(ANKARA) - Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) Taliban'ın 2021'de Afganistan'da yeniden iktidara gelmesinden bu yana yaklaşık 2,4 milyon kız çocuğunun ortaöğretime erişiminin engellendiğini bildirdi.

TOPLUMSAL CİNSİYET APARTHEID'I

Taliban yönetimi, kadın ve kız çocuklarına yönelik bir dizi kısıtlama uygularken, Birleşmiş Milletler bu politikaları "toplumsal cinsiyet apartheid'ı" olarak nitelendiriyor. Taliban yönetiminin İslam hukukuna ilişkin yorumunu gerekçe gösterdiği politika kapsamında kız çocuklarının ilkokuldan sonra eğitimlerine devam etmesine izin verilmiyor.

UNESCO, ortaöğretimden mahrum bırakılan kız çocuklarının sayısının geçen yıla göre 200 bin arttığını açıkladı. UNESCO, yasağın devam etmesi halinde eğitimden mahrum bırakılan kız çocuklarının sayısının 2030'a kadar yaklaşık 4 milyona ulaşabileceği uyarısında bulundu.

KIZ ÇOCUKLARININ EĞİTİM HAKKI GERİYE GİDİYOR

UNESCO, kız çocuklarının eğitim hakkının derhal yeniden tesis edilmesi çağrısında bulunarak, "kadınlara ve kız çocuklarına yönelik ayrımcılığı" kınadı. UNESCO'nun Acil Durumlarda Eğitim Programı Koordinatörü Hoda Jaberian, Afganistan'daki kız çocuklarının ve kadınların eğitim görmelerinin temel bir insan hakkı olduğunu vurguladı.

Jaberian, kadınların çalışma hakkına sahip olması, seyahat etmesi ve hareket özgürlüğünden yararlanması gerektiğini ifade etti.

Taliban, Ağustos 2021'de yeniden iktidara gelmesinin ardından daha ılımlı bir yönetim kuracağı yönünde açıklamalar yapmasına rağmen kadın ve kız çocuklarına yönelik kapsamlı kısıtlamalar getirdi.

Kız çocuklarının ortaokul ve liselere devam etmesi Mart 2022'de yasaklanırken, üniversitelerin kapıları da aynı yılın ilerleyen dönemlerinde genç kadınlara kapatıldı. Kadınların ayrıca üniversitelere, kamuya açık parklara, spor salonlarına ve güzellik salonlarına gitmesi engellendi.

UNESCO, son 20 yılda kız çocuklarının eğitime erişiminde elde edilen kazanımların tersine döndüğüne dikkati çekti. 2001'de kız çocuklarının okula erişiminin ciddi ölçüde kısıtlı olduğunu belirten kuruluş, 2021'de yaklaşık 1 milyon kız çocuğunun ortaöğretime kayıtlı olduğunu bildirdi.

KISITLAMALARIN EKONOMİK MALİYETİ 9,6 MİLYAR DOLAR

UNESCO, kadınlara ve kız çocuklarına yönelik kısıtlamaların Afganistan ekonomisi üzerindeki etkisine de dikkati çekti. Kuruluşa göre, söz konusu kısıtlamaların 2066'ya kadar Afganistan ekonomisine yaklaşık 9,6 milyar dolara mal olacağı tahmin ediliyor.

Afganistan'ın genel eğitim sisteminde de ciddi sorunlar yaşanıyor. İlkokul çağındaki çocukların yarısından fazlasının tamamen eğitim dışında olduğu belirtilirken, UNESCO 10 yaşındaki çocukların yüzde 90'ından fazlasının basit bir metni okuyamadığını bildirdi. Okullardaki içme suyu, sanitasyon ve ısıtma sistemlerinin yetersizliği de eğitim krizini derinleştiriyor. Son yıllarda Afganistan'ı etkileyen depremler başta olmak üzere doğal afetlerin de eğitim sistemindeki sorunları ağırlaştırdığı kaydediliyor.

UNESCO ayrıca, 2023'ten bu yana 7 milyondan fazla Afganistan vatandaşının ülkeye geri döndüğünü veya geri dönmeye zorlandığını ve bu durumun zaten kriz yaşayan eğitim sistemi üzerindeki baskıyı artırdığını belirtti.