ANKARA - Ticaret Bakanlığı, tüketicilerin aldatıcı reklamlar ve haksız ticari uygulamalara karşı daha güçlü şekilde korunmasını sağlamak amacıyla Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde kapsamlı değişiklikler yaptı. Resmî Gazete'de yayımlanan düzenleme, 1 Ağustos itibarıyla yürürlüğe girecek.
Yeni yönetmelikle birlikte dijital mecralarda yayımlanan reklamlardan sosyal medya içeriklerine, e-ticaret platformlarından çevrim içi satış kampanyalarına kadar birçok alanda yeni kurallar uygulanacak.
YAPAY ZEKA İLE HAZIRLANAN REKLAMLARA YENİ KURALLAR
Düzenlemenin en dikkat çeken başlıklarından biri yapay zekâ destekli reklam içerikleri oldu. Yapay zekâ kullanılarak hazırlanan görsel, video ve ses içeriklerinin tüketiciyi yanıltmaması için daha şeffaf kurallar getirildi.
Gerçek kişi izlenimi veren ancak yapay zekâ ile oluşturulan içeriklerin tüketiciyi aldatacak şekilde kullanılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Yapay zeka teknolojileri kullanılarak oluşturulan ve gerçek insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlerin yer aldığı reklamlarda bu durumun açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilmesi zorunlu tutuldu. Ayrıca gerçek kişilerin yapay zekâyla oluşturulan dijital kopyalarının, ürünü bizzat deneyimlediği veya tavsiye ettiği izlenimi veren reklamların yapılması yasaklandı.
INFLUENCER REKLAMLARI DAHA SIKI DENETLENECEK
Sosyal medya fenomenleri ve influencer'ların yaptığı ticari paylaşımlar da yeni düzenleme kapsamında yer alıyor. Reklam niteliği taşıyan içeriklerin açık şekilde belirtilmesi zorunlu olacak.
Böylece tüketicilerin reklam ile kişisel tavsiye arasındaki farkı daha kolay anlayabilmesi amaçlanıyor.
TÜKETİCİ YORUMLARI VE DEĞERLENDİRMELERİ MERCEK ALTINDA
İnternet siteleri ve e-ticaret platformlarında yer alan tüketici yorumlarına ilişkin de yeni kurallar getirildi. Gerçeği yansıtmayan, manipüle edilen veya doğrulanmamış kullanıcı değerlendirmelerinin tüketiciyi yanıltmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
İşletmelerin, tüketici yorumlarını daha şeffaf ve doğrulanabilir şekilde sunmaları beklenecek.
Tüketici şikayet platformlarında satıcı veya sağlayıcılara açıklama yapmaları için tanınan 72 saatlik süre 48 saate düşürüldü. Bu süre içinde cevap verilmemesi halinde tüketici değerlendirmeleri doğrudan yayımlanabilecek.
İNDİRİM KAMPANYALARINDA ŞEFFAFLIK DÖNEMİ
Yeni yönetmelikle birlikte indirimli satış ve kampanyalara ilişkin reklamların da daha açık ve anlaşılır olması zorunlu hale geliyor.
Özellikle sahte indirim algısı oluşturan uygulamalar, gerçeği yansıtmayan fiyat karşılaştırmaları ve tüketiciyi yanıltabilecek kampanya duyuruları daha sıkı denetlenecek.
İndirimin başlangıç tarihinden önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyatın, üzeri çizilerek indirim öncesi fiyat olarak gösterilebileceği düzenlendi. Meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen ürünlerde ise indirimli fiyattan önceki fiyat esas alınacak.
ÇOCUKLARA YÖNELİK PROFİLLEMEYE YASAK
Yeni düzenlemeyle çocuklara yönelik kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleri kullanılarak hedefli reklam yapılması yasaklandı.
Sosyal medya etkileyicilerinin ticari amaçlı paylaşımlarında ise herhangi bir kazanç veya menfaat elde edilmesi durumunda paylaşımın reklam niteliğinin "reklam" veya "tanıtım" ibareleriyle açıkça belirtilmesi zorunlu hale getirildi.
indirimin başlangıç tarihinden önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyatın, üzeri çizilerek indirim öncesi fiyat olarak gösterilebileceği düzenlendi. Meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen ürünlerde ise indirimli fiyattan önceki fiyat esas alınacak.
PİYASA DIŞI ŞANS OYUNLARI REKLAMLARINA YASAK
Yönetmelik değişikliğiyle falcılık, medyumluk ve astroloji gibi hizmetlerin reklamları ile yasa dışı bahis ve kumar reklamlarına yönelik yasak kapsamı genişletildi ve yasa dışı şans oyunlarına ilişkin reklamlar da yasak kapsamına alındı.
Çevresel beyan içeren reklamlarda "çevre dostu" gibi genel ifadelerin açıklama yapılmaksızın kullanılması yasaklanırken, bu beyanların yetkili kurumlar veya akredite kuruluşlardan alınan belgelerle ispatlanması zorunlu hale getirildi.
TAKVİYE EDİCİ GIDA REKLAMLARINDA YENİ UYGULAMALAR
Takviye edici gıdaların normal beslenmenin yerine geçtiği izlenimi oluşturacak reklamlar yasaklanırken, ticari reklamlarda akademik unvanların yanıltıcı ve aldatıcı biçimde kullanılmasının da önüne geçilecek.
Ayrıca satın alma sürecine ilişkin doğrulama yapılmasının mümkün olmadığı mecralardan alınan tüketici değerlendirmelerinin yayımlanamayacağı, farklı başlıklar altında yayımlanan değerlendirmelerin ise tüketicilerin kolaylıkla görebileceği şekilde bir arada sunulmasının zorunlu olacağı belirtildi.