Haber: Erva GÜN

(TBMM) - TBMM Şanlıurfa ve Kahramanmaraş'taki Okul Olaylarını ve Dijital Riskleri Araştırma Komisyonu, AK Parti Tokat Milletvekili Yusuf Beyazıt başkanlığında toplandı. Komisyonda bugün, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) temsilcileri sunum yaparak, komiyon üyelerini bilgilendirdi.

Komisyonda sunum yapan RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, dijitalleşmenin çocukların bilgiye erişmesini, öğrenmesini ve kendilerini ifade etmesini önemli ölçüde kolaylaştırdığını, ancak dijital platformlar, sosyal medya uygulamaları, video paylaşım siteleri ve çevrim içi oyunların çocuklar açısından yeni risk alanları oluşturduğunu belirtti.

AKILLI İŞARETLER SİSTEMİ GÜNCELLENİYOR

Çocukların korunmasına yönelik en önemli araçlardan birinin Akıllı İşaretler Koruyucu Sembol Sistemi olduğunu söyeleyen Daniş, sistemin programların taşıyabileceği zararlı içerikler ile hangi yaş grubuna uygun olduğu konusunda izleyicileri yayın öncesinde bilgilendirdiğini ifade etti.

Üst Kuruldan lisanslı dijital platformlarda da kullanılması zorunlu olan sistemin, dijital yayıncılığın değişen ihtiyaçlarına uygun şekilde akademisyen ve uzmanlardan oluşan bir heyet tarafından güncellendiğini aktaran Daniş, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Kısa zaman içerisinde uygulamaya başlayacağımız yeni koruyucu sembol sisteminde şiddetin türleri, ayrımcılık, intihar gibi isteğe bağlı yayın hizmetlerine özel yazılı uyaranlar geliştirildi. Çocukların korunmasına yönelik kriterler güçlendirildi, savunmasız gruplara yönelik koruma yaklaşımı genişletildi. Günümüzde çocuklar için önemli bir sorun olan zorbalık ilk kez çok boyutlu şekilde ele alındı. Kumar gibi davranışsal bağımlılık, uyuşturucu gibi madde kullanımına ve dilin doğru kullanımına özen gösterilerek 'bağımlılık ve uygunsuz dil' olmak üzere iki yeni içerik sembolü eklenmesi planlanmaktadır. Ayrıca yaş kategorilerine de 10+ ve 16+ sembollerinin eklenmesi ve çocuklara yönelik olumsuz içerik taşıyan yayınların yayınlanma saatlerinin yeni semboller ışığında yeniden düzenlenmesi yapılacaktır. Böylece hem içeriklerin daha doğru sınıflandırılmasını hem de ailelerin daha bilinçli tercihler yapabilmesini hedefliyoruz."

RTÜK BAŞKAN YARDIMCISI GÜLER, GÜNCEL VERİLERİ AÇIKLADI

RTÜK Başkan Yardımcısı Deniz Güler, komisyonda yaptığı sunumda Türkiye’deki gençlerin medya kullanımı ve dijital okuryazarlık düzeyine ilişkin araştırmanın verilerini paylaştı. Araştırma verilerine göre, gençler arasında sosyal medya en çok kullanılan ve zaman ayrılan mecra olarak öne çıktı. Gençlerin mecralara göre günlük ortalama kullanım süreleri ve haftalık kullanım oranları sosyal medyada ortalama 3 saat 24 dakika kullanım ile ilk sırada yer alırken, gençlerin yüzde 89,2’si son bir hafta içinde sosyal medya kullandığını belirtti.

İsteğe bağlı yayın platformları ve dijital yayınların günlük ortalamanın 58 dakika izlenirken, gençlerin yüzde 65’i yani her 10 gençten 6'sı dijital yayın platformlarını aktif olarak takip etti. Televizyonun günlük izleme süresi ise 40 dakikaya gerilerken ençlerin yüzde 77,4’ü TV izlediğini ifade etti.

Kullanım süresi ve oranı en düşük olan mecra ise radyo oldu. Gençlerin yüzde 28,9'i son bir haftada radyo dinlediğini söylerken, günlük ortalama 38 dakika radyo dinlendi.

TV İZLEME SÜRESİ 7 YILDA 3 SAATTEN 40 DAKİKAYA GERİLEDİ

Yıllara göre televizyon izleme alışkanlıkları incelendiğinde 2018 yılında gençlerin günlük ortalama 2 saat 51 dakika olan televizyon izleme süresi 2020'de 2 saat 5 dakikaya, 2022'de 1 saat 40 dakikaya ve 2025 yılı verilerine göre 40 dakikaya kadar düştü.

Benzer bir gerileme radyo dinleme sürelerinde de görüldü. 2009 yılında 3 saat 25 dakika olan günlük ortalama radyo dinleme süresi, 2019'da 54 dakikaya, 2025'te ise 38 dakikaya geriledi.

HER 10 GENÇTEN 9'UNUN SOSYAL MEDYA HESABI VAR

Sosyal medya kullanımına bakıldığında gençlerin yüzde 89,2'sinin en bir sosyal bir medya hesabı bulunduğu ortaya kondu. Sosyal medya hesabı olan gençlerin yüzde 75’i profillerini gizli/özel tutarken, yüzde 25’inin yaklaşık her 10 gençten 2'sinin profili herkese açık durumda yer aldı.

GENÇLERE GÖRE SOSYAL MEDYANIN EN OLUMSUZ YANİ: "GERÇEK HAYATTAN UZAKLAŞMA"

Gençlerin birincil haber alma kaynaklarında sosyal medya yüzde 82,4 ile ilk sırada yer alırken, internet haber siteleri yüzde 75,6, televizyon ise yüzde 53,7 oranında tercih edildi.

Araştırmada gençlere yöneltilen "Sosyal medyanın en olumsuz yanı nedir?" sorusuna verilen yanıtlarda, gerçek hayattan uzaklaşma yüzde 30,1, siber zorbalık ve şiddet yüzde 18,5, dezenformasyon ve yalan haber yüzde 13,6, zengin ve gösterişli hayatlara özenme yüzde 12,8, estetik ve vücut algısı sorunları yüzde 9,7, alışveriş bağımlılığı yüzde 4,9 oranında yer aldı. Sosyal medyanın olumsuz bir yanının olmadığını belirtenlerin oranı ise yüzde 6,1 oldu.

Dijital okuryazarlık düzeyi incelendiğinde, gençlerin yüzde 57,2’si yüksek, yüzde 28,9’u orta, yüzde 13,9’u ise düşük seviyede yer aldı. Ayrıca araştırmaya katılan gençlerin yüzde 88,1’i sosyal medyaya yaş sınırı getirilmesi gerektiğini ifade ederken, önerilen ortalama yaş sınırı 16 olarak kaydedildi.