Haber: Erva GÜN - Mehmet OFLAZ
(TBMM) - Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Bulgaristan sınırında bekleyen 600 tıra ilişkin, "Bu tırların gittiği yer normal olarak İran. Daha önce de bir durum yaşandı, İran devleti bu tırları kabul etmedi. Türkiye topraklarında kalan yüzlerce tır tasfiyeye gitmek zorunda kalıyor çünkü sahipsiz hale geliyor. Şoförler de tırları bırakıp gidiyorlar. Bu noktada ülkemizde sahipsiz tır olmaması açısından Bulgaristan bizden, İran da bizden bunu talep etti. Geçişlerini bu anlamda durdurduk. Bu konuda düzenleme yapacağız" dedi. Öte yandan Bolat, Nusaybin Gümrük Kapısı'nın açılmasına yönelik ise Türkiye tarafının istekli olduğunu ancak Suriye'nin de bu konuda istekli olması gerektiğini söyledi.
AK Parti Samsun Milletvekili ve Komisyon Başkanı Mehmet Muş'un başkanlığında toplanan TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda 2027 Yılı Ticaret Bakanlığı ile bağlı kurum ve kuruluşların bütçe, kesin hesap ve Sayıştay raporlarının görüşmeleri tamamlandı.
Milletvekillerinin bütçe üzerine değerlendirmelerinin ardından Ticaret Bakanı Ömer Bolat, vekillerin sorularını yanıtladı. Bakan Bolat, milletvekillerinin değerlendirme, uyarı ve soruları için teşekkür ederek, 21 sayfa not aldığını, soruların ilgili ekiplerle çalışıldıktan sonra yazılı olarak da yanıtlanacağını belirtti.
Ömer Bolat, gümrük ve ithalat düzenlemelerine ilişkin dile getirilen sorunları ilgili ekiplerle çalışarak çözmeye gayret edeceklerini belirterek, iç ticaret, tüketicinin korunması, ürün güvenliği ve piyasa gözetimi alanlarında yapılan düzenlemelerin piyasalarda istikrar sağladığını savundu.
Piyasaların denetimsiz olmadığı konusunda tüketicilerde güven oluştuğunu ve memnuniyetlerini dile getirdiklerini ifade eden Bolat, "Fakat enflasyonist ortamda fiyat artışları noktasında da fahiş fiyatla alakalı olarak bizim yaptığımız rutin sürekli denetimler hiçbir zaman kesilmiyor. Bu konuda kadrolarımızın sayısını Maliye Bakanlığımızdan aldığımız kadrolarla artırmaya gayret ediyoruz. Ve diğer taraftan da cezalarla alakalı arkadaşlarımızın sorusuna da şunu söyleyebilirim: Cezayı biz kestikten sonra Maliye Bakanlığımıza tahsilat için gönderiyoruz. Bunlar zaten kamu alacaklarının takibi çerçevesindeki tüm kurallara tabi oluyor ve uzlaşma konusunda da sıkıştıran düzenleme de oluyor ki peşin ödemeleri sağlanmış oluyor" diye konuştu.
Bolat, kadın kooperatiflerine 2021 yılından bu yana yatırım, personel istihdamı ve fuarlara katılım için hibe desteği sağladıklarını, ayrıca e-ticaret firmalarına ilk altı ay komisyon almama ve sonraki dönemde komisyonu yüzde 1 ile sınırlama, marketlere ise raflarında en az yüzde 1 oranında kadın kooperatifi ürünlerine yer verme şartı getirdiklerini söyledi.
Bazı tarım ürünlerine yönelik ihracat kotalarına ilişkin soruları yanıtlayan Bakan Bolat, limon, narenciye ve zeytinyağı gibi ürünlerde üretim, stok ve tüketim durumunun Tarım ve Orman Bakanlığı ile Gıda Komitesi tarafından takip edildiğini, ihracat kısıtlaması yerine öncelikle ithalat düzenlemelerinin değerlendirildiğini, üreticilere farklı yöntemlerle destek sağlandığını ve kamu kurumlarının ihtiyaç fazlası tarım ürünlerini satın almasının teşvik edildiğini kaydetti.
"500 MİLYAR DOLARLIK İHRACAT HEDEFİ" ELEŞTİRİLERİNE YANIT VERDİ
Bulgaristan sınırında bekleyen 600 tıra ilişkin konuşan Ömer Bolat, "Bu tırların gittiği yer normal olarak İran. Daha önce de bir durum yaşandı, İran devleti bu tırları kabul etmedi. Türkiye topraklarında kalan yüzlerce tır tasfiyeye gitmek zorunda kalıyor çünkü sahipsiz hale geliyor. Şoförler de tırları bırakıp gidiyorlar. Bu noktada ülkemizde sahipsiz tır olmaması açısından Bulgaristan bizden, İran da bizden bunu talep etti. Geçişlerini bu anlamda durdurduk. Bu konuda düzenleme yapacağız" dedi.
Bakan Bolat, esnaf ve çiftçi borçlarının yapılandırılmasında sürenin uzatıldığını, faizlerin düşürülmesi için Ekonomik Koordinasyon Kurulu'nda gerekli girişimlerde bulunmaya devam edeceklerini belirtti.
Bolat, marketlerdeki kasiyerlerle ilgili konuyu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ile görüşeceğini, Antalya'da ikinci serbest bölge kurulmasına ilişkin talebi de ilgili yetkililerle ele alacaklarını kaydetti.
Ömer Bolat, "500 milyar dolarlık ihracat hedefi"nin 2011 yılında dünya ticaretindeki büyüme beklentileri doğrultusunda belirlendiğini, ancak sonrasında yaşanan küresel krizler, COVID-19 salgını ve savaşların ticareti olumsuz etkilediğini söyledi. Hizmet ihracatının da hedef kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Bolat, Suudi Arabistan ile imzalanan Transit Vize Anlaşması sayesinde Körfez ülkelerine ihracatın arttığını ve savaşın ilk iki ayında yaşanan ihracat kaybının sonraki aylarda telafi edilmeye başlandığını vurguladı.
"NUSAYBİN KONUSUNDA BİZ İSTEKLİYİZ, SURİYE TARAFININ DA İSTEKLİ OLMASI GEREKİYOR"
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, gümrük kapılarına ilişkin sorulara da "Cilvegözü'nden başlayarak bütün Doğu, Güneydoğu ve Kuzeydoğu Anadolu'muzda kara kapılarımız, bir de Trakya kara kapılarımız var. Sürekli bir yenileme çalışmaları içindeyiz. Cilvegözü'nde yenilikler yaptık, tır parkı kurduk. Yayladağı Gümrük Kapısı'nı modernleştiriyoruz. Öncüpınar Gümrük Kapısı'nı modernleştirdik. Özellikle Nusaybin konusunda biz istekliyiz, Suriye tarafının da istekli olması gerekiyor. Bundan iki ay önce Suriye Gümrük Bakanı ile görüşmemizde Nusaybin için 'Bu yıl sonuna kadar biz hazır olmayı planlıyoruz, çalışıyoruz' dedi. Ama Mürşitpınar için biraz daha sonra ifadesini kullandılar" yanıtını verdi.
Bolat, Ceylanpınar Gümrük Kapısı'nın kapatılması kararının Suriye'ye ait olduğunu, Türkiye'nin girişimleriyle Suriye sınırındaki altı gümrük kapısının açık tutulduğunu, Akçakale'de genişletme ve yenileme çalışmaları yürütüldüğünü, Esendere Gümrük Kapısı'nın kapasitesinin de artırıldığını söyledi.
Bakan Bolat, "Ama karşıdaki hükümet, karşıdaki ülkenin gümrük yönetimi gerekli altyapıyı hazırlayamıyorsa, personel koyamıyorsa ve gündüz çalışıp gece gümrüğü kapatıyorsa bizim ona yapacak bir şeyimiz yok. Uyarmak, ikna etmeye çalışmak ama bazen de mal almamak için onu sınırlı tutma gayretleri var" dedi.
Bolat, konuşmasını şöyle sürdürdü:
"Mesela Van'da Kapıköy'de geçen hafta bizim Türk tırları İran'a gitmeye başladı çünkü İran'ın mala ihtiyacı var. Bu noktada Gürbulak'ta da yine yaptığımız yenileme çalışmasıyla kapasite artırıldı. Bir miktar, çok az bir inşaat işimiz kaldı. Onu da tamamladığımızda hem girişte hem çıkışta kapasite daha da artacak. İran heyetiyle, İran Maliye ve Ekonomi Bakanı'yla iki gün önce İstanbul'da görüştüm. Onlar da artık istekli hale geldiler. Esendere'nin karşısı Urumiye'de, Kapıköy'ün karşısı Razi'de yolları yapmıyorlardı. O nedenle tırlarımız gidip gelemiyordu. Bunlar artıyor. Nusaybin için de bizim taraf hazır, karşı taraf tarla. O yüzden gümrük açılamıyor. Onları biz zorluyoruz, gerekirse biz gidelim yapalım diyoruz. O bizim açımızdan da çok önemli. Nusaybin açıldığı zaman hem Suriye'ye hem Irak'a giriş olacak. Irak'la olan ihracatımız düzelmeye başladı. Kuzey Irak'la Bağdat yönetimi gümrük vergilerinin paylaşılması konusunda bir uzlaşmaya vardılar. O da o şekilde inşallah düzene girecek."
Bolat, Türk mallarının kalite, marka değeri ve teknolojik düzey açısından dünya genelinde olumlu bir imaja sahip olduğunu, savunma sanayisi ihracatının bu yıl 11,5-12 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmesini beklediklerini ve Türkiye'nin makine ile otomotiv sektörlerinde uluslararası alanda güçlü bir konuma ulaştığını söyledi.
Ömer Bolat'ın konuşmasının ardından Ticaret Bakanlığı ile Helal Akreditasyon Kurumu ve Rekabet Kurumu'nun bütçe, kesin hesap ve Sayıştay raporları oylanarak kabul edildi.