(TBMM) - CHP İstanbul Milletvekili Oğuz Kaan Salıcı, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Dışişleri Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesi görüşmelerinde, Türkiye’nin dış politikasını eleştirerek, "Dış politikayı bir vitrin ürünü gibi değil de bir bilanço gibi değerlendirdiğimizde o bilançoda her kalemimizin bir karşılığı olur. Günün sonunda neyi sergilediğinize göre değil, kasada neyin kaldığına bakmak gerekir" dedi. Salıcı, KAAN savaş uçağının ABD’den gelecek F-110 motorlarına bağımlı olduğunu belirterek, motorların teslimatına ilişkin bilgi ve olası gecikmelere karşı B ve C planlarını sordu.
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu, AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığında toplandı. Komisyonda Dışişleri Bakanlığı ile bağlı kuruluşu Avrupa Birliği Başkanlığı, Türk Akreditasyon Kurumu ve Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı’nın 2027 yılı bütçeleri, özel bütçeleri, kesin hesapları ve Sayıştay raporları görüşülüyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın sunumunun ardından gruplar adına konuşmalara geçildi.
CHP İstanbul Milletvekili Oğuz Kaan Salıcı, Türkiye’nin ABD, Azerbaycan, Kıbrıs, Suriye, Libya ve Katar ile ilişkilerini değerlendirdi. Dış politikanın iktidar tarafından iç siyasette bir vitrin malzemesi olarak kullanıldığını söyleyen Salıcı, dış ilişkilerin sonuçlarının somut kazanımlar üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
ABD ile ilişkiler ve KAAN savaş uçağının motor tedarikine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Salıcı, uçağın ABD’den gelecek F-110 motorlarına göre tasarlandığını belirtti. Salıcı, şöyle konuştu:
"Gerçekçi olalım. Bizim işimiz F-35’ler konusunda sıkıntı. Bu da sıkıntıyı artırdı. Onun muhalifliğini biz zaten üretiyoruz. Yani milli muharip uçak KAAN’dan bahsediyoruz. Fakat KAAN, Amerika’dan gelecek F-110 motorlarına göre tasarlandı. Sayın Fidan, siz bu konuda açık sözlü davranıp KAAN’ın Amerika’dan gelecek F-110 motorlarıyla uçacağını söylediniz. Daha önce ifade ettiniz. Bunu zaten biliyorduk ve söylüyorduk ama nedense siz söyleyince birileri daha gerçeklerle yüzleşmiş oldu. Uykularından uyanmış oldu."
Dışişleri Komisyonu üyeleriyle yılın başında Washington’da ABD Kongresi üyeleriyle görüştüklerini aktaran Salıcı, KAAN için F-110 motorlarının tedarikini en gerçekçi ilerleme bekledikleri dosya olarak değerlendirdiklerini söyledi. Temmuz ayında dosyanın Kongre'de bir aşama kaydettiğini belirten Salıcı, motorların teslimatının hangi aşamada olduğunu sordu.
Salıcı, "Prototipler için 10 motor var elimizde. İlk 40 uçak için 80 motor bekliyoruz. Daha dün Milli Savunma Bakanı bu komisyonda hedefi açıkladı ve 2030 sonuna kadar 20 KAAN, 2035 sonuna kadar 100 KAAN üretmeyi planladıklarını söyledi. Peki Kongre'de yine engeller çıkarsa ki çok muhtemel, buna dair B ve C planlarınız var mı?" diye konuştu.
F-110 motorlarının temin edilememesi halinde uçağın tasarımının tamamen değişmesi gerekebileceğine yönelik görüşler bulunduğunu belirten Salıcı, farklı bir motor kullanılması durumunda uçakların teslimatının gecikme ihtimalinin de ortaya çıkacağını kaydetti.
"DIŞ POLİTİKADA KASADA NEYİN KALDIĞINA BAKMAK GEREKİR"
AK Parti'li siyasetçilerin dış politikayı bir "vitrin malzemesi" olarak kullandığını savunan Salıcı, "Ne zaman içeride işler biraz bozulsa, biraz sıkıntıya girse dış politikayı tekrardan vitrine çıkaran bir tarzları var" dedi.
Azerbaycan, Kıbrıs ve Filistin gibi başlıkların Türkiye'deki siyasi partilerin büyük ölçüde ortaklaştığı konular olduğunu belirten Salıcı, dış politikanın bilanço üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Salıcı, "Dış politikayı bir vitrin ürünü gibi değil de bir bilanço gibi değerlendirdiğimizde o bilançoda her kalemimizin bir karşılığı olur. O karşılık tekrar tekrar görülür. O halde bu kalemleri ben müsaadenizle tekrar açayım. Hangisiyle ilişkiler olumlu, hangisiyle olumsuz? Bunu birlikte değerlendirebiliriz. Günün sonunda vitrinde neyi sergilediğinize göre değil de kasada neyin kaldığına bakmak gerekir çünkü" ifadelerini kullandı.
Azerbaycan ile ilişkilere de değinen Salıcı, iki ülke arasındaki "Bir millet, iki devlet" söyleminin sahadaki ve diplomatik ilişkilerdeki karşılığının sorgulanması gerektiğini ifade etti. Azerbaycan’ın Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği için Birleşik Arap Emirlikleri'nin adayını desteklediğini açıklamasına ve Türkiye’nin adayına ilişkin tutumuna işaret eden Salıcı, "Aramızdaki Azerbaycan'la o özel ilişki, adayımıza açık destek diyeceğimiz gün işe yaramayacaksa hangi günü yarayacak" diye sordu.
Azerbaycan'da iktidara yakın bir yayında, ülke bütçesinin Ankara’nın "yedek fonu" sayılamayacağı yönünde bir yazı yayımlandığını aktaran Salıcı, fonlarla ilgili gelişmelerin ardından Bakü'den mali destek istenip istenmediğini de gündeme getirdi. Bu talebe Dışişleri Bakanlığı'nın mı yoksa resmi görevi bulunmayan başka bir ismin mi aracılık ettiğini soran Salıcı, konunun açıklığa kavuşturulmasını istedi.
Ankara’da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı toplantısına Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in katılmayıp Dışişleri Bakanı’nı göndermesine de değinen Salıcı, "Bir millet sözünü meydanlarda siz söylüyorsunuz, gururla da söylüyorsunuz. Biz de katılıyoruz. İki devlet gerçeğini masada Bakü’de arıyoruz" dedi.
Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan’ın Avrupa Birliği ile imzaladıkları bildirilerde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin tanınmasına karşı çıkan Birleşmiş Milletler kararlarına bağlılıklarını açıklamalarına ve Kazakistan’ın Güney Kıbrıs’a büyükelçi göndermesine işaret eden Salıcı, "Türk dünyası söylemini iç siyasette kendi iktidarınızı tahkim eder bir şekilde kullanırken meselelerin bu taraflarını da kamuoyuyla paylaşmayı düşünür müsünüz" diye sordu.
Salıcı, 29 Ekim'de Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın Lefkoşa’nın güneyinde Rum liderlerle görüşmesini ve Rum yönetiminden İsrail'le ilişkiler konusunda arabuluculuk talep etmesini de eleştirdi. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı'nın bu görüşmeye ilişkin üzüntüsünü açıkladığını hatırlatan Salıcı, "Biz Gazze’nin, Batı Şeria’nın, Doğu Kudüs'ün sesini Ankara'dan dünyaya duyurduk. Siz Kıbrıs Türklerinin sesini Lefkoşa'dan dünyaya duyurmakta zorlanıyorsunuz" dedi.
"ŞAM'DA MÜTEAHHİTE KAPI AÇAN DİPLOMASI..."
Bölgesel ittifakların önemine işaret eden Salıcı, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki Mekke Anlaşması’nın yanı sıra Mısır’ın da dahil olacağı bölgesel dörtlü girişimini önemsediklerini söyledi.
Libya Temsilciler Meclisi’nin, Türkiye ile Libya arasında 2019’da imzalanan deniz yetki alanları mutabakatını 20 Ekim'de oy birliğiyle onaylamasını memnuniyetle karşıladıklarını belirten Salıcı, Suriye ile benzer bir anlaşma yapılması için neden beklendiğini sordu.
Suriye'de savaşın ağır bedelini önce Suriye halkının, ardından Türkiye'nin ödediğini ifade eden Salıcı, Türkiye'nin bugün Suriye ordusuna eğitim ve danışmanlık verdiğini, Şam Havalimanı'nın yenilenmesinde Türk şirketlerinin yer aldığını ve yılın ilk yedi ayında 728 milyon metreküp Azerbaycan gazının Türkiye üzerinden Suriye'ye gittiğini söyledi.
Salıcı, Cengiz ve Kalyon şirketlerinin Suriye’de kurulacak elektrik santrallerine ortak olduğunu belirterek, "Peki Suriye ile anlaşmayı imzalamak için neyi bekliyoruz? Siz bu deniz yetki alanları anlaşmasını Libya bölünmüşken imzaladınız. Doğru zamanlama da oydu. Suriye'de ihalelerin zamanı geldiyse deniz yetki alanları anlaşması yapmanın zamanı neden gelmiyor? Neden geciktiriliyor? Şam'da müteahhide kapı açan diplomasi Doğu Akdeniz’de Türkiye’ye neden kapı açamıyor" ifadelerini kullandı.
KATAR İLE İMZALANAN ANLAŞMANIN KAPSAMINI SORDU
Katar ile 13 Kasım'da İstanbul’da imzalanan karşılıklı savunma anlaşmasına da değinen Salıcı, ortak bildiride taraflardan birinin veya her ikisinin hedef alındığı dış silahlı saldırıya karşı ortak duruş sergilenmesinin öngörüldüğünü hatırlattı. Anlaşmanın Katar basınında, ülkelerden birine yönelik saldırının diğerinin askeri önlem almasını gerektirdiği şeklinde yorumlandığını belirten Salıcı, "Sizin bu ortak duruştan, yani Türkiye Cumhuriyeti olarak, bakanlığımız olarak ortak duruştan kastettiğimiz, anladığımız şey ne" diye konuştu.
Türkiye'nin taraf olduğu anlaşmaları, iki yıl önce Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve Milli Savunma Bakanı tarafından dile getirilen "Üçüncü Dünya Savaşı" ihtimaliyle birlikte değerlendiren Salıcı, bu tehdit algısının devam edip etmediğini de sordu.
Salıcı, konuşmasını, "Riyad'da, İslamabad'da, Doha'da Türkiye’nin hükümlülükleri çoğalıyor. Biz Bakü'den adayımıza açık destek, dost başkanı Türkiye'den Kıbrıs Türkleri'ne bir söz, Şam'dan Akdeniz'deki hakkımız için bir imza istiyoruz. Şapkayı önümüze koyup düşünmekte fayda var” sözleriyle tamamladı.