynaklandığı belirtiliyor.
Geçen yıl 74 davada karar açıkladı
Mahkeme 2025 yılında Türkiye hakkında bireysel veya grupsal başvurularla ilgili toplam 74 davada karar açıkladı. Bunlardan 66'sında AİHS'nin en az bir maddesinin ihlal edildiğine hükmederken 6'sında ihlal bulmadı, 2'sinin ise diğer yöntemlerle sonuçlandığını açıkladı.
Türkiye hakkında 24 dava ile en fazla ihlal kararı AİHS'nin adil yargılanma hakkı maddesi temelinde verildi. Bu maddeyi 21 dava ile AİHS'nin özgürlük ve güvenlik hakkıyla ilgili maddesi izledi.
Rusya ikinci sırada
Türkiye'yi, Rusya (7 bin 177), Ukrayna (4 bin 4), Polonya (3 bin 517), İtalya (2 bin 787), Yunanistan (2 bin 562), Romanya (2 bin 489) ve Azerbaycan (2 bin 180) izliyor. Rapora göre, AİHM'de toplam başvuru sayısı geçen yıl yüzde 11 azaldı ve 53 bin 450'ye geriledi.
2026 yılında rekor başvuru bekleniyor.
AİHM kaynakları, yıl başından bu yana Türkiye'ye karşı yaklaşık 650 yeni başvuru yapıldığı bilgisini veriyor. Bu yeni başvuruların büyük kısmı 15 Temmuz darbe girişimi sonrası meslekten ihraç edilenler tarafından yapıldı.
Yakın gelecekte, aynı veya benzer şikayetleri içeren kitlesel bir başvuru dalgası gerçekleşebileceğini öngören AİHM, bu başvuruların "idari olarak etkin bir şekilde yönetilmesi" amacıyla 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren bazı özel tedbirlerin yürürlüğe sokmuştu.
Bu tedbirlerin arasında, başvuruların bir kapak sayfasıyla sunulması, başvurucuların Mahkeme'nin internet sitesinde yer alan resmi başvuru formunu indirmesi ve elektronik olarak doldurması ve hem kapak sayfasının hem de başvuru formunun her bir başvurucu için ayrı ayrı doldurulması, çıktılarının alınması ve bu şekilde gönderilmesi bulunuyor.
Spor Kulüplerinden başvurular artıyor
AİHM kaynakları, Türkiye'deki spor kulüplerinden gelen başvurulardaki artışa da dikkat çekiyor. AİHM gündeminde şu anda, özellikle Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) Tahkim Kurulu'nun bağımsızlığını konu alan yaklaşık 60 başvuru bulunuyor. AİHM bu ay başında aldığı bir kararda, Tahkim Kurulu'nun bağımsızlığının yeterli olmadığına hükmetmişti.