Haber: Melis YILDIRIM - Kamera: Dursun ALKAYA
(ANKARA) - Ukrayna'nın Ankara Büyükelçisi Neriman Celal, "Ukrayna, Karadeniz'de sivil gemilere, ticari limanlara ve enerji altyapısına yönelik saldırılar konusunda karşılıklı moratoryum öngören Türkiye'nin girişimini desteklemeye hazırdır. Karadeniz bir savaş alanı değil, barışın, ticaretin ve iş birliğinin denizi olmalıdır" dedi.
Ukrayna'nın Ankara Büyükelçisi Neriman Celal, Ukrayna'nın bağımsızlığının 35'inci yıl dönümü dolayısıyla Büyükelçilik'te basın toplantısı düzenledi. Celal, geçen 35 yıl içinde Ukrayna ve Türkiye'nin birlikte uzun bir yol kat ettiğini belirterek, bugün ilişkilerin stratejik nitelikte olduğunu söyledi.
Rusya-Ukrayna savaşı bağlamında cephedeki duruma ilişkin bilgi veren Celal, bugün Rusya'nın Ukrayna'ya karşı başlattığı tam kapsamlı saldırının bin 643'üncü günü olduğunu kaydederek sözlerini şöyle sürdürdü:
"Aynı zamanda Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırısının 2014 yılında Kırım'ın işgaliyle başladığını hatırlatmak isteriz. Ukrayna, 13 yıldır Rus saldırganlığına karşı kendisini savunmak zorunda. Cephedeki durum zor olmaya devam ediyor. Rus birlikleri Ukrayna'nın doğusunda ve güneyinde saldırılarını sürdürüyor.
Ancak Rusya'nın bu savaşı kazandığı yönündeki iddialar sahadaki gerçek durumu yansıtmıyor. Rusya, ilerleme girişimleri için son derece ağır bir bedel ödüyor. Ukrayna tarafının verilerine göre, Rusya'nın ölü ve yaralı toplam kaybı 1 milyon 478 bini aşmış durumda. Aynı zamanda Ukrayna Savunma Kuvvetleri yalnızca savunma yapmıyor. Ocak-Ağustos 2026 döneminde, Dnipropetrovsk ve Donetsk bölgeleri sınırındaki taarruz operasyonu sonucunda 745 kilometrekare Ukrayna toprağı kurtarıldı."
Celal, Ukrayna'nın orta menzilli ve düşman topraklarının derinliklerine yönelik saldırılarının Rusya'nın savaşını sürdürme kapasitesini önemli ölçüde sınırladığını dile getirerek, "Dolayısıyla savaş, Rusya zafere yakın olduğu için devam etmiyor. Savaş, Rus yönetiminin savaşı sürdürmek için giderek daha fazla insan ve kaynak kullanmaya devam etmesi nedeniyle sürüyor" dedi.
"RUSYA, KUZEY KORE'DEN 50 BİNE KADAR İLAVE ASKER GÖNDERMESİNİ İSTEYEBİLİR"
Ukrayna istihbaratının verilerine göre Rusya'nın 21 Eylül'de yapılacak Devlet Duması seçimlerinden sonra yeni bir seferberlik dalgasına hazırlandığına değinen Celal, söz konusu olanın en az 300 bin kişinin daha askere alınması olduğunu vurguladı. Celal, "Rusya, Kuzey Kore'nin kaynaklarını savaşa giderek daha fazla dahil ediyor. Ukrayna'nın elindeki bilgilere göre Rusya, Kursk bölgesine yaklaşık sekiz bin 500 Kuzey Koreli asker konuşlandırdı. Bunların yaklaşık 400'ü drone operatörü. Bu personelin Ukrayna'ya karşı İHA kullanımında görevlendirilmesi ihtimal dışı değildir. Ayrıca elimizdeki bilgilere göre Rusya, Kuzey Kore'den Rus ordusunun ihtiyaçları için 50 bine kadar ilave asker göndermesini isteyebilir" ifadelerini kullandı.
Büyükelçi Celal, Kuzey Kore'nin gerçek savaş tecrübesi kazandığını, füzelerini, silahlarını ve askeri teknolojilerini geliştirdiğini söyleyerek, bugün Ukrayna'ya karşı savaşta test edilen şeylerin yarın dünyanın başka bölgelerinde güvenlik tehdidi oluşturabileceğini belirtti. Celal, "Dünya bu tehlikenin boyutunu anlamalı ve zamanında, kararlı bir şekilde tepki vermelidir. Bütün bunlar, Rus yönetiminin bugün gerçekten ne istediği sorusuna da cevap veriyor: barış mı, yoksa savaşın devamı mı" dedi.
Rusya'nın hava saldırılarındaki artışa dikkat çekmek istediğini belirten Celal, 2026 yılında özellikle Kiev'in yoğun saldırılara maruz kaldığını söyledi. Celal, "20 Ağustos gecesi Rusya, balistik füzeler kullanarak Ukrayna'nın başkentine bir kez daha büyük çaplı saldırı düzenledi. Konutlar, bir okul ve bir sağlık kuruluşu vuruldu. 17 kişi hayatını kaybetti, 42 kişi yaralandı" diye konuştu.
"TEMMUZ'DA HAYATINI KAYBEDENLERİN SAYISI MAYIS 2022'DEN BU YANA EN YÜKSEK SEVİYEDE"
Celal, Rusya'nın hava saldırılarının yalnızca Kiev ile sınırlı olmadığına değinerek, "19 Ağustos'ta Herson, Zaporijjya, Jitomir, Slovyansk ve diğer yerleşim yerleri saldırıya uğradı. 21 Ağustos’ta Rusya bir kez daha Krıvıy Rih'i vurdu. Saldırı sonucunda 16 kişi hayatını kaybetti, yaralı sayısı 140'a yükseldi. Yaralılar arasında altı çocuk bulunuyor" ifadelerini kullandı. Resmi verilere göre Temmuz ayında Ukrayna'da en az 437 sivilin hayatını kaybettiğini ve bunların 17'sinin çocuk olduğuna dikkat çeken Celal, iki bin 610 sivilin yaralandığını ve yaralıların 166'sının çocuk olduğunu belirtti. Celal, "Temmuz ayında hayatını kaybeden sivillerin sayısı Mayıs 2022'den bu yana en yüksek seviyeye, bir ay içinde hayatını kaybeden ve yaralanan sivillerin toplam sayısı ise Mart 2022’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı" dedi.
Cephe hattına yakın bölgelerdeki sivillere karşı FPV dronların kullanımına değinen Celal, Herson ve diğer şehirlerde Rus drone operatörlerinin sivil araçları ve insanları kasıtlı olarak hedef aldığını kaydetti. Celal, "Bunlar savaşın tesadüfi sonuçları değildir. Sivil halka karşı sistematik bir terör uygulaması görüyoruz" ifadelerini kullandı.
Ukraynalı savaş esirlerine değinen Celal, "Mevcut verilere göre Rus askerleri, teslim olan en az 345 Ukraynalı askeri infaz etti. Ayrıca 375 Ukrayna vatandaşının Rus esaretinde hayatını kaybettiği doğrulandı. Bu rakamlar münferit olaylardan değil, sorunun boyutundan ve Rusya’nın Ukraynalı savaş esirleri ile sivil rehinelere yönelik muamelesinin uluslararası denetime tabi tutulması gerektiğinden söz ediyor. Ancak Rusya, uluslararası kuruluşların Ukraynalı savaş esirlerine ve sivillere erişmesine izin vermiyor" diye konuştu.
"UKRAYNA BARIŞA HAZIR"
Büyükelçi Celal, "Ukrayna barışa hazır mı? Evet. Ukrayna hiçbir zaman barışın önünde bir engel olmadı ve olmayacak. Savaş boyunca önemli arabuluculuk çabaları gösteren Türkiye, bizim tutumumuzu çok iyi biliyor. Biz savaşın diplomatik yollarla sona erdirilmesini ve kapsamlı, adil ve kalıcı bir barışın sağlanmasını sürekli olarak destekliyoruz. Ukrayna derhal, koşulsuz ve kapsamlı bir ateşkese hazırdır" değerlendirmesini yaptı.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski'nin, Ukrayna ve Rusya liderleri arasında, Türkiye'de de olabilecek bir görüşmeye hazır olduğunu defalarca açıkladığını anımsatan Celal, "Bu görüşme Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Başkan Donald Trump'ın arabuluculuğu ve katılımıyla da gerçekleşebilir. Ancak diplomasi için iki tarafın da hazır olması gerekir. Rusya bir yandan müzakerelerden söz ederken diğer yandan Ukrayna'ya binlerce drone, yüzlerce hava bombası ve füze gönderiyor, yüz binlerce yeni askeri seferber etmeye hazırlanıyor ve Kuzey Kore'den ek kaynaklar sağlıyorsa, dünya bundan gerekli sonuçları çıkarmalıdır" dedi.
232 SİVİL GEMİYE SALDIRI...
Karadeniz'deki gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulunan Celal, 2022'den bu yana Rusya'nın Ukrayna'nın liman altyapısına ait en az bin 54 tesise zarar verdiği veya bunları yok ettiği bilgisini paylaştı. 232 sivil gemiye saldırının kaydedildiğini belirten Celal, bunların 30'dan fazlasının 2026 yaz aylarında gerçekleştiğini vurguladı. Celal, "Bu saldırılar sonucunda Ukrayna ve diğer ülkelerin 307 vatandaşı hayatını kaybetti veya yaralandı" dedi.
Celal, gemilere saldırıların sonuçlarının Ukrayna sınırlarının çok ötesine uzandığını kaydederek, Ukrayna Tarım Politikası ve Gıda Bakanlığı'nın değerlendirmesine göre Rus saldırıları nedeniyle 30 milyon tondan fazla Ukrayna tarım ürünü dünya pazarlarına ulaşamayabileceğini aktardı. Bunun küresel bir gıda güvenliği meselesi olduğuna dikkat çeken Celal, "Rusya, işgal altındaki topraklardan Ukrayna tahılını yasa dışı olarak çıkarmaya devam ediyor. Yalnızca 2025 yılında, işgal altındaki bölgelerden yasa dışı olarak alınan ve Afrika, Asya, Orta Doğu ve Avrupa pazarlarına gönderilen 2 milyon tondan fazla Ukrayna tahılından söz ediyoruz. Bunun için Azak ve Karadeniz limanları, paravan şirketler ve sözde gölge tahıl filosu kullanılıyor" ifadelerini kullandı. Celal, sözlerini şöyle sürdürdü:
"UKRAYNA, TÜRK TARAFIYLA İLE İŞ BİRLİĞİNE HAZIR"
"Rusya kendi liman altyapısını, ticari filosunu ve sözde gölge filosunu Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaşı finanse etmek ve lojistik olarak desteklemek için aktif biçimde kullanıyor. Ancak Karadeniz'deki savaşın sivil deniz taşımacılığı için de ciddi riskler yarattığının farkındayız. Ne yazık ki farklı ülkelerden denizciler arasında hayatını kaybedenler ve yaralananlar var. Hayatını kaybedenler arasında Türk vatandaşları da bulunuyor. Bu vesileyle Ukrayna adına, Rusya'nın Ukrayna'ya karşı başlattığı savaşın Karadeniz'de yarattığı tehlikeler nedeniyle hayatını kaybeden denizcilerin ailelerine ve yakınlarına en içten taziyelerimi sunmak istiyorum.
Bizim için kaybedilen her insan hayatı, vatandaşlığı ne olursa olsun, bir trajedidir. Ukrayna tarafı, ilgili olayların koşullarının açıklığa kavuşturulması ve sivil deniz taşımacılığının güvenliğinin sağlanmasına katkıda bulunmak amacıyla Türk tarafıyla iş birliğine hazırdır. Aynı zamanda bugünkü durumun temel nedenini açık biçimde anlamamız gerekiyor. Rus saldırılarından önce Karadeniz bir savaş alanı değildi. Bunu çok iyi anlamamız gerekiyor. Kırım'ı işgal eden, yarımadayı askerileştiren, geniş kapsamlı savaşı başlatan ve Karadeniz'in önemli bir bölümünü savaş alanına dönüştüren Rusya'dır."
"SEYİR UYARILARINA KESİNLİKLE UYUN"
Celal, gemi sahiplerine, işletmecilere ve gemi mürettebatlarına "Bu riskleri son derece ciddiye alın, seyir uyarılarına kesinlikle uyun ve deniz trafiğine kapalı bölgelere girmeyin" çağrısında bulundu. Devam eden savaş nedeniyle yüksek riskin bulunduğu Rus limanlarından ve Rusya'nın karasularından uzak durulması çağrısında bulunduklarını söyleyen Celal, hiçbir ticari gerekçenin denizcilerin hayatının riske atılmasını haklı gösteremeyeceğini ve onların güvenliğinin mutlak öncelik olması gerektiğini vurguladı. Celal, "Bu nedenle Ukrayna'nın tutumu nettir: sivil deniz taşımacılığının serbestliği güvence altına alınmalıdır. Ukrayna, Karadeniz'de sivil gemilere, ticari limanlara ve enerji altyapısına yönelik saldırılar konusunda karşılıklı moratoryum öngören Türkiye'nin girişimini desteklemeye hazırdır. Karadeniz bir savaş alanı değil, barışın, ticaretin ve iş birliğinin denizi olmalıdır" ifadelerini kullandı.
"SİVİLLER, GEMİLER, ŞEHİRLER BİZİM HEDEFİMİZ DEĞİL"
Açıklamasının ardından Celal, gazetecilerin sorularını yanıtladı. Rusya'nın propaganda faaliyetlerine karşı Ukrayna'nın çalışmalarına ilişkin soruya yanıtında Celal, Rus propagandasının iyi ve güçlü çalıştığını ve buna ne kadar kaynak ayırdıklarını bildiklerini söyledi. Celal, "Bizim o kadar kapasitemiz yok. Onun için biz ortak değerlere çok inanıyoruz, dayanıyoruz. Uluslararası hukuka dayanıyoruz ve Türkiye ve Ukrayna arasındaki iş birliği insani bağlara dayanıyor" dedi.
Son dönemde Karadeniz meselesinin çok kullanıldığına dikkati çeken Celal, "Siviller, sivil gemiler, şehirler, binalar bizim hedefimiz değil. Bizim hedefimiz Rus askeri makinesi. Bu hedef için çeşitli yolları biz kullanacağız. Karadeniz maalesef barış yeri değil, bir savaş yeri. Onun için bütün gemilerin sahiplerine bir kez daha söylüyoruz: bu riskleri çok ciddi dikkate almalısınız" dedi. Celal, hayatını kaybedenlerin ailelerine taziyelerini bildirdiklerini kaydetti.
"TÜRKİYE İLK GÜNLERDE ÇEŞİTLİ EKİPMANLARI BİZE GÖNDERDİ"
Celal, Türkiye'nin elindeki ABD yapımı eski bazı silah ve mühimmatların Ukrayna'ya verilmesi süreciyle ilgili soru ve Türkiye ile Ukrayna arasındaki savunma sanayi ilişkileriyle ilgili soru üzerine Celal, bazı detayları açıklamak istemediğini söyledi. Celal iki ülkenin bu alandaki ilişkilerinin iyi olduğunu belirtti. Celal, "Türkiye bu tam kapsamlı savaşının ilk günlerinde çeşitli ekipmanları, silahları bize gönderdi. Ukrayna milleti buna çok minettar. En önemli isim elbette Bayraktar. Ama aynı zamanda STM şirketi biliyorsunuz, korvet yapıyor, çeşitli silahları da veriyorlar" dedi. Celal, Ukrayna'nın her türlü silahı istemediğini belirterek, kendilerinin antibalistik füze ve uzun menzilli mühimmatlara ihtiyaçları olduğunu söyledi. Türkiye'nin savunma sanayisinin çok iyi olduğunu vurgulayan Celal, Türkiye ile Ukrayna arasında müzakerelerin devam ettiğini söyledi.
Celal, "Gerçek bir ateşkes olmasını çok istiyoruz. Karadeniz bölgesi maalesef Türkiye vatandaşları için savaş halinde çok tehlikeli oldu. Türkiye'nin barış çabalarının Rusya'ya karşı değil, Rusya'nın barış sürecine dönmesi için çabalarının daha güçlü olması gerekir. Çünkü yine bu sadece Ukrayna'nın meselesi değildir" dedi.
"İSTANBUL'DA, ANKARA'DA, ANTALYA'DA, İSVEÇ'TE, WASHINGTON'DA NEREDE İSTESELER GÖRÜŞMEYE HAZIRIZ"
Türkiye hava sahasına giren İHA'lara ilişkin soru üzerine Celal şöyle konuştu:
"Ukrayna kendisini savunuyor. Bizler Rusya hazır olsa, bu saniyede savaşı bitirmeye hazırız. Rusya tarafından, yeter ki biz İstanbul'da, Ankara'da, Antalya'da, İsveç'te de, Washington'da nerede isteseler görüşmeye hazırız, yeter ki saldırılar bitsin. Cumhurbaşkanımız Zelenski bir emir verir. Ama biz toplanacağız, Ruslar yok. Ne olacak? Biz yine de saldırı altındayız ve daha ne kadar insanlarımızı kaybedeceğiz bilmiyoruz. Çok istiyoruz, Türkiye'nin gücü yetsin ki Putin'i getirip Ankara'da, Külliye'de bir masaya oturtsunlar. İstediği konularda müzakere etsinler. Bizim Devlet Başkanımız bunu arzu ettiğini bin kere söyledi."