(ANKARA) - Yeniden Refah Partisi Genel Başkanvekili Doğan Aydal, Türkiye denizlerindeki av miktarının artmasına rağmen balıkçıların yüksek mazot, malzeme ve nakliye giderleri nedeniyle ağır maliyet baskısı altında olduğunu belirterek, "Balık önemli bir protein ve besin öğesi kaynağıdır, erişilebilir fiyat, soğuk zincir ve dağıtım politikaları tüketimle birlikte değerlendirilmeli ve Hükümetimizce acil önlemler alınmalıdır" ifadelerini kullandı.
Yeniden Refah Partisi Genel Başkanvekili ve AR-GE Başkanı Prof. Dr. Doğan Aydal, yaptığı yazılı açıklamada, Türkiye denizlerinde ve özellikle Karadeniz’de avlanan su ürünlerinin miktarındaki artışın sevindirici olduğunu ancak balıkçıların ağır maliyetler ve yapısal sorunlar nedeniyle geçim mücadelesi verdiğini belirtti.
Avlanan su ürünlerinin miktarındaki artışa dikkati çeken Aydal, "Ülkemiz denizlerinde ve özellikle Karadeniz’de avlanan su ürünlerinin miktarının artmış olması sevindiricidir. Ancak esas soru şudur: Balıkçılarımız bunca zahmetlerine rağmen geçinebiliyorlar mı? Karşılaştıkları sorunlarda arkalarında hükümet desteğini bulabiliyorlar mı?"dedi.
Balıkçılık sektörünün karşı karşıya bulunduğu en büyük sorunlardan birinin akaryakıt fiyatlarındaki artış olduğunu vurgulayan Aydal, açıklamasında şunları kaydetti:
"Özellikle mazot fiyatlarının son bir yıl içerisinde yüzde 100’e yakın artmış olması, balıkçılarımızın en büyük problemlerinden biridir. Mazot fiyatlarındaki artış yalnızca denizde avlanma maliyetlerini yükseltmemiş, tutulan balıkların Türkiye içerisinde pazarlanmasında da çok büyük sıkıntılara yol açmıştır. Günlük yakıt tüketiminin 40 metrelik bir gırgır teknesinde yaklaşık 4 ton, 25–30 metrelik teknelerde ise yaklaşık 2–2,5 ton olduğu ifade edilmektedir. Bu tüketim miktarları dikkate alındığında, akaryakıt fiyatlarındaki artışın balıkçılarımızın omuzlarına nasıl ağır bir yük bindirdiği açıkça görülmektedir.
"AĞ, DONANIM, MANTAR VE İŞÇİLİK MALİYETLERİ KATLANDI"
Ağ ve donatım yatırımları hariç, günlük işletme giderinin yaklaşık 350 bin liraya ulaşabildiği belirtilmektedir. Sektör temsilcisinden aktarılan son bilgiye göre, on boy, yaklaşık 1500 metre uzunluğunda ve 120 metre derinliğindeki bir gırgır ağının ağırlığı 40 tondur, yani 40 bin kilogramdır. Kilogram fiyatı 500 lira esas alındığında yalnızca ağın bedeli 20 milyon liraya ulaşmaktadır. Bu ağda kullanılan yaklaşık 4000 mantarın birim fiyatı ise 10–15 ABD dolarıdır. Buna göre sadece mantarların toplam bedeli 40 bin–60 bin ABD doları arasında değişmektedir. On beş işçinin günlük 4 bin lira yevmiye ile 90 ücretli gün çalışması esas alındığında işçilik maliyeti 5 milyon 400 bin lira olmaktadır. Böylece ağ malzemesi ve örnek işçilik giderlerinin toplamı 25 milyon 400 bin liraya ulaşmaktadır. Buna ilave olarak 40 bin–60 bin ABD doları tutarında mantar bedeli bulunmaktadır. Üstelik kurşun, halat ve diğer donatım giderleri bu toplama dâhil değildir.
"BALIKÇI AĞIR MALİYET BASKISI ALTINDADIR"
Tutulan balıkların iç pazara sevk edilmesinde nakliye fiyatları; araç kapasitesine, yük miktarına, çıkış noktasına ve güzergâha göre değişmektedir. Bugünkü fiyatlarla Karadeniz–İstanbul arasındaki ortalama nakliye bedelinin 120 bin lira, Karadeniz–Ankara arasındaki ortalama nakliye bedelinin ise 100 bin lira olduğu ifade edilmektedir. Görüldüğü gibi mazot fiyatları yalnızca denizde kullanılan yakıtın ve nakliyenin maliyetini artırmamaktadır. Petrol türevi ürünlerden üretilen balık kasaları ile ağ malzemelerinin fiyatlarını da dolaylı olarak yükseltmektedir. Balıkçı hem denizde kullandığı yakıt nedeniyle hem de balığı tüketiciye ulaştırırken ödemek zorunda kaldığı nakliye ve malzeme giderleri nedeniyle ağır bir maliyet baskısı altında kalmaktadır. Balıkçılarımızın Karadeniz’de karşılaştıkları zorluklardan biri de hamsinin 9 cm altında pazara sürülemeyeceği yönünde alınan karardır. Bu karar doğrudur. Bazı komşu kıyılarda ise 6 cm düzeyinde avcılık yapıldığını ifade etmektedir. Karadeniz’de paylaşılan stokların korunması için kıyıdaş ülkelerin kuralları, denetimleri ve bilimsel stok verileri birlikte ele alınmalı, ilgili ülkelerle bu konu ciddi olarak tartışılmalıdır.
"YILLIK AV MİKTARINDAKİ BÜYÜK DEĞİŞİMLER SEKTÖRDE GÜVENSİZLİK OLUŞTURUYOR"
Balık önemli bir protein ve besin öğesi kaynağıdır, erişilebilir fiyat, soğuk zincir ve dağıtım politikaları tüketimle birlikte değerlendirilmeli ve Hükümetimizce acil önlemler alınmalıdır. Balık yeme alışkanlıklarımızın arttırılması için de Hükümet ciddi olarak çaba sarfetmelidir. Sektörden aktarılan rakamlara göre Japonya’da kişi başına yıllık 55 kg, Türkiye’de ortalama olarak kişi başı 7,5 kg balık tüketilmektedir. Hatta bu tüketim değeri Doğu-Güneydoğu illerimizde 1,5 kilo/kişi başı tüketime kadar düşmektedir. Talep azlığı fiyatları aşağı çektiğinden balıkçılarımızın sürümden kazanma imkanları da azalmaktadır. Balıkçılar, gençlerin mesleğe katılımının azaldığını ve tecrübeli tayfa bulmanın zorlaştığını dile getirmektedir. 'On yıl sonra eleman kalmayacak' ifadesi sektörün ciddi bir endişesidir. Mesleki eğitim, güvenli çalışma koşulları, sosyal güvence ve ustadan çırağa bilgi aktarımı bu sektörde çok önemlidir. Balıkçılığımızda ve avlanan balık miktarında her yıl önemli değişimler yaşanmaktadır. Büyük iniş ve çıkışların görüldüğü üretim yapısı nedeniyle fiyatlar da sürekli değişmektedir. Yıllık av miktarındaki değişimler birçok yıl 120 bin tonu aşmaktadır. Bu da balıkçılık sektöründe önemli bir güvensizlik oluşturmuştur."