(ANKARA) - Dünyada her yıl yaklaşık 12 milyon kişi inme geçiriyor, inme geçirmiş yaklaşık 94 milyon kişi ise hastalığın etkileriyle yaşamını sürdürüyor. Hayata geçirilen HYDROTHERABOTS projesi, yapay zeka ve robotik sistemlerle hastaların yeniden yürüme sürecini daha güvenli, ölçülebilir ve kişiye özel hale getirmeyi hedefliyor. TED Üniversitesi, projenin yapay zeka, veri analizi ve sanal gerçeklik çalışmalarında öncü rol üstleniyor.
Ekim 2025’te başlayan ve 24 ay sürecek proje, hidroterapi yöntemlerini robotik sistemler ve yapay zekayla bir araya getiriyor. Türkiye-Katar uluslararası iş birliği kapsamında TÜBİTAK 1071 Programı ile Katar Araştırma, Geliştirme ve İnovasyon Konseyi tarafından desteklenen HYDROTHERABOTS'un toplam 24 milyon TL bütçesi bulunuyor.
TED Üniversitesi ekibine Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Gökçe Nur Yılmaz liderlik ederken, projenin yönetimini Dr. Öğr. Üyesi Ulaş Güleç üstleniyor.
SUYUN İÇİNDE HASTANIN HAREKETLERİNE UYUM SAĞLAYAN ROBOT
Proje kapsamında kara ve su ortamında kullanılabilecek robotik yürüteçler geliştiriliyor. Sistem, hastayı pasif biçimde taşımak yerine sensörler aracılığıyla hareketlerini izleyecek, ihtiyaç duyulan anda destek veya direnç sağlayacak.
Hareket, kas ve beyin aktivitesi, kalp atış hızı, solunum ve görev performansı gibi veriler eş zamanlı olarak değerlendirilecek. Yapay zeka modelleri, bu verilerden yararlanarak her hastanın programının kendi gelişimine göre uyarlanmasına yardımcı olacak.
TEDÜ YAPAY ZEKA VE SANAL GERÇEKLİK ÇALIŞMALARINA LİDERLİK EDİYOR
TED Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölüm Başkanı ve TEDÜ Proje Yürütücüsü Prof. Dr. Gökçe Nur Yılmaz, ekip olarak hareket, kas ve beyin aktivitesi gibi farklı sensörlerden elde edilen verileri birlikte analiz ettiklerini ifade etti. Bu verilerden hastanın gelişimini gösterecek ölçütler oluşturduklarını belirten Yılmaz, kişiye özel yapay zekâ modellerinin önemine dikkati çekti.
Yılmaz, “Geliştirdiğimiz modellerin yalnızca hastanın ilerlemesinin izlemesini değil, uygulanan programı performansa göre dinamik biçimde uyarlamasını hedefliyoruz. Sistem, güvenlik açısından olağan dışı bir durum ortaya çıktığında bunun erken fark edilmesine de yardımcı olacak. Amacımız terapistin yerini almak değil, terapistin karar süreçlerini desteklemek ve daha fazla hastaya ulaşabilmesini sağlamak” dedi.
SANAL GERÇEKLİK SENARYOLARI
Projenin yöneticiliğini üstlenen Dr. Öğr. Üyesi Ulaş Güleç de robotik sistemleri, sensörleri, yapay zekayı ve sanal gerçekliği hastanın hareketlerine ve gelişimine uyum sağlayan bütünleşik bir sistemde bir araya getirdiklerini ifade etti.
Güleç, sanal gerçeklik uygulamalarının tedavi sürecindeki rolüne dikkati çekerek, "Geliştirdiğimiz sanal gerçeklik senaryolarıyla hastaların günlük yaşamda karşılaşabilecekleri hareketleri kontrollü ve güvenli bir ortamda deneyimlemelerini amaçlıyoruz. Böylece hem terapi sürecini daha gerçekçi hâle getirmeyi hem de hastanın verdiği tepkileri ölçülebilir verilerle izlemeyi hedefliyoruz" diye konuştu.
DÖRT FARKLI TEDAVİ YAKLAŞIMI KARŞILAŞTIRILACAK
Projenin klinik aşamasında önce sağlıklı gönüllülerle güvenlik ve konfor çalışmaları yapılacak. Ardından 120 inme hastasının dört gruba ayrılacağı kontrollü bir klinik araştırma gerçekleştirilecek.
Çalışmada robot destekli hidroterapi, karada robot destekli yürüme eğitimi, geleneksel hidroterapi ve standart kara terapisi karşılaştırılacak. Hastaların gelişimi hem klinik değerlendirme ölçekleriyle hem de sensörlerden elde edilen verilerle takip edilecek. Böylece farklı yöntemlerin yürüme becerileri üzerindeki etkisi bilimsel olarak değerlendirilecek.
GENÇ ARAŞTIRMACILAR GERÇEK BİR KLİNİK SORUN İÇİN TEKNOLOJİ GELİŞTİRİYOR
HYDROTHERABOTS, TED Üniversitesi öğrencileri ve genç araştırmacıları için de disiplinler arası bir çalışma ortamı sunuyor. Projede görev alan lisans ve lisansüstü bursiyerler yapay zeka, robotik, sanal gerçeklik ve biyomedikal sinyal işleme alanlarındaki bilgilerini gerçek bir klinik sorunun çözümünde kullanma deneyimi kazanıyor.
1 Ekim 2027’de tamamlanması planlanan projeyle kara ve su ortamında kullanılabilecek robotik yürüteç prototipleri, sanal gerçeklik uygulamaları ve kişiselleştirilmiş yapay zeka modelleri geliştirilecek. Elde edilecek sonuçların bilimsel yayınlara ve patent çalışmalarına zemin hazırlamasının yanı sıra, Türkiye’de rehabilitasyon teknolojilerinin gelişmesine ve daha fazla hastanın kişiye özel tedavi olanaklarına erişmesine katkı sağlaması bekleniyor.