Haber: Seyfi ÇELİKKAYA
(YOZGAT) - Tarım ve Orman Bakanlığı Tarla Bitkileri Araştırmaları Daire Başkanı Suat Yılmaz, “Nesli tehlikede olan bütün türlerde, aşağı yukarı 180 türde tarımsal AR-GE ve 100 türde de ıslah çalışmaları yapıyoruz” dedi.
Yozgat Bozok Üniversitesi ile Akdağmadeni Belediyesi tarafından “Sağlık Bilimleri Açısından Salep” konulu sempozyum düzenlendi.
Sempozyum Başkanı Yozgat Bozok Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hamdi Temel, açılış konuşmasında, salep bitkisinin birçok alanda fayda sağladığına dikkati çekti.
Tıp Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Yusuf Hıdır da salebin sadece geleneksel mutfağın iç ısıtan lezzetli bir içeceği ya da dondurmaya eşsiz kıvam veren bir gıda bileşeni olmadığını belirtti.
Hıdır, "Salep, Anadolu topraklarında yüzyıllardır şifa niyetinde kullanılan medeniyetimizin köklü tıp hafızasına yer edilmiş çok değerli bir tıbbi bitkidir. Ancak bugün bilimin geldiği noktada biz hekimler ve bilim insanları bu kadim mirasa çok daha geniş ve modern bir vizyonla yaklaşmak zorundayız. İşte tam bu amaçla gerçekleştirdiğimiz sempozyumumuzun programına baktığımızda salebin sadece tarımsal ve endüstriyel boyutunu değil, sağlık bilimleri alanındaki muazzam potansiyelini de masaya yatıracağımızı görüyoruz" diye konuştu.
“BİZ MARKA TESCİLİMİZİ VE PATENTİMİZİ ALMIŞ OLDUK”
Akdağmadeni Belediye Başkanı Nezih Yalçın, ilçedeki ormanlık alanlarda doğal olarak yetişen Türkiye’nin en kaliteli salebinin tescilini aldıklarını bildirerek, şöyle devam etti:
“2021 yılında çok şükür biz coğrafi işaretimizi ve tescil belgemizi kırmızı çerçeve olarak, yani menşei olarak salebimizin patentini almış bulunuyoruz. Arşiv kayıtlarını incelerken bir gördük ki 1700'lü yılların sonu, 1800'lü yıllar Yozgat'ta altın karşılığı ticaret yapılan iki ürün buğday ve salep. Kuruma sunduk ve akabinde zaten kurumdaki hocalarımız, bilim insanlarımız araştırmalarını yaptılar. Biz marka tescilimizi ve patentimizi almış olduk. Akabinde Akdağmadeni’nde salebin öğütmesi ve paketlenmesi ile ilgili tesisimizi kurduk. Şu an yine son gelinen noktada Orta Anadolu Kalkınma Ajansı ile birlikte özellikle Maraş dondurması aromasını veren Akdağmadeni salebinden dondurmamızı da kendimiz yapalım dedik, makine ekipmanımızı aldık. Yakın zamanda da kurulumunu yapıp dondurma üretimine de başlamış olacağız.”
“NESLİ TEHLİKEDE OLAN 180 TÜRDE TARIMSAL AR-GE YAPIYORUZ”
Tarım ve Orman Bakanlığı Tarla Bitkileri Araştırmaları Daire Başkanı Suat Yılmaz, saleple ilgili AR-GE çalışması yaptıklarını belirterek, şöyle konuştu:
“Nesli tehlikede olan bütün türlerde, aşağı yukarı 180 türde tarımsal AR-GE ve 100 türde de ıslah çalışmaları yapıyoruz. Salep, bakanlığımız politikalarından 2006 yılında kültüre alma ve ıslaha gitme yönünden programlanmış ve bu görev Tarla Bitkileri Araştırmaları Daire Başkanlığımızın uhdesinde bulunan tıbbi ve aromatik bitkiler çalışma biriminde 11 enstitümüzün yürütmüş olduğu toplam 70 proje ile devam etmektedir. Bu türlerin içerisinde en önemli, kritik olan Türk salebidir. Çünkü biz kanunla toplanmasını yasak ettiğimiz bir türün elbetteki kültüre alınıp kontrollü bir şekilde üretilip sektörün ihtiyacını karşılamak zorundayız. 2006 yılında Ege Tarımsal Araştırma Enstitümüze bu görev verildi ve 20 yıl sonra, 2026 yılında ilk defa klonal seleksiyonla karasal alanda yumrusuyla yetiştiriciliği yapılan, kültüre alınan iki çeşidimiz tescil edildi ve bu dünyada bir ilk.”
“450 DEKARLIK BİR ALANDA 250 TON SALEP BİTKİSİ ÜRETİYORUZ”
Yılmaz, salepte bir türün ıslah edilmesi için 20 yıl çalışıldığını belirterek, “Doğadaki türlerin kültüre alınıp kontrollü bir şekilde üretimi yapılıp ve nihai ürünler elde edebilmek için sektöre kazandırılması gerekiyordu. Biz 450 dekarlık bir alanda 250 ton salep bitkisi üretiyoruz. Yani orkide üretiyoruz. Bu tabii yeterli değil. Bizler enstitülerimize vermiş olduğumuz görevlerde diğer türlerde de çalışılsın. Özellikle Akdağmadeni salebinin kültüre alınması çalışmaları yine 10 yıl önceden başlamış" dedi.