Haber: Erva GÜN - Ogün AKKAYA

(TBMM) - Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, Bakanlığının 2026 bütçe teklifinin görüşüldüğü Plan ve Bütçe Komisyonu'nda yaptığı konuşmada, iş kazalarını önlemeye yönelik denetim faaliyetlerini anlatarak, 2025 yılı Ekim ayı itibarıyla 9 bin 921 işyerinde rehberlik temelli teftiş yürütüldüğünü, 1 milyondan fazla çalışana ulaşıldığını belirtti. İş sağlığı ve güvenliği kültürünün tüm işyerlerinde yerleşmesi için "sıfır kaza" hedefiyle hareket ettiklerini söyleyen Işıkhan, eksik işçilik alacaklarına yönelik 954 milyon liranın işçilere ödendiğini, kamuya 540 milyon lira kaynak aktarıldığını ve mevzuata aykırı işyerlerine 1,1 milyar lira idari para cezası uygulandığını kaydetti.

Plan ve Bütçe Komisyonu, AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığında, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın 2026 yılı bütçe ve kesin hesap görüşmeleri için toplandı.

Komisyonda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, Bakanlık ile bağlı ve ilgili kuruluşlarının çalışmaları ve bütçesine ilişkin sunum yaptı.

Kahramanmaraş merkezli depremlerle ilgili harcamalar için bugüne kadar 40 milyara yakın tutar ayrıldığını belirten Işıkhan, "Kısa çalışma ödeneği, nakdi ücret desteği ve işsizlik ödeneği gibi programlarla çalışanlarımızın ve vatandaşlarımızın yanında olduk" dedi.

Depremden en çok etkilenen 11 ilde toplam çalışan sigortalı sayısının deprem öncesinde 2022 yılı Aralık ayı itibarıyla 1 milyon 889 bin olduğunu, depremden sonra bu sayının yarı yarıya düştüğünü aktaran Işıkhan, 2025 yılı Ağustos ayı verilerine göre ise sigortalı sayısının 2 milyon 4 bin olarak gerçekleştiğini kaydetti.

Bakan Işıkhan, çalışma hayatını "üretimi, istihdamı ve ihracatı artıran bir yaklaşımla" güçlendirmeye devam ettiklerini belirterek, "İş gücü piyasamızı dinamik, ihtiyaçlara cevap veren ve güncel koşullara uyum sağlayan bir yapı üzerinde yükseltiyoruz" dedi.

"Herkesin mutabık kaldığı bir tutarda uzlaşılacağını ümit ediyoruz"

Işıkhan, işçi sendikalaşma oranının 2013 yılında yüzde 9,21 seviyesindeyken 2025 itibarıyla yüzde 14,02’ye yükseldiğini, kamu görevlilerinde ise 2002 yılında yüzde 47,94 olan oranın 2025’te yüzde 76,88’e ulaştığını söyledi. Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun son toplantısında asgari ücretin net 22 bin 104 liraya yükseltildiğini hatırlatan Işıkhan, "2002 yılında 184 lira olan asgari ücreti, reel olarak yüzde 223 artırmış olduk. Bu sene Aralık ayında 2026 yılında uygulanacak asgari ücreti belirlemek için komisyonumuz toplanacaktır. Herkesin mutabık kaldığı bir tutarda uzlaşılacağını ümit ediyoruz" ifadelerini kullandı.

Işıkhan, 2016’da başlayan asgari ücret desteğinin 2025 yılı için aylık bin liraya çıkarıldığını, yılın ilk sekiz ayında 1,5 milyon iş yerine toplam 41,6 milyar lira destek sağlandığını açıkladı.

Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararına göre, kamu çalışanları ve emeklilere 2025 yılında yüzde 6 5 oranında zam yapıldığını belirten Işıkhan, enflasyon farkıyla birlikte ocak ayında yüzde 11,54, temmuz ayında ise yüzde 15,57 artışla kümülatif yüzde 28,91 zam gerçekleştiğini bildirdi.

Temmuz 2025 itibarıyla en düşük memur maaşının 50 bin 503 liraya yükseldiğini söyleyen Işıkhan, “2025’te en düşük memur maaşındaki artış oranı yüzde 29 olmuştur. Aralık 2002 ile Temmuz 2025 dönemine baktığımızda reel artış yüzde 264’e ulaşmıştır” dedi.

Kamu işçilerinin ücretlerine de 2025 yılı birinci altı ayda yüzde 24, ikinci altı ayda 1.500 lira seyyanen yüzde 11; 2026 yılı birinci altı ayda yüzde 10 ve ikinci altı ayda yüzde 6 zam yapılacağını açıklayan Işıkhan, enflasyon farkının oluşması halinde bu farkın ekleneceğini söyledi.

"Emeğin milli gelirden aldığı pay yüzde 36’ya çıktı"

Işıkhan, 2002’de emeğin milli gelirden aldığı payın yüzde 24,8 seviyesinde olduğunu, bu oranın 2024’te yüzde 33’e, 2025 yılının ilk yarısında ise yüzde 36’ya çıktığını belirterek, “Tarihimizin en yüksek noktasına ulaşmıştır. Çalışanlarımızı enflasyona karşı koruma ve kalıcı refah sağlama prensibimizi kararlılıkla sürdüreceğiz” dedi.

"Sıfır kaza kültürünü yerleştiriyoruz"

İş sağlığı ve güvenliği (İSG) alanında yürütülen çalışmalara değinen Işıkhan, "Sürekli iyileştirme ve etkin denetim anlayışını temel ilke olarak benimsiyoruz. Hedefimiz yalnızca kazaları önlemek değil, sıfır kaza kültürünü yerleştirmektir" dedi.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 1 Ocak 2025 itibarıyla kamu işyerleri ile 50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli sınıftaki işyerlerini de kapsadığını hatırlatan Işıkhan, ekim ayı itibarıyla 256 bin 448 işveren veya vekilinin İSG eğitimi aldığını, İSG hizmeti alan işyeri sayısının 2022 sonunda 166 binden 2025 sonunda 773 bine yükseldiğini bildirdi.

2025 Ekim ayı itibarıyla 9 bin 921 işyerinde rehberlik temelli teftiş yürütüldüğünü, 1 milyon 207 bin 422 çalışana ulaşıldığını belirten Işıkhan, eksik işçilik alacaklarına ilişkin 954 milyon liranın işçilere ödendiğini, 540 milyon liranın da kamuya aktarıldığını kaydetti. Ayrıca mevzuata aykırılığı süren iş yerlerine 1,1 milyar lira idari para cezası uygulandığını açıkladı.

"Genç işsizlik yüzde 14,9’a geriledi"

İstihdamın 2025 yılı Eylül ayı itibarıyla tarihinin en yüksek seviyelerine ulaştığını belirten Işıkhan, "İş gücümüz 35,6 milyon, istihdamımız 32,5 milyon, işsiz sayımız 3,1 milyon, işsizlik oranımız yüzde 8,6 olmuştur. Bu oran son 29 aydır tek hanelerde seyretmektedir" dedi.

TÜİK verilerine göre genç işsizlik oranının son 6 yılda 11 puan azalarak yüzde 14,9’a gerilediğini belirten Işıkhan, "Ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin oranı da 2025 yılı ikinci çeyreğinde yüzde 22,1’e düşmüştür. İŞKUR, yılın ilk on ayında 1 milyon 286 bin 822 kişinin özel sektörde istihdamına aracılık etmiştir" bilgisini aktardı.

Kadın istihdamında "İş Pozitif" programı aracılığıyla 1,7 milyondan fazla kadının istihdama kazandırıldığını söyleyen Işıkhan, "Her Meslekte Kadın Eli" projesi ile "İş Gücü Uyum Programı"nın özellikle kadınlar, gençler, engelliler ve öğrenciler için önemli bir katkı sağladığını belirtti.

2024 yılından bu yana 374 bin 486 kişinin bu programlardan faydalandığını belirten Işıkhan, katılımcıların yüzde 82’sinin kadınlardan oluştuğunu, öğrencilere 6 milyar 921 milyon lira ödenek tahsis edildiğini, 2025-2026 eğitim yılında 150 bin kontenjana ulaşılacağını ve 2028 sonuna kadar 1 milyon öğrenciye erişilmesinin hedeflendiğini söyledi.

SGK gelirlerinin giderleri karşılama oranı yüzde 95,3 olması öngörülüyor

Işıkhan, 2002 yılında yüzde 71,5 olan SGK gelirlerinin giderleri karşılama oranının 2025 yılı sonunda yüzde 95,3 olmasının öngörüldüğünü, prim gelirlerinin emekli aylıkları ve sağlık giderlerini karşılama oranının 2025 sonunda yüzde 75,1’e ulaşmasının beklendiğini belirtti.

SGK açığının GSYH’ye oranının 2002’de yüzde 2,2 iken 2025 sonunda yüzde 0,42’ye düşmesinin öngörüldüğünü ifade eden Işıkhan, 1 Ocak 2023 - 31 Ağustos 2025 döneminde 2 milyon iş yerine 13 milyon 228 bin sigortalı için 853 milyar lira destek sağlandığını kaydetti.

2002’de 12 milyon olan aktif sigortalı sayısının 2025’te yüzde 115 artışla 26 milyona çıktığını, kayıt dışı istihdam oranının ise yüzde 52’den yüzde 25,9’a düştüğünü açıkladı. Işıkhan, 2025’in ilk dokuz ayında kayıt dışı işçi çalıştıran işyerlerine 2,3 milyar lira idari para cezası uygulandığını da söyledi.

Bakanlığın 2026 yılı bütçesi 447,9 milyar lira

Bakan Işıkhan, Bakanlık ile bağlı ve ilgili kuruluşlarının 2026 yılı toplam bütçe teklifinin 447 milyar 903 milyon 261 bin lira olduğunu kaydetti.

Buna göre, Sosyal Güvenlik Kurumu’na 305 milyar 35 milyon 369 bin lira, Türkiye İş Kurumu’na 137 milyar 95 milyon 794 bin lira, Bakanlık merkez ve yurt dışı teşkilatına 5 milyar 772 milyon 98 bin lira ayrıldığını belirten Işıkhan, Mesleki Yeterlilik Kurumu’nun gider bütçesinin 280 milyon 439 bin lira, gelir bütçesinin 278 milyon 439 bin lira olduğunu, kurumun net finansmanının ise 2 milyon lira olarak öngörüldüğünü aktardı.