(TBMM) - TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda konuşan CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay, "Bir tarafta şans oyunlarından 104 milyar liralık vergi geliri, diğer tarafta bağımlılıkla mücadele için ayrılan yalnızca 73,1 milyon lira. Bu iki rakamı karşılaştırdığımızda bağımlılıkla mücadeleye ayrılan kaynağın, söz konusu vergi gelirlerinin on binde birinin bile altında kaldığını görüyoruz" dedi. CHP Denizli Milletvekili Gülizar Biçer Karaca ise öğrenim kredilerinin alım gücündeki düşüşe dikkati çekerek, "2003 yılında bir öğrenci 260 tane simit alabiliyordu. Bugün 160 simit alabiliyor" diye konuştu.

AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığında toplanan TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda Gençlik ve Spor Bakanlığı'nın 2027 yılı bütçesi, 2025 yılı kesin hesabı ve Sayıştay raporları görüşülüyor.

CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay, Bakanlığın 2026 yılı bütçesinin 399,7 milyar liraya yükseldiğini, geçen yıl yaklaşık 300 milyar lira olan bütçede yüzde 33 artış gerçekleştiğini belirterek, buna karşın Bakanlığın genel bütçe içerisindeki payının yüzde 1,46 olduğuna işaret etti. Bütçenin yaklaşık yüzde 90'ının cari transferler ve borç verme kalemlerinden oluştuğunu, bütçe artışının yaklaşık yüzde 92'sinin de bu iki kalemden kaynaklandığını ifade eden Akay, borç verme kaleminin önemli bölümünün Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü üzerinden öğrencilere verilen kredilerden oluştuğunu kaydetti.

Öğrencilerin kredi borçları yerine burslarla desteklenmesi gerektiğini dile getiren Akay, kredi faizlerinin düşük olmasının mezuniyet sonrasında iş bulamayan gençlerin yaşadığı sorunu ortadan kaldırmadığını söyledi. Öğrencilere verilen kredi tutarının geçen yıl 36 milyar liradan bu yıl yaklaşık 53 milyar liraya yükseldiğini bildiren Akay, şöyle konuştu:

"Buradan gençlerimiz adına bir kez daha çağrıda bulunmak istiyorum: Bakanlık bütçesinden gerekli kaynak aktarımı yapılarak, ihtiyaç duyulması hâlinde Hazine yardımları da devreye sokularak öğrenci kredileri burs sistemine dönüştürülmelidir. Gençlerimizi mezuniyetlerinin ardından borç yüküyle baş başa bırakmayalım."

CARİ TRANSFERLERİN DAĞILIMINI SORDU

Cari transferlerin geçen yıl 232 milyar lira iken bu yıl 306 milyar liraya yükseldiğine dikkati çeken Akay, bu tutarın 259 milyar lirasının Hazine yardımlarından, 3 milyar 86 milyon lirasının kar amacı gütmeyen kuruluşlara yapılan transferlerden, 4 milyar 82 milyon lirasının ise hane halkı ve işletmelere yapılan transferlerden oluştuğunu söyledi. Akay, 2027 yılında öngörülen Hazine yardımlarının hangi kuruluşlara ve projelere aktarılacağını, hane halkı ve işletmelere yapılan transferlerden kimlerin hangi şartlarda yararlanacağını ve derneklerle vakıflara yapılan yardımların hangi protokoller kapsamında gerçekleştirildiğini sordu. Kamu kaynaklarının kullanımında şeffaflık ve hesap verebilirliğin esas olması gerektiğini vurgulayan Akay, yalnızca geçmiş harcamaların değil, 2027 yılında yapılması planlanan aktarımların da açıklanmasını istedi.

AİLE VE GENÇLİK FONU'NDAKİ 10,5 MİLYAR LİRAYI GÜNDEME GETİRDİ

Aile ve Gençlik Fonu'nun kaynaklarının nasıl değerlendirildiğini de soran Akay, 2024-2026 döneminde, 2026 yılı haziran ayı sonu itibarıyla fonda 24,5 milyar lira kaynak toplandığını, evlenecek gençlere yönelik projeler kapsamında 13,9 milyar lira ödeme yapıldığını belirtti. Akay, fonda yaklaşık 10,5 milyar liralık kaynak bulunduğunu ifade ederek, bu paranın nerede ve hangi araçlarda değerlendirildiğinin açıklanmasını istedi. Fonun yalnızca evlilik projeleriyle sınırlı kalmaması gerektiğini dile getiren Akay, gençlerin farklı sorunlarının çözümünde de kullanılmasını önerdi. Akay, öğrenci kredilerinin burs sistemine dönüştürülmesi için Aile ve Gençlik Fonu'nun kaynaklarının da değerlendirilmesini talep etti.

"2 MİLYON 538 BİN GENÇ NE EĞİTİMDE NE İSTİHDAMDA"

Gençlerin eğitim ve istihdam durumuna ilişkin verileri de paylaşan Akay, Türkiye'de 15-24 yaş grubundaki genç nüfusun 11 milyon 395 bin kişi olduğunu, resmî genç işsizlik oranının yüzde 13, geniş tanımlı işsizlik oranının ise yüzde 27 seviyesine ulaştığını söyledi. Ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin oranının yüzde 22,2 olduğuna işaret eden Akay, bu durumdaki genç sayısının yaklaşık 2 milyon 538 bine çıktığını kaydetti. Avrupa Birliği'nde bu oranın yüzde 8,6, OECD'de ise yüzde 11 olduğunu bildiren Akay, gençlerin eğitimden istihdama geçişini kolaylaştıracak politikaların geliştirilmesi gerektiğini söyledi. Üniversite mezunu gençlerin iş bulmakta zorlandığını, iş bulanların önemli bölümünün ise asgari ücret düzeyinde çalıştığını belirten Akay, 2026 yılı net asgari ücretinin 28 bin 75 lira 50 kuruş olduğunu hatırlattı. Akay, asgari ücretin en az 45 bin liraya yükseltilmesini ve ara zam yapılmasını önerdiklerini söyledi.

"BAĞIMLILIKLA MÜCADELEYE YALNIZCA 73,1 MİLYON LİRA AYRILDI"

Bağımlılıkla mücadele için ayrılan bütçenin yetersiz olduğunu belirten Akay, bu alandaki ödeneğin geçen yıl 59,5 milyon liradan 2026 yılında 73,1 milyon liraya yükseldiğini, artışın yaklaşık yüzde 22 olduğunu söyledi. Bakanlığın sorumluluk alanındaki şans oyunlarından elde edilen vergilerin 2027 yılında yaklaşık 104 milyar lira olmasının öngörüldüğüne dikkati çeken Akay, bu tutarla bağımlılıkla mücadele için ayrılan ödeneği karşılaştırdı.

Akay, "Bir tarafta şans oyunlarından elde edilen 104 milyar liralık vergi geliri, diğer tarafta bağımlılıkla mücadele için ayrılan yalnızca 73,1 milyon lira. Bu iki rakamı karşılaştırdığımızda bağımlılıkla mücadeleye ayrılan kaynağın, söz konusu vergi gelirlerinin on binde birinin bile altında kaldığını görüyoruz" dedi. Diğer bakanlıkların bağımlılıkla mücadele için öngördüğü kaynakları da incelediğini belirten Akay, bu tutarın yaklaşık 17 milyar lira olduğunu söyledi. Akay, ayrılan kaynakların hangi projelere aktarıldığının ve hangi somut sonuçların elde edildiğinin açıklanmasını istedi.

Bağımlılıkla mücadelenin yalnızca bütçeye ödenek koymakla yürütülemeyeceğini vurgulayan Akay, önleyici çalışmaların güçlendirilmesi, gençlere yönelik sosyal ve psikolojik destek mekanizmalarının yaygınlaştırılması ve kurumlar arasında etkin koordinasyon sağlanması gerektiğini ifade etti.

KARACA: "HER İKİ GENÇTEN BİRİ YETERLİ BESLENEMİYOR"

CHP Denizli Milletvekili Gülizar Biçer Karaca da konuşmasında gençlerin ekonomik koşullarına ilişkin verileri paylaştı. Karaca, 15-24 yaş arasındaki her üç gençten birinin yoksulluk ve sosyal dışlanma riskiyle karşı karşıya olduğunu belirterek, "Her iki gençten birisi ‘Ekonomik nedenlerle yeterli beslenemiyorum’ diyor. Yine her iki gençten birisi 'eğitimim için gerekli kitap, kırtasiye alamıyorum, sağlığımı ekonomik zorluklar sebebiyle ertelemek zorundayım' diyor" ifadelerini kullandı.

Karaca, her beş gençten üçünün iyi bir barınma imkanına sahip olmadığını, her üç gençten ikisinin sinemaya, tiyatroya ve gösterilere gidemediğini, gençlerin yüzde 45’inin psikolojik desteğe ihtiyaç duyduğunu belirtti.

Gençlerin eğitim için kullanabileceği bilgisayarların fiyatlarına da değinen Karaca, temel ödevler, araştırma ve çevrim içi ders takibi için kullanılabilecek bir dizüstü bilgisayarın yaklaşık 28 bin lira olduğunu, yazılım, grafik, tasarım ve mühendislik gibi alanlarda eğitim gören öğrencilerin ihtiyaç duyduğu bilgisayarların fiyatının ise 90 bin liraya kadar çıktığını söyledi. Bu fiyatların yaklaşık yüzde 50’sinin KDV, TRT bandrolü ve Kültür Fonu gibi ek yüklerden oluştuğunu belirten Karaca, bilgisayarlardaki KDV oranının yüzde 20’den yüzde 1’e indirilmesi gerektiğini ifade etti.

"2003’TE ÖĞRENCİ 260 SİMİT ALABİLİYORDU, BUGÜN 160 SİMİT ALABİLİYOR"

Öğrenim kredilerini 2003 ve 2026 yılları üzerinden karşılaştıran Karaca, 2003 yılında öğrenim kredisinin asgari ücretin yüzde 27,6’sına karşılık geldiğini söyledi. Aynı oranın korunması durumunda bugün öğrenim kredisinin 7 bin 728 lira olması gerektiğini belirten Karaca, mevcut kredi tutarının 4 bin lira olduğunu kaydetti.

Karaca, "2003 yılında bir öğrenci 260 tane simit alabiliyordu. Bugün 160 simit alabiliyor. Verdiğiniz kredi maalesef yeterli değil" dedi.

2003 yılında bir öğrencinin dört aylık öğrenim kredisiyle bir aylık kirasını ödeyebildiğini söyleyen Karaca, bugün öğrencilerin dokuz aylık kredileriyle kira ödemekte zorlandığını, bunun için beslenme harcamalarından kısmak zorunda kaldıklarını ifade etti.

Yurtlardaki yatak kapasitesinin artırılmasına ilişkin açıklamaları da eleştiren Karaca, bazı yurt odalarında çalışma masalarının ve öğrencilerin eşyalarını koyabilecekleri dolapların odalardan çıkarılarak koridorlara bırakıldığını, bu alanlara ranza yerleştirildiğini söyledi. Karaca, bu koşulların öğrencilerin onuruna ve çalışma ihtiyaçlarına uygun bir barınma imkanı olarak değerlendirilemeyeceğini belirtti.