(TBMM) - YENİ Parti İzmir Milletvekili Seda Kaya Ösen, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesi görüşmelerinde, 2028 yılı turizm geliri hedefinin 12. Kalkınma Planı'ndaki 100 milyar dolardan Orta Vadeli Program'da 73,5 milyar dolara düşürülmesini eleştirerek, turizm sektörünün yapısal sorunlarına ve rekabet gücündeki kayba dikkati çekti.

AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığında toplanan TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesinin görüşmeleri sürüyor. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy'un komisyondaki sunumunun ardından gruplar adına konuşmalara geçildi.

YENİ Parti İzmir Milletvekili Seda Kaya Ösen, konuşmasına, Bolu Kartalkaya Grand Kartal Otel'de 21 Ocak 2025 gecesi meydana gelen yangında hayatını kaybedenlerin ailelerinin bugün otel önünde yaptıkları basın açıklamasına işaret ederek başladı. Ösen, "Orada hayatını kaybedenlere Allah’tan rahmet diliyorum. Böyle faciaların tekrar yaşanmaması için gerekli önlemleri almamız gerektiğini hatırlatmak istiyorum" dedi.

Ösen, 12. Kalkınma Planı’nda 2028 yılı turizm geliri hedefinin 100 milyar dolar olarak belirlendiğini, son açıklanan 2027-2029 Orta Vadeli Program’da ise bu hedefin 73,5 milyar dolara düşürüldüğünü belirtti. Aradaki 26,5 milyar dolarlık farkın, cari açığın yaklaşık 35 milyar dolar olduğu bir dönemde önemli olduğunu vurgulayan Ösen, revizyonun nedenlerinin yalnızca savaşlar ve jeopolitik gelişmelerle açıklanamayacağını savundu.

Turizm sektörünün uzun süredir yapısal sorunlarla karşı karşıya olduğunu ifade eden Ösen, işletmelerin 2026 yılını sermayelerinden harcayarak geçirdiğini söyledi. Tesis yenileme maliyetlerinin yanı sıra kârların da ciddi oranda düştüğünü belirten Ösen, işletmelerin kârları azalırken ciro üzerinden vergi ödemeye devam ettiğine dikkati çekti.

"TÜRKİYE TURİZMİNİN YENİ BİR HİKAYE YAZMASI GEREKİYOR"

Ösen, Türkiye’nin turizmde yalnızca kur artışına dayalı bir rekabet anlayışıyla hareket etmemesi, turist profilinin çeşitlendirilmesi ve Türkiye’nin turizmde farklı bir konuma taşınması gerektiğini söyledi. Türkiye’nin algı olarak ucuz bir ülke olmasına karşın rakiplerine kıyasla pahalı bir destinasyon haline geldiğini kaydeden Ösen, turizmin geliştirilmesi programına ayrılan payı yetersiz bulduğunu ifade etti.

Bakanlığın 2027 yılı politika ve stratejilerinin daha çok talep artırıcı, mega projelere ve ultra lüks turizme yönelik olduğunu belirten Ösen, deneyim turizminin de kitle turizmiyle birlikte desteklenmesi gerektiğini dile getirdi.

Göbeklitepe ve Karahantepe örneklerini veren Ösen, bu alanlara gelen turistlerin gastronomi rotalarıyla buluşturulması, bölgelerin entegre ulaşım ağına bağlanması ve her bölge için ayrı master planlar hazırlanmasının önemini vurguladı. Ösen, "Sadece talebi değil, arzını da dengelememiz ve stratejik olarak konumlandırmamız gerektiğini düşünüyorum" dedi.

Küçük ve orta ölçekli turizm işletmelerinin de büyük tesisler kadar önemli olduğunu kaydeden Ösen, bu işletmelerin mevcut finansal koşullarda desteklenmesi ve teşvik edilmesi gerektiğini söyledi. Turizm gelirlerine ilişkin TÜİK verilerinin piyasada tartışıldığını ifade eden Ösen, bu konunun açıklığa kavuşturulmasını istedi.

KAPADOKYA’DAKİ FACİAYI GÜNDEME GETİRDİ

Alan başkanlıklarının çalışmalarına da değinen Ösen, Kapadokya’da yaşanan ve can kayıplarına yol açan olayı hatırlatarak bölgede kaç kez teknik etüt çalışması yapıldığını sordu. Ösen, Uludağ Alan Başkanlığı’nda yangın ve itfaiye önlemlerine yönelik çalışmalar bulunduğunu belirterek, benzer önlemlerin diğer alan başkanlıklarında ve turistik bölgelerde de uygulanması gerektiğini söyledi.

KAYA: "TURİZM SEKTÖRÜNDE YETİŞMİŞ PERSONELİMİZİ KAYBEDİYORUZ"

YENİ Parti Antalya Milletvekili Aykut Kaya da konuşmasında Antalya turizminin durumuna ve küçük konaklama işletmelerinin sorunlarına dikkati çekti. Antalya’ya 2026 yılının dokuz ayında 13 milyon 330 bin ziyaretçi geldiğini aktaran Kaya, yabancı ziyaretçi sayısının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,6 azaldığını söyledi. Rusya, Ukrayna, Macaristan ve Özbekistan pazarlarında artış yaşanırken diğer kaynak pazarlarda düşüş görüldüğünü ifade eden Kaya, özellikle Almanya ve İngiltere pazarlarındaki kayıpların üzerinde durulması gerektiğini kaydetti.

Türkiye’nin rakip turizm ülkelerine göre giderek pahalı hale geldiğini savunan Kaya, artan işletme maliyetleri ve döviz kurundaki gelişmelerin sektörün rekabet gücünü zorladığını söyledi. Turizmin başarısının yalnızca ziyaretçi sayısıyla değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Kaya, turizm gelirlerinin, işletmelerin kârlılığının ve sektörün geleceğe güvenle bakabilmesinin de önemli olduğunu dile getirdi.

2027 sezonuna hazırlanırken turizm işletmelerinin mali yüklerinin hafifletilmesini isteyen Kaya, uçuş maliyetlerini azaltacak yakıt destekleri sağlanması gerektiğini belirtti. Turizm işletmelerinin ihracatçı statüsünden kaynaklanan teşvik ve uygun finansman imkânlarından daha fazla yararlanmasının önünün açılmasını isteyen Kaya, konaklama vergisindeki yüzde 1’lik uygulamanın 2027 yılı sonuna kadar devam etmesini talep etti. Kaya, Bakan Ersoy’a Almanya ve İngiltere pazarlarındaki kayıpları telafi etmek ve 2027 sezonunda rekabet gücünü artırmak için hangi somut adımların atılacağını sordu.

KÜÇÜK OTEL VE PANSİYONLAR İÇİN DÜZENLEME TALEBİ

Antalya’da bin 460, Türkiye genelinde ise 12 bini aşkın basit konaklama turizm işletme belgeli tesis bulunduğunu bildiren Kaya, bu işletmelerin çoğunun yıllardır faaliyet gösteren küçük aile işletmeleri olduğunu söyledi. Bu tesislerin turizm işletme belgesi almak istediklerinde, binalarının farklı niteliklerde bağımsız bölümlerden oluşması nedeniyle tek bağımsız bölüm şartını karşılayamadıklarını ifade eden Kaya, yangın güvenliği ve diğer zorunlu standartlar sağlanmak kaydıyla mevcut işletmelere bu konuda istisna tanınmasını istedi.

Belge alma sürecinde 300-350 bin liraya ulaşabilen maliyetler için bir defaya mahsus harç ve belge bedeli muafiyeti sağlanmasını talep eden Kaya, basit konaklama belgeli tesislere de diğer turizm işletmeleriyle aynı devir hakkının tanınması gerektiğini söyledi.

Teşviklerdeki eşitsizliğe de dikkati çeken Kaya, Antalya Kaleiçi’nde yan yana bulunan ve aynı kapasiteye sahip iki otelden birinin çalışan başına yaklaşık 3 bin 500 liralık SGK prim desteğinden yararlanırken diğerinin yalnızca belge türü nedeniyle bu destekten faydalanamadığını belirtti. Bu ayrımın kaldırılmasını isteyen Kaya, küçük otel ve pansiyonların yatırım kredileri ve vergi avantajlarından yararlanabilmesi için turizm yatırım belgesi kapsamının genişletilmesini de talep etti.

FIRAT: "CEMEVLERİNİ İBADETHANE OLARAK GÖRMÜYORSUNUZ"

DEM Parti İstanbul Milletvekili Celal Fırat ise cemevleri üzerinden eleştirilerde bulundu. "Bize bir alevi tanımı yaratılmaya gayret ediliyor. Biz bunu reddediyoruz. Başkanlık kuruyorsunuz ama itirazları görmezden geliyorsunuz. İbadethane statüsünü görmüyorsunuz. Siz alevilere hizmet mi etmek istiyorsunuz yoksa onlar yerine karar vermek mi istiyorsunuz?" diyen Fırat, "Bizim talebimiz devletin Aleviliği tanımlaması ve yönetmesi değil. Alevilerin kendi yolunu, itikatını, erkanını, kurumlarını özgürce yönetebileceği, eşitlik ve açıklık temelinde finansal güvence altına almasıdır. Alevilerin inaçları aşağılanıyor. Bir çocuk inancını korkmadan söyleyemiyorsa, hepimizin üzerine düşen sorumluluk var" ifadesini kullandı.

DEM PARTİLİ ALTIN'DAN İLK ESERLER PROGRAMI'NA ELEŞTİRİ

DEM Parti Mardin Milletvekili Beritan Güneş Altın, Kürtçe eserlerin Türkçeleştirilmesine, Zazacanın yok olma tehlikesine ve kültürel çalışmalara ayrılan kaynaklara ilişkin eleştirilerde bulundu. Altın, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından desteklenen bazı derlemelerde en az 4 bin 971 Kürtçe eserin Türkçeleştirildiğini belirterek, bu eserlerin telif haklarına ilişkin hukuki yolların bulunmadığını söyledi.

Altın, edebi çalışmaları desteklemek amacıyla oluşturulan İlk Eserler Programı'na yalnızca Türkçe eserlerle başvuru yapılabildiğini dile getirerek, Zazacanın yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu ifade etti. Türk Dil Kurumu'nun bu konuda harekete geçmediğini savunan Altın, şöyle konuştu:

"Bütçeden Türk Dil Kurumu'na 407 milyon lira, Türk Tarih Kurumu'na 481 milyon lira ayrılmış; helalihoş olsun elbette. Faize, yandaşa kaynak ayrılacağına dile ve kültüre kaynak aktarılmalıdır. Ama tek tiplilikte ısrarla olmaz. Sanki ülkede tek bir dil, tek bir tarih varmış; Kürt'ün, Roman'ın, Çerkes'in dili ve kültürü için çabalamak bu bakanlığın işi değilmiş gibi davranamazsınız. Zazacanın yok olması karşısında sessiz kalamazsınız. Gelin, herkesin hakkı olan bu bütçeden herkesin adil bir şekilde faydalanması için Kültür Bakanlığına bağlı tüm dil ve tarih çalışmalarını Anadolu ve Mezopotamya Dilleri ve Kültürleri Yüksek Kurumu altında birleştirelim. Bu çatı altındaki Türk Çalışmaları Başkanlığı gibi Kürt Çalışmaları Başkanlığı, Alevi Çalışmaları Başkanlığı ve daha birçoğu kurulsun."