Haber: Erva GÜN

(TBMM) - TBMM Genel Kurulu'nda, Türk Silahlı Kuvvetleri unsurlarının Somali'deki görev süresinin 27 Temmuz 2026 tarihinden itibaren 2 yıl uzatılmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı Tezkeresi kabul edildi.

TBMM Genel Kurulu, Meclis Başkanvekili Celal Adan başkanlığında toplandı. Genel Kurul’da, Somali’deki Türk askeri varlığının görev süresinin 27 Temmuz 2026 tarihinden itibaren 2 yıl daha uzatılmasına dair Cumhurbaşkanlığı Tezkeresi ele alındı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla Meclis Başkanlığına sunulan tezkerede, Somali ile Türkiye arasındaki tarihsel ilişkilere, stratejik iş birliğine ve bölgedeki güvenlik ihtiyaçlarına dikkati çekildi.

Tezkerede, Somali’nin Hint Okyanusu ve Aden Körfezi’ne kıyısı bulunan stratejik konumunun tüm bölge için önem taşıdığı belirtilerek, kökleri tarihten gelen yakın ilişkilerle dost ve kardeş bir ülke olduğu vurgulandı.

Türkiye’nin 2011 yılından bu yana Somali Federal Hükümeti ile çok yönlü iş birliği tesis ettiği ifade edilen tezkerede, iki ülke arasında yürürlükte bulunan Askeri Alanda Eğitim, Teknik ve Bilimsel İşbirliği Çerçeve Anlaşması, Askeri Eğitim İşbirliği Anlaşması, Savunma Sanayi İşbirliği Anlaşması ve Askeri Mali İşbirliği Anlaşması kapsamında eğitim, yardım ve danışmanlık faaliyetlerinin sürdürüldüğü kaydedildi. Ayrıca TSK deniz unsurlarının, Aden Körfezi, Somali açıkları ve Arap Denizi’nde yürütülen deniz haydutluğu ile denizde terörizmle mücadeleye 2009 yılından bu yana etkin destek verdiği hatırlatıldı.

"SOMALİ HÜKÜMETİ TSK DESTEĞİ DAHİL YARDIM TALEP ETTİ"

Somali savunma ve güvenlik kuvvetlerinin ekonomik zorluklar nedeniyle istenen seviyeye ulaşamadığı aktarılan tezkerede, Somali Federal Hükümeti’nin ekonomik açıdan değerlendirilemeyen deniz yetki alanlarında kontrol sağlamayı amaçladığı ve 8 Şubat 2024 tarihinde imzalanan Savunma ve Ekonomik İşbirliği Çerçeve Anlaşması doğrultusunda Türkiye’den yardım talep ettiği aktarıldı.

Somali ile gerçekleştirilecek iş birliğinin Türkiye’nin milli menfaatlerine ve bölge istikrarına katkı sağlayacağı vurgulanan tezkerede, şöyle denildi:

"Somali'yle gerçekleştirilecek bu iş birliği sayesinde, Somali'nin ekonomik kaynaklarının güvence altına alınması ve dış ticaretimiz ile deniz taşımacılığımız açısından kilit önemdeki bölgede istikrara ve güvenliğe katkıda bulunulması ve Somali'yle dostluğumuzun tahkim edilmesi, ayrıca uluslararası barış ve istikrarı tehlikeye düşüren ve milli menfaatlerimizi de olumsuz yönde etkileyebilen Aden Körfezi, Arap Denizi ve mücavir bölgelerdeki terörizm, deniz haydutluğu ve silahlı soygun eylemlerine karşı yürütülen çabalara ülkemizin desteğinin pekiştirilmesi sağlanacaktır."

GÖREV SÜRESİ 27 TEMMUZ 2026'DAN İTİBAREN 2 TIL UZATILACAK

Anayasa’nın 92’nci maddesi uyarınca TBMM’nin 27 Temmuz 2024 tarihli kararıyla verilen iznin süresinin uzatılması talep edilen tezkere metninde şu ifadelere yer verildi:

"Hudut, şümul, miktar ve zamanı Cumhurbaşkanınca takdir ve tayin olunacak şekilde, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarına ve uluslararası hukuktan kaynaklanan yükümlülüklerimize uygun bir biçimde, gerektiğinde üçüncü ülkeler ve uluslararası örgütlerle iş birliği imkanları da kullanılarak, Somali ile ülkemiz arasında akdedilen milletlerarası anlaşmaların uygulanması kapsamında, Türk Silahlı Kuvvetleri unsurlarının, Somali'nin terörizm, deniz haydutluğu, yasadışı balıkçılık, her türlü kaçakçılık ve diğer tehditlere karşı güvenliğinin sağlanması faaliyetlerine destek verilmesi amacıyla Somali'nin deniz yetki alanları dâhil olmak üzere iki ülke tarafından müştereken belirlenecek bölgelerinde ve münhasıran tespit edilecek kurallarla görevlendirilmesi ve bununla ilgili gerekli düzenlemelerin Cumhurbaşkanı tarafından belirlenecek esaslara göre yapılması için Anayasa'nın 92'nci maddesi uyarınca 27 Temmuz 2024 tarihli ve 1423 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Kararıyla verilen iznin süresinin 27 Temmuz 2026 tarihinden itibaren iki yıl uzatılması hususunda gereğini bilgilerinize sunarım."

TORUN: SOMALİ'YE BİR DOSYA ÜZERİNDEN DEĞİL GEÇİRDİĞİM YILLAR ÜZERİNDEN BAKIYORUM

TBMM Genel Kurulu'nda Somali Tezkeresi üzerindeki görüşmelerde Yeni Yol Grubu adına Bursa Milletvekili ve eski Somali Büyükelçisi Cemalettin Kani Torun söz aldı. Torun, tezkereye ilişkin yaptığı konuşmada Türkiye-Somali ilişkilerinin geçmişine, sahadaki tecrübelerine ve bölgedeki aktörlerle sürdürülen diyaloğun önemine dikkati çekti.

Görüşülen metnin sıradan bir askeri yetki belgesi olmadığını vurgulayan Torun, Somali'nin Türkiye'nin son 15 yılda en fazla emek ve yatırım yaptığı, uluslararası alanda güç kazandığı ülkelerden biri olduğunu hatırlattı. Birkaç ay önce yine kürsüden uyarılarda bulunduğunu dile getiren Torun, "Somali'nin bugün en fazla ihtiyaç duyduğu şeyin yeni bir siyasi gerilim değil diyalog, dayatma değil uzlaşı olduğunu söylemiştim. Memnuniyetle görüyoruz ki mayıs ayından itibaren bu uyarılar dikkate alınmaya başlanmış, Türkiye de taraflar arasındaki diyaloğun sürdürülmesi yönünde daha aktif bir rol üstlenmiştir. Sayın MİT Başkanının Somali'ye gerçekleştirdiği ziyaret bu bakımdan doğru bir adımdır, bu yaklaşımın devam etmesini temenni ediyorum ancak şunun altını özellikle çizmek isterim: Somali'de atılacak her adım Türkiye'nin bugüne kadar oluşturduğu güveni koruyacak şekilde atılmalıdır çünkü Somali'de kazandığımız en büyük güç, askeri varlığımız değil bütün tarafların bize duyduğu güvendir" dedi.

Eski Somali Büyükelçisi olması dolayısıyla konuya saha tecrübesiyle yaklaştığını kaydeden Torun, Somali'nin uzun yıllar diktatörlük yaşadığını, ardından devlet otoritesini tamamen kaybederek onlarca yıl iç savaş yükü taşıdığını aktardı. Devleti yeniden inşa etmenin masa başında alınan kararlarla olamayacağını vurgulayan Torun, "Türkiye'nin Somali'deki başarısı da tam burada yatmaktadır. Biz hiçbir zaman Somalililere hazır reçeteler sunmadık, bir grubu diğerine karşı destekleyen bir politika izlemedik; tam tersine, Somalililerin kendi geleceklerine kendilerinin karar verebileceği zemini oluşturmaya çalıştık. Türkiye'yi diğer ülkelerden ayıran en önemli özellik de bu olmuştur" diye konuştu.

Tezkere üzerine gruplar adına milletvekillerinin değerlendirmesinin ardından yapılan oylamada tezkere kabul edildi.