(TBMM) - TBMM Genel Kurulu'nda, 14 ayrı kanunda değişiklik öngören 26 maddelik kanun teklifinin geneli görüşüldü. Muhalefet milletvekilleri, 'torba kanun' yöntemini yasama usullerine aykırı bulduklarını belirterek; polislerin çalışma koşullarını, orman alanlarına yapılacak tesisleri ve otomotiv firması BYD'ye sağlanan teşvikleri gündeme getirdi. AK Parti Ankara Milletvekili Orhan Yegin, "Bu paket vatandaşımızın hayatına doğrudan dokunan kapsamlı bir pakettir" ifadesini kullandı.
TBMM Genel Kurulu, Meclis Başkanvekili Pervin Buldan başkanlığında toplandı. Emniyet teşkilatı ve basınla ilgili düzenlemeler içeren kanun teklifinin görüşmelerine geçilmeden önce milletvekilleri; 14 ayrı kanunda değişiklik öngören 26 maddelik 'Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin geneli üzerine söz aldı.
"SİZ 'TORBA KANUN', BEN HUKUK VE YASAMA TANIMAZLIĞI DİYORUM"
Görüşmeler sırasında söz alan Yeni Yol Partisi Muğla Milletvekili Selçuk Özdağ, birbiriyle ilgisiz konuların aynı teklifte yer almasını ve ilgili tali komisyonların devre dışı bırakılmasını eleştirdi. Teklifin Plan ve Bütçe Komisyonu'nda görüşüldüğünü ancak İçişleri ve Sanayi gibi ilgili diğer komisyonlarda değerlendirilmediğini belirten Özdağ, şunları kaydetti:
"Bu teklif 26 maddesiyle 14 farklı kanunu değiştiriyor. Emniyet teşkilatından Orman Kanunu'na, basın özgürlüğünden vergi hukukuna, Merkez Bankasından Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine kadar birbiriyle hiçbir organik bağı olmayan onlarca konuyu tek bir kanunun içinde değerlendireceğiz. Buna ısrarla 'torba kanun' diyorsunuz, ben ise buna 'hukuk ve yasama tanımazlığı' diyorum. Teklif esas komisyon olan Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşüldü ve ihdas edilen maddelerle 26 maddeye çıktı. Tali komisyonlardan olan İçişleri Komisyonunda doğrudan Emniyet teşkilatını ilgilendiren 5 madde neden görüşülmedi? Bir diğer tali komisyon Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonunda ilgili diğer maddeler görüşülmedi. Gene etkin bir yasama faaliyeti ve gerekli incelemeler yapılamadan Genel Kurul gündemine getirildi"
"KANUNLARIN HEPSİ BİRBİRİNDEN O KADAR FARKLI Kİ..."
İYİ Parti Grubu adına söz alan Adana Milletvekili Ayyüce Türkeş Taş da kanun teklifinin "torba kanun" niteliğini eleştirerek, Plan ve Bütçe Komisyonu üyesi olarak uzmanlık alanlarına girmeyen maddeleri görüşmekte zorlandıklarını ve tali komisyonlardan görüş alınmamasını eksiklik olarak gördüklerini ifade etti.
Türkeş Taş, "Söz konusu kanun gerçekten tam bir torba kanun; 2'si yürürlük maddesi olmak üzere toplam 26 maddeden oluşuyor ve tamı tamına 14 farklı konuyla ilgili kanun maddesi içeriyor. Kanunların hepsi de birbirinden o kadar bağımsız ki inanın, ben de Plan ve Bütçe Komisyonu üyesi olarak çalışırken en çok zorlandığım kanun oldu ve biz Plan ve Bütçe Komisyonu üyelerinin hiçbir uzmanlık alanına girmeyen her türlü madde, hiçbir tali komisyondan da görüş alınmadan Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşüldü" dedi.
"POLİSİMİZİN SORUNLARINA ÇÖZÜM ÜRETEN YAKLAŞIM GÖREMİYORUZ"
Kanun teklifinin en önemli başlığının Emniyet teşkilatıyla ilgili düzenlemeler olduğunu ancak bu maddelerin sahadaki polislerin gerçek sorunlarını çözmediğini vurgulayan Taş, polislerin yaşadığı ağır çalışma koşullarına ve mağduriyetlere dikkati çekti. Türkeş Taş, şöyle konuştu:
"Emniyetle ilgili yapılan düzenlemelere baktığımızda, sahada görev yapan polisimizin gerçek sorunlarına çözüm üreten bir yaklaşım göremiyoruz. Çünkü bu kanundan da anlaşılacağı üzere polisimizin gündemi ile maalesef iktidarın gündemi tamamen farklı. Bu kürsüden açıkça ifade etmek isterim ki Türkiye'de polis teşkilatının temel sorunu ne kadro oranları ne de emniyet müdürü sayısının artıp azalması. Temel sorun; her geçen gün ağırlaşan çalışma koşulları altında ezilen, ekonomik sıkıntılarla mücadele eden, ailesine vakit ayıramayan ve giderek umutsuzluğa sürüklenen polislerimizin yaşadığı insanlık dramıdır. Bir polis memuru düşünün; bayramda görevde, seçimde görevde, depremde görevde, yangında görevde, selde görevde, terörle mücadelede görevde, stadyumda görevde, mitingde görevde ama kendi çocuğunun doğum gününde yanında olamıyor, anne-babasının cenazesinde güçlükle izin alabiliyor. İşte bu tabloyu değiştirmeden yapılan her düzenleme maalesef bizim açımızdan eksiktir."
"TIKANIKLIK AŞILACAK, TERFİ BEKLEYEN PERSONELE HAKLARI ZAMANINDA VERİLECEK"
MHP Grubu adına söz alan Konya Milletvekili Mustafa Kalaycı ise kanun teklifinin büyük bir kısmının Anayasa Mahkemesi iptal kararları uyarınca hazırlandığını hatırlattı. Kalaycı'nın bu sözleri üzerine araya giren CHP Antalya Milletvekili Cavit Arı'nın, "Devamlı da uyarıyoruz Mustafa Bey ama bile bile yanlış yapılıyor, Anayasa Mahkemesi'nden geri dönüyor. Bile isteye yapılıyor bu yanlışlıklar" diyerek laf attı.
Emniyet teşkilatındaki kadro oranları ve terfi sorunlarına değinen Kalaycı, mevcut sistemde kadro yetersizliği nedeniyle terfi işlemlerinin durma noktasına geldiğini ve bunun personelin moralini bozduğunu belirtti. MHP olarak Emniyet amirleri ve müdürlerinin kadrolarını artıran düzenlemeyi isabetli bulduklarını ve desteklediklerini söyleyen Kalaycı, şu ifadeleri kullandı:
"Kanun teklifiyle Emniyet Teşkilat Kanunu'nda her amir rütbesi için belirlenen 10.000'delik oranlarda değişiklik yapılmaktadır. Bu düzenlemeyle, birinci sınıf emniyet müdürü kadrosu 1060, ikinci sınıf emniyet müdürü kadrosu 937, üçüncü sınıf emniyet müdürü kadrosu 450, dördüncü sınıf emniyet müdürü kadrosu 450, emniyet amiri kadrosu 7.763, başkomiser kadrosu 713 artacaktır. Buna mukabil komiser kadro sayısı 2.550, komiser yardımcısı kadro sayısı 5.775 azalacaktır. Böylelikle, Emniyet teşkilatında bir üst rütbeye terfide kadro yetersizliği nedeniyle yaşanan tıkanıklık aşılacak ve terfi bekleyen personele haklarının zamanında verilmesi sağlanacaktır."
"ORMANLIK ALANLAR ÖZEL İŞLETMELERE DEVREDİLECEK"
CHP Grubu adına söz alan Antalya Milletvekili Cavit Arı ise teklifteki Orman Kanunu'nun 17'nci maddesinde yapılan değişikliğe dikkat çekti. Devlete ait ormanlık alanlara engelli ve yaşlı bireylere yönelik bakım ve rehabilitasyon merkezleri yapılmasına imkân tanıyan düzenlemeyi eleştiren Arı, bu alanların ileride özelleştirileceği uyarısında bulundu. Arı, "Bizler de engellilerimizi, yaşlılarımızı seviyoruz ve onların bakımlarının en iyi koşullarda yapılmasını istiyoruz. Ancak, bununla birlikte, orman alanlarının her geçen gün daraltıldığına tanıklık ediyoruz. Bir taraftan orman alanları daraltılmakta, bir taraftan tarım alanları yok edilmekte. Yani, engelli ve yaşlı bireyler için yapılacak olan tesislerin başka yerlere yapılması da mümkün ama siz ne hikmetse ormanlık alanları tercih etmektesiniz" diye konuştu.
Düzenlemenin "kanunun arkasından dolanmak" anlamına geldiğini savunan Arı, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Şimdi, her ne kadar bu tesisler kamu tarafından yapılacak olarak ifade edilse de bu tesisler yapıldıktan sonra hepimiz de tahmin ediyoruz ki özel işletmelere devredilecek ve uzun süreyle özel işletmeciler tarafından bu yerler işletilecek. Böylelikle, kanunun arkasından dolanmış olunacak ve ormanlık alanlar özel işletmelere devredilmiş olacak. Tekrar söylüyorum: Biz engelliler ve yaşlılar için en iyi tesislerin, bakımevlerinin yapılmasını destekliyoruz ve yaşlanan ülke nüfusunu da dikkate aldığımızda bu tip yerlere ihtiyaç olduğunu da ifade etmek isterim"
BAKIRLIOĞLU, BYD'Yİ SORDU: KAMU ZARARI VAR MI?
CHP Manisa Milletvekili Ahmet Vehbi Bakırlıoğlu'nun gündeminde ise Çinli otomotiv devi BYD'nin Manisa'da yapacağı 1 milyar dolarlık yatırımı askıya alıp Macaristan'a yönelmesi vardı. 2024 yılında Sanayi Bakanı ve Cumhurbaşkanı'nın katılımıyla yapılan anlaşmayı hatırlatan Bakırlıoğlu, firmaya sağlanan özel teşviklere dikkati çekti:
"Bildiğimiz bir şey, bu anlaşmadan sonra adrese teslim, BYD'ye özel, hatta BYD'nin üretmiş olduğu bir modele özel bir yasal düzenleme yapılmıştı. Vergi indirimleri yapıldı. Mesela yurt dışından araç getiren Çinli firmalara uygulanan yüzde 40 ilave gümrük vergisinden muaf olacaktı. BYD bu süre içerisinde tüm bu indirimlerden, istisnalardan, muafiyetlerden, avantajlardan faydalandı. Öyle ki 2025 yılında 500 milyon dolarlık bir avantaj sağladığı söylenmekte ve bu da beraberinde haksız rekabeti getirdi. BYD 2025 yılında yaklaşık 45 bin araç satarak sektörde lider durumuna gelmiş oldu. Ne kadar vergi avantajı sağlandı ve buna karşılık herhangi bir teminat alındı mı? Alındıysa ne kadar teminat alındı, bunun ne kadarı tahsil edildi ve burada kamu zararı var mı?"
AKAY'DAN "TORBA KANUN" ELEŞTİRİSİ
CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay da "torba kanun" yapma biçimine tepki gösterdi. Teklifin tali komisyonlarda görüşülmemesini ve Meclis İçtüzüğü'nün ihlal edildiğini savunan Akay, etki analiz raporlarındaki eksikliklere dikkat çekerek şöyle konuştu:
"Genel yasama ilkelerine ve kanun yapma teamüllerine aykırı bir şekilde görüştüğümüz bir torba yasayla yine karşı karşıyayız. Tali komisyonlarda sevk edildiği hâlde görüşülmemiş, İçişleri Komisyonunda ve Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonunda da görüşülmesi gerekirdi yani Meclis İçtüzüğü'nün 23, 24 ve 37'nci maddelerine aykırı hareket edilmiş. Etki analiz raporuna baktık, etki analiz raporunda da kifayetsiz olduğunu görüyoruz. Burada, özellikle 5'inci ve 6'ncı maddelerde maliyetle karşı karşıya kalındığı hâlde burada bir tespit yapılmamış, o yüzden bu etki analiziyle ilgili komisyonların, ilgili kurumların daha titiz çalışması gerekiyor ki biz yasamada, burada, Mecliste sağlıklı karar verelim. Yine Anayasa'ya uygunluk denetimi de yok bu torba yasa teklifinde"
"HADİ GELİN BUNLARI MÜSTAKİL KANUN OLARAK YAPALIM, MÜMKÜN DEĞİL"
Muhalefet milletvekillerinin teklife yönelik eleştirilerine AK Parti Grubu adına Ankara Milletvekili Orhan Yegin yanıt verdi. Kanun teklifinin hukuk güvenliğini güçlendirdiğini ve Anayasa Mahkemesi kararlarının gereğini yerine getirdiğini savunan Yegin, "torba kanun" eleştirilerine şu sözlerle karşılık verdi:
"Bugün konuşmalarda çokça torba yasa eleştirileri oldu. Merkez Bankası Disiplin Yönetmeliği'ni Danıştay iptal etmiş, 'Bunu kanunla yapmanız lazım' demiş. Bir madde, hadi gelin bunu müstakil bir kanun olarak yapalım, kolay değil. Basın İlan Kurumu Yönetmeliği'ni iptal etmiş Anayasa Mahkemesi, o yönetmeliği yeniden hayata geçirmeniz lazım. Hadi gelin bunları müstakil bir kanun olarak yapalım; mümkün değil. Mesela orman alanlarında yapılabileceklerle ilgili bir maddeye şu ifadeyi ekliyoruz: 'Engelli bakım merkezleri, rehabilitasyon merkezleri, yaşlı bakım merkezleri.' Eklediğimiz sadece bu, zaten yapılabilen bir şeyin içerisine iki tane tanım ekliyoruz; hadi gelin, bunu müstakil kanun olarak yapalım. Bu paket vatandaşımızın hayatına doğrudan dokunan kapsamlı bir pakettir."
Genel Kurul'da kanun teklifinin geneli üzerine görüşmelerin tamamlanmasının ardından Meclis Başkanvekili Buldan, kanun teklifinin maddelerini görüşmek için 17 Haziran Çarşamba günü 14.00'te toplanmak üzere birleşimi kapattı.