Haber: Berfin BAYIR - Görüntü: Cemal Berk AYTEKİN
(DALAMAN) - YDA Dalaman Havalimanı Üst Yöneticisi (CEO) Yiğit Laçin, Dalaman Havalimanı'nda hayata geçirilen Güneş Enerji Sistemi (GES) projesiyle havalimanının yıllık enerji ihtiyacının tamamının karşılandığını belirterek, "Ekstra bir araziye ihtiyaç duymadan mevcut terminal yapımızı dönüştürülebilir enerjiye çevirmiş olduk. Çevirmiş olduğumuz bu enerji de ihtiyacımız olan enerjinin yüzde 100'ünü karşılıyor. Dolayısıyla bu iki özelliği ile birlikte projemiz şu anda dünyada bir ilk konumunda" dedi.
YDA Dalaman Havalimanı Üst Yöneticisi Yiğit Laçin, YDA Dalaman Havalimanı'nda yapımı tamamlanan Güneş Enerji Sistemi'ni ANKA Haber Ajansı'na değerlendirdi.
Laçin, GES projesinin dünyada alanındaki diğer uygulamalardan iki temel özelliğiyle ayrıldığını belirterek, "Projemiz aslında iki ana unsurdan dolayı diğer projelerden ayrılıyor ve dikkat çekiyor. Bunlardan bir tanesi, ekstra bir araziye ihtiyacımız olmadan mevcut terminal yapımızı aslında biz dönüştürülebilir bir enerjiye çevirmiş olduk. Çevirmiş olduğumuz bu enerji de ihtiyacımız olan enerjinin yüzde 100'ünü karşılıyor. Dolayısıyla bu iki özelliği ile birlikte projemiz aslında şu anda dünyada bir ilk konumunda" dedi.
"TERMİNAL İÇERİSİNDEKİ SOĞUTMAYI 2 DERECEYE KADAR ETKİLEYEBİLİYOR"
Projenin iki aşamada hayata geçirildiğini ve ilk etabın 2024 yılında tamamlandığını anlatan Laçin, "Projemizi iki faz halinde tamamladık. İlk fazımızı 2024 yılında, altı aylık bir çalışma sonucunda tamamladık. İlk faz sonunda yaklaşık yüzde 55 enerji ihtiyacımızı karşılıyorduk. Yola devam etmek istedik, durmadık ve dokuz aylık bir çalışma sonucunda da ikinci fazı tamamlayıp yaklaşık yüzde 100'lük bir enerji ihtiyacını karşılayan proje haline getirdik" diye konuştu.
Sistemin teknik özelliklerine ilişkin de bilgi veren Laçin, 74 bin 500 metrekarelik çatı üzerine kurulu 14,45 MW'lık bir güç ile yaklaşık yılda 20 GW'lık bir enerji üretildiğini kaydederek, "Toplamda 25 bin 500 panelle projemizi tamamladık. Tabii bu panellerin bize ayrıca bir gölgeleme etkisi de oluyor. Gölgeleme etkisiyle birlikte de yolcularımıza çok konforlu bir seyahat tecrübesi ortaya koymuş oluyoruz. Bunun dışında da tasarruf olarak da ısıtma-soğutma açısından bize ek faydaları oluyor. Bu paneller, gölgeleme etkisiyle terminal içerisindeki soğutmayı da çok rahatlıkla 2 derecelere kadar pozitif anlamda etkileyebiliyor" dedi.
"SADECE DOĞADAN FAYDALANAN DEĞİL, DOĞAYI KORUYAN BİR HAVALİMANI OLMAK İSTEDİK"
Laçin, YDA Dalaman Havalimanı'nın hizmet verdiği bölgenin doğal özelliklerine dikkati çekerek projeye ilişkin motivasyonlarını şöyle anlattı:
"Biz, Dalaman Havalimanı olarak çok önemli bir bölgede Devlet Hava Meydanları Genel Müdürlüğümüzle birlikte havalimanı işletiyoruz. Muhteşem bir doğada, sadece Türkiye'nin değil Avrupa'nın da en uzun sahil şeritlerinden bir tanesinde, bin kilometrenin üzerinde bir kıyı şeridinde hizmet veriyoruz. Böyle olunca dedik ki 'sadece bu doğadan faydalanan değil, aynı zamanda da doğayı koruyan bir havalimanı olmak istiyoruz.' Bu sayede de hem Devlet Hava Meydanlarımızın hem Ulaştırma Bakanlığımızın onay ve destekleriyle projemizi tamamladık."
Havalimanının yıllık enerji tüketiminin tamamının güneş enerjisinden karşılandığını belirten Laçin, "Dalaman Havalimanı yılda 5 milyonun üzerinde yolcu ağırlıyor. Ağırladığımız tüm yolcuların tüm ihtiyaçları, operasyonel ihtiyaçlarımız da dahil olmak üzere tüm enerjimizi güneş enerjisinden sağlıyor oluyoruz" ifadelerini kullandı.
"8 BİN 500 TON KARBON EMİSYONUNUN ÖNÜNE GEÇİYORUZ"
Projenin çevresel katkılarına da değinen Laçin, yüzde 100'lük bir enerji ihtiyacının karşılanmasının yanısıra yaklaşık 8 bin 500 tonluk bir karbon emisyonunun da önüne geçildiğini kaydederek "Bu da çok önemli bir veri. Yaklaşık 380 bin ağacın yıl içerisinde sağlamış olduğu faydaya eşdeğer. Bu açıdan da bizim için ciddi bir gurur kaynağı. Bunu sadece bir proje olarak görmüyoruz. Aynı zamanda da geleceğin havalimanları için de bir mühendislik başarısı olarak görüyoruz" dedi.
Laçin, projenin yatırım geri dönüş süresine ilişkin enerji fiyatlarındaki değişkenliğe dikkati çekerek, yaklaşık 4 -5 yılda arasında projenin geri dönüşünü beklediklerini söyledi.
Proje öncesinde kapsamlı mühendislik ve statik çalışmalar yürütüldüğünü belirten Laçin, "Projemize başlamadan önce çok ciddi bir hazırlık sürecinden geçtik. Tüm paydaşlarımızı bir araya getirdik. Buna proje müellifimiz, aslında bizim ev sahibi niteliğinde Devlet Hava Meydanları Genel Müdürlüğümüz de olmak üzere tüm gerekli statik çalışmaları, mühendislik çalışmaları ortaya koyuldu ve hepsi son onayları aldıktan sonra proje aşamasına geçildi" diye kaydetti.
"İŞLETME SÜRESİ SONUNDA DHMİ'YE DEVREDİLECEK"
YDA Dalaman Havalimanı'nın yap-işlet-devret modeliyle işletildiğini belirterek, projenin de sözleşme süresi sonunda kamuya devredileceğini söyleyen Laçin, şu ifadelere yer verdi:
"Bahsettiğiniz gibi Dalaman Havalimanı aslında bir yap-işlet-devret projesi. Biz de YDA Dalaman Havalimanı olarak Dalaman Havalimanı'nın terminal işletmecisiyiz ve Devlet Hava Meydanları Genel Müdürlüğümüzle birlikte de bu güzel havalimanını işletiyoruz. Sağ olsun hem Ulaştırma Bakanlığımız hem Devlet Hava Meydanları Genel Müdürlüğümüz ortaya koydukları vizyonla özellikle sürdürülebilirlik anlamındaki projelere çok ciddi destekleri oldu. Bu destekler sayesinde de zaten biz bu projeyi hayata geçirdik. Bu proje aynı zamanda yap-işlet-devret sözleşmesi çerçevesinde de işletme süresi bittikten sonra tam anlamıyla Devlet Hava Meydanları Genel Müdürlüğümüze, Ulaştırma Bakanlığımıza devredilecek."
YDA Dalaman Havalimanı Üst Yöneticisi (CEO) Yiğit Laçin, uluslararası karbon piyasalarında sertifikalandırılma başvurusuna ilişkin GES projesi sürecinin henüz tamamlandığını hatırlatarak ,"Biz aynı zamanda da Uluslararası Havalimanları Konseyi üyesiyiz. Burada da bir sürecimiz devam ediyor. Havalimanları Karbon Akreditasyon Programı'nın bir üyesiyiz ve Level 3+ olarak da nötr durumdayız. Projemizi henüz tamamladık. Hem burayla ilgili başvurularımızı hem de kredi anlamında başvurularımızı önümüzdeki dönemlerde yapmaya başlayacağız" ifadesini kullandı.