Haber: Seyfi ÇELİKKAYA

(YOZGAT) - Yozgat Tarım ve Orman İl Müdürlüğü, tıbbi aromatik bitkilere olan talebin artmasıyla ormanlık alanlarda doğal olarak yetişen salep orkideleri üzerindeki baskıyı azaltmaya yönelik proje hazırladı. Kadışehri ilçesinde yapılan deneme ekiminden olumlu sonuç alındı. Geçen yıl Yozgat merkez ve Boğazlıyan ilçesinde 4 deneme bahçesi tesis edildi.

Keyfi üretimi yasak olan, izin alınarak üretimi yapılan endemik tür salep orkidesi, gıda katkı maddesi olarak tercih ediliyor, dondurma da kıvam arttırıcı olarak kullanılıyor. Yaş halinde soğan şeklinde eylül, ekim aylarında ekiliyor, kışı belli bir şekilde geçirdikten sonra hava koşullarına bağlı olarak nisan, mayıs, haziran aylarında hasat ediliyor.

Yozgat'ta salep orkidelerinin yetiştirilmesine uygun olduğu, İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün destekleriyle deneme ekimi yapılan alanlarda yapılan ilk hasatta olumlu sonuçlar elde edildi. Bölgede 8 farklı salep türü üzerinde denemeler yapıldı ve verimliliği konusunda hangi türlerin daha uygun olduğu saptanarak, sonucun çiftçilerle paylaşıldı. Çiftçilere alternatif ürün olarak ekmeleri tavsiye edilerek ekim alanlarının genişletilmesi planlandı.

Salep üretiminin ticari değeri nedeniyle "topraktaki altın" olarak nitelendirildiği, dekara ortalama 100 ile 125 kilogram yumru dikimi yapıldığında yaklaşık 300 ile 375 kilogram arasında ürün alınabildiği ifade edildi.

"BEKLEDİĞİMİZDEN DAHA İYİ SONUÇLAR ALDIK"

Yozgat'ta endemik bitkilerin ekimini yapan Harun Haliloğlu, bir kilo salep yumrusundan 3-4 kilo ürün almanın mümkün olduğunu, hasat yapılırken arkeologlar gibi titiz hareket edip, yumrulara zarar verilmemesi gerektiğini anlattı. Haliloğlu, şöyle konuştu:

“Beklediğimizden daha iyi sonuçları aldığımızı söyleyebiliriz. Olumsuz durumlar da var ama çok daha iyi bakımla 1'e 2, 1'e 3 (bir kilodan 2-3 kilo verim) rahatlıkla alınabileceğini gördük. Şu anda bizim ürünlerimiz 1'e 2 civarlarında. Bu seneki yağışları da hesaba kattığımızda bunun da fena sayılmayacak bir rekolte olduğunu görüyoruz. Ama 1'e 3, 1'e 4 seviyesini de uygun düzenli bir malçlama ve düzenli bir bakımla, ot bakımda dahil olmak üzere rahatlıkla alınabileceğini gördük. Diğer birçok tarım ürününde olduğu gibi kurulum maliyeti biraz yüksek olabilir. Bu seneki kilo fiyatları yaklaşık 3 bin lira civarlarında. Bakımlar olacak, bebek yetiştirmek gibi. Sonuçta bunların da bir bakım ihtiyacı olan bitki. Maliyet noktasına baktığımız zamanlarda da işte bizim şu anki bahçemiz yaklaşık 20-30 metrekare civarlarında. Alacağımız ürün gerçek değerlendirme yapabilirsek, iyi verim de olursa belki 10 dönüm buğdaydan alacağımız kadar bir getirisi mümkün. Bunu Türkiye şartlarında değerlendirmek lazım. En temelinde de büyük bir özveri ve sevgi ile emeğin karışması sonucunda ortaya çıkacak olan ürünleri değerlendirmek gerekiyor."