(ANKARA) - Yeniden Refah Partisi Genel Başkan Vekili Doğan Aydal, gübre fiyatlarında Haziran 2020–Mayıs 2026 döneminde yüzde 1170’e ulaşan artış olduğuna dikkati çekerek, Dünya Ticaret Örgütü kapsamında yapılan anlaşmaların gübre ithalatı ve fiyatlarıyla bağlantısının araştırılmasını istedi. Son üç yılda 7,2 milyon ton ihtiyaç fazlası gübre ithal edildiğini ileri süren Aydal, "Gerçekten ithal edilmiş midir, edilmişse nerede kullanılmıştır" diye sordu.
Yeniden Refah Partisi Genel Başkan Vekili ve AR-GE Başkanı Prof. Dr. Doğan Aydal, gübre fiyatlarındaki artışlar, Türkiye’nin gübre üretimi ve ithalatına ilişkin yazılı açıklama yaptı.
"Gübre fiyatlarındaki artışın Dünya Ticaret Örgütü'yle yapılan anlaşma ile bir bağlantısı var mıdır" diye soran Aydal, çiftçilerin karşı karşıya kaldığı maliyet artışlarının ve gübre ithalatındaki yükselişin nedenlerinin açıklığa kavuşturulması çağrısında bulundu.
"GÜBRE FİYATLARINDAKİ ANORMAL ARTIŞLAR ÇİFTÇİYİ CANINDAN BEZDİRİYOR"
Gübrenin tarımsal üretimin temel ihtiyaçlarından biri olduğunu vurgulayan Aydal, şunları kaydetti:
"Tarımın en önemli ihtiyaçlarından biri de malum olduğu üzere gübredir. Gübre fiyatlarındaki anormal artışlar da çiftçiyi canından bezdiren unsurların başında gelmektedir. Haziran 2020 ile Mayıs 2022 arasındaki iki yıldan az zaman içinde üre tipi gübre fiyatı yüzde 717, amonyum sülfat gübresi yüzde 755, yüzde 20 azot ve yüzde 20 fosfor içeren taban gübresi yüzde 505 ve DAP (diamonyum fosfat) gübresi yüzde 555 artmıştır.
"AMONYUM SÜLFATTA ARTIŞ YÜZDE 1170’E ULAŞTI"
Haziran 2020’den Mayıs 2026’ya kadar olan dönemdeki toplam fiyat artışlarına işaret eden Aydal, "Bu artışlar Haziran 2024 ile Mayıs 2026 arasında da ciddi artışlar göstermiştir. Bu artışlar da dikkate alınırsa Haziran 2020 ile Mayıs 2026 arasındaki artışlar ürede yüzde 1083, amonyum sülfatta yüzde 1170, 20/20 gübrede yüzde 1000 ve DAP gübresinde yüzde 955 olmuştur. Türkiye yıllarca azot bakımından oldukça zengin hayvan dışkılarını topraklarında kullanmış, ayrıca kendi fabrikalarında da çeşitli karakterde gübreler üretmiştir. Muhtemelen Dünya Ticaret Örgütünce yapılan anlaşmalar gereğince gübre ithalatımız garip bir şekilde artırılmıştır" değerlendirmesinde bulundu.
Üretim ve ithalat grafiklerine de atıfta bulunan Aydal, "Özellikle 2020 ve 2021’de 6,5 milyon ton ve 6,3 milyon ton iç üretim seviyesine ulaşan Türkiye, bu tarihten sonra iç üretimi azaltmış, ithalatı artırmıştır" ifadelerini kullandı.
"SON ÜÇ YILDA NEDEN İHTİYAÇ FAZLASI 7,2 MİLYON TON GÜBRE İTHAL EDİLDİ?"
2021 yılındaki gübre tüketimi ile sonraki yılların ithalat miktarlarını karşılaştıran Aydal, ihtiyaç fazlası ithalat yapıldığını ileri sürerek şunları söyledi:
"Dikkat edilirse 2023, 2024 ve 2025 yıllarında her sene 2,5 milyon ton fazladan gübre ithalatı yapılmıştır. Dikkati çeken bir diğer husus da 2021 yılındaki tüketim miktarıdır. Bu yıl sadece 4,5 milyon ton gübre tüketilmiştir. Eğer Türkiye için 4,5 milyon ton gübre yeterli ise ne olmuş da son üç yıl 7 milyon ton ve üzeri gübre ithal edilmiştir? Böylece son üç yılda fazladan ithal edilen gübre miktarı 7,2 milyon tondur. Ekilen topraklardaki ciddi azalış göz önüne alınırsa gübre kullanımındaki bu artışların gerçek sebebi anlaşılamamıştır"
“GÜBRE FİYATLARINDAKİ ARTIŞTAN KİMLER NEMALANMIŞTIR?”
Aydal, "Bu fazla olarak ithal edilen gübreler ‘Gerçekten ithal edilmiş midir, edilmişse nerede kullanılmıştır?’ sorularının gerçek cevaplarını hükümet aramalıdır. Gübre fiyatlarında yüzde 1170 seviyelerine kadar ulaşan fiyat artışlarına ‘Kimler karar vermiş, kimler nemalanmıştır?’ sorularının cevapları da aranmalıdır" dedi.