(ANKARA) - Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in ABD Başkanı Donald Trump ile Washington’da yapacağı görüşme öncesinde ABD basını; Çin’in, iki liderin ABD’de son kez görüştüğü 2017’den bu yana teknoloji, ticaret ve kritik mineraller alanlarında önemli ölçüde güç kazandığını belirtti. Batı medyası, Xi’nin görüşmede ABD’nin Tayvan’a silah satışlarını durdurmasını talep etmesinin beklendiğini bildirirken; Çin devlet medyası, ziyareti daha çok "stratejik istikrar, karşılıklı saygı ve iş birliğinin güçlendirilmesi" çerçevesinde ele aldı.
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, ABD Başkanı Donald Trump’ın daveti üzerine 23-25 Eylül tarihlerinde ABD’yi ziyaret edecek. Xi ile Trump’ın Washington’da yapacağı görüşmelerde ticaret, teknoloji, yapay zeka, kritik mineraller, Tayvan ve İran başlıklarının gündeme gelmesi bekleniyor.
ABD basınında yer alan haberlerde, Xi ile Trump’ın ABD’de son olarak Nisan 2017’de Florida’daki Mar-a-Lago’da bir araya geldiği hatırlatılarak, Çin’in aradan geçen dokuz yılda özellikle teknoloji ve üretim alanlarında önemli bir dönüşüm geçirdiği belirtildi.
ABD BASINI: "ÇİN TEKNOLOJİDE ABD İLE ARASINDAKİ FARKI AZALTTI"
Haberlerde, Çin’in yapay zeka, robotik, biyoteknoloji, uzay teknolojileri, yeni enerji ve yarı iletkenler gibi alanlara büyük miktarda kaynak aktardığı kaydedildi. Çin merkezli yapay zeka modellerinin ABD’deki rakipleriyle arasındaki farkı azalttığı, Çinli şirketlerin yeniden kullanılabilir roketler, elektrikli araçlar, güneş enerjisi teknolojileri ve çip üretimi alanlarında küresel ölçekte daha etkili hale geldiği belirtildi.
Haberlerde, Çin’in geçen yıl 1,2 trilyon dolarlık küresel ticaret fazlası verdiği ve özellikle nadir toprak elementlerinin tedarik zincirlerindeki ağırlığının Pekin’e Washington karşısında önemli bir müzakere aracı sağladığı ifade edildi. Çin yönetiminin ABD pazarına bağımlılığını azaltmaya ve teknolojik açıdan daha fazla kendi kendine yeterli hale gelmeye çalıştığı aktarılırken, Çin ekonomisindeki genç işsizliği, zayıf iç tüketim, yerel yönetimlerin borç yükü ve emlak sektöründeki sorunların sürdüğüne de dikkati çekildi.
BATI MEDYASI: "XI, TAYVAN’A SİLAH SATIŞLARININ DURDURULMASINI İSTEYECEK"
Batı medyasında yer alan haberlere göre, Xi’nin Trump’tan, ABD ile Çin arasında 1982’de imzalanan ortak bildiriye dayanarak, Tayvan’a silah satışlarını durdurmasını istemesi bekleniyor. Söz konusu bildiride ABD, Tayvan’a silah satışlarını kademeli olarak azaltma niyetini açıklamıştı. Dönemin ABD Başkanı Ronald Reagan tarafından yayımlanan ek belgede ise silah satışlarının azaltılmasının Çin’in Tayvan meselesinin barışçıl çözümüne bağlı kalması şartına bağlı olduğu belirtilmişti.
Haberlerde, Pekin’in yalnızca yeni silah satışlarının değil; Tayvan’ın daha önce sipariş ettiği silahların teslimatının da durdurulmasını istediği bildirildi. Trump yönetimi, geçen aralık ayında Tayvan’a 11 milyar dolarlık silah satış paketini onaylarken, yaklaşık 14 milyar dolarlık ikinci bir paket ise aylardır bekletiliyor. Trump, mayıs ayında Pekin’de Xi ile yaptığı görüşmenin ardından söz konusu paketi beklemeye aldığını ve bunu "çok iyi bir müzakere kozu" olarak gördüğünü söylemişti.
ÇİN BASINI GÖRÜŞMEYİ "STRATEJİK İSTİKRAR" ÇERÇEVESİNDE ELE ALDI
Çin devlet medyasında Xi’nin Washington ziyareti, ABD basınındaki ticaret ve güvenlik anlaşmazlıklarından farklı olarak ağırlıklı biçimde iki ülke arasındaki ilişkilerin istikrara kavuşturulması ve diyaloğun sürdürülmesi üzerinden ele alındı. Çin’in resmi haber ajansı, ziyaret öncesinde yayımladığı değerlendirmede Çin-ABD ilişkilerini "dünyanın en önemli ikili ilişkilerinden biri" olarak nitelendirirken, Xi’nin daha önce dile getirdiği "iki ülke ortak olmalı, rakip değil" yaklaşımını öne çıkardı. Pekin’in ilişkilerde "karşılıklı saygı, barış içinde bir arada yaşama ve kazan-kazan iş birliği" ilkelerini vurguladığı aktarıldı.
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun da ziyaret öncesinde, iki liderin altı ay içinde karşılıklı ziyaret gerçekleştirmesini "tarihi önemde bir dönüm noktası" olarak nitelendirdi. Guo, Pekin’in Washington ile "yapıcı stratejik istikrar ilişkisini" geliştirmek, diyaloğu ve iş birliğini artırmak ve anlaşmazlıkları yönetmek istediğini söyledi.
Çin merkezli gazete China Daily ise Xi’nin ziyaretinin yalnızca ikili ilişkiler açısından değil, küresel ekonomi ve uluslararası istikrar açısından da önemli olduğunu belirtti. Gazetenin görüşlerine yer verdiği uzmanlar, Washington ile Pekin arasındaki yapısal rekabetin görüşmeyle ortadan kalkmasının beklenmediğini, ancak rekabetin yönetilmesi ve yanlış hesaplamaların önlenmesinin mümkün olduğunu savundu.
Çin devlet televizyonu CGTN’nin analizinde de iki ülke arasındaki rekabet ve iş birliğinin bundan sonra eş zamanlı olarak devam etmesinin Çin-ABD ilişkilerinin olağan bir unsuru haline geleceği değerlendirmesine yer verildi. Analizde, yapay zeka, ticaret ve halklar arası ilişkiler iş birliği yapılabilecek alanlar arasında gösterilirken, teknoloji alanındaki gerilimin nedenleri arasında ABD’nin ihracat kontrolleri ve ulusal güvenlik kısıtlamaları gösterildi.
PEKİN’DEN İRAN KONUSUNDA İŞ BİRLİĞİ TEKLİFİ
Batı medyasında yer alan haberlere göre Çin, Tayvan’a yönelik silah satışları konusunda atılacak adımlara karşılık, Orta Doğu’daki savaş nedeniyle İran üzerinde baskı kurulması konusunda ABD’ye yardımcı olmayı teklif ediyor.
ABD medyasında yer alan haberlerde de İran’ın Trump-Xi görüşmesinde gündeme gelebileceği belirtildi. Çin’in İran’ın en büyük ticaret ortaklarından biri olduğuna dikkat çekilen analizde, Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi’nin geçen hafta İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile Pekin’de yaptığı görüşme hatırlatıldı.
Çin basınında ise söz konusu temasların Washington’daki görüşmeler öncesinde bazı başlıkların netleştirilmesine yönelik olduğu belirtilerek, Pekin’in İran’la ticaret yapan Çinli banka ve şirketlere yaptırım uygulanmasına karşı çıkacağı ve sorunun müzakere yoluyla çözülmesini savunacağı ifade edildi.
TEKNOLOJİ KISITLAMALARI DA MASADA
ABD medyasına göre Xi yönetiminin Washington’daki görüşmelerdeki hedeflerinden biri de ABD’nin Çinli şirketlerin Amerikan teknolojilerine ve pazarlarına erişimini sınırlayacak yeni önlemler almasını engellemek olacak. Çin Dışişleri Bakanlığı da kritik mineraller konusunda Çin’in "küresel sanayi ve tedarik zincirlerinin güvenli ve istikrarlı tutulmasına" bağlı olduğunu açıklarken, Washington ve Pekin’e iki lider arasında daha önce varılan mutabakatları uygulama çağrısında bulundu.
Buna göre ABD medyasında, Xi’nin Washington ziyaretinin, Çin’in teknolojik ve ekonomik kapasitesinin 2017’ye kıyasla arttığı ve Pekin’in ABD ile istikrarlı ilişkiler istemesine karşın kalkınma hedeflerini tamamen Washington ile ilişkilerine bağlamadığı bir dönemde gerçekleştiği değerlendirmesinde bulunuldu.