Haber: Viyan ORHAN
(HAKKARİ) – Hakkari'nin Yüksekova ilçesine bağlı Onbaşılar köyünde geçimlerini berivanlık olarak tabir edilen süt sağımı işi ile sağlayan kadınlar, 30 dereceyi aşan sıcaklıkta herhangi bir korunaklı alan olmadan ekmek mücadelesi veriyor. Kadınlar yetkililere çağrıda bulunarak geçen yıl kendilerine verilen "gölgelik alan ve süt soğutma sistemi" sözünün yerine getirilmesini talep etti.
Hakkari'nin Yüksekova ilçesinde işsizliğin yüksek olduğu bölgede, aile bütçesine katkı sağlamak için sabahın erken saatlerinde yola çıkan berivanlar, İran sınırının sıfır noktasında zorlu bir mücadele veriyor. Onbaşılar köyünde günün yaklaşık 7 saatini kavurucu güneş altında geçiren kadınlar, hijyenik olmayan koşullarda ve eski yöntemlerle süt sağımı yapıyor. Kullanılan yöntemler, yalnızca kadınların sağlığını değil, elde edilen ürünün kalitesini de olumsuz etkiliyor. Soğuk zincirin bulunmaması ve uygun sağım alanlarının yetersizliği, bölgede hayvancılığın gelişmesinin önündeki en büyük engeller arasında gösteriliyor. Yüksekovalı kadınlar çalışmalarıyla hayvancılık sektörünü ayakta tutmaya çalışırken, bölgede acil iyileştirmelere ve devlet desteğine ihtiyaç duyuyor.
Bölgede, 15 yıldır berivanlık yaptığını belirten Ayşe Oyman, yaşadıkları zorluğu şu sözlerle dile getirdi:
"Sabah saat 09.15'te buraya geliyoruz, akşama kadar güneşin altındayız. Bize daha önce gölgelik alan yapılacağına dair söz verilmişti ancak hala bekliyoruz. Dinlenmek için hiçbir yerimiz yok. Peynir, yağ ve yoğurt yaparak geçimimizi sağlıyoruz, başka bir gelir kaynağımız yok. Çok zorlanıyoruz, yetkililerin bu sözü tutmasını istiyoruz."
Manise Geçirgen de yaklaşık 3 yıldır berivanlık yaptığını ve 10 kişilik ailesinin geçimini sağladığını belirterek, "Günde 100 koyun sağıyorum. Erkeklerimiz işsiz, ailemiz bu sütle geçiniyor. Bize çadır yapacaklarını söylediler ama yapmadılar. Halimizi görüyorsunuz, bu sıcakta mecbur olmasak bu işi yapmayız." diyerek yaşadıkları zorlukları ifade etti.
Berivanların sorunlarını yerinde incelemek üzere Onbaşılar köyünde inceleme yapan Yüksekova Ziraat Odası Başkanı Perviz Geçirgen, bölgedeki çalışma koşullarının kabul edilemez olduğunu vurgulayarak şöyle konuştu:
"Berivanlarımız 5-6 saat boyunca güneşin altında, herhangi bir gölgelik olmadan sağım yapıyor. Özellikle sütün plastik bidonlarda taşınması, sütün kalitesini düşürdüğü gibi ciddi bakteri riskini de beraberinde getiriyor. Bu kadınlar, başka bir olanakları olmadığı için bu zorluğa katlanıyor. Sürdürülebilir bir tarım ve hayvancılık için bu kadınların yaşam koşullarının iyileştirilmemesi büyük bir eksikliktir. Bakanlığın bu konuda acilen adım atması gerekiyor."