Haber: Berfin BAYIR

(TBMM) - TBMM Adalet Komisyonu'nda, "Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi"nin görüşmelerinde CHP, DEM Parti ve Yeni Yol Grubu'nun teklifin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle verdiği önergeler AK Parti ve MHP'li komisyon üyelerinin oylarıyla reddedildi. Daha fazla cezanın ve hapis odaklı önerilerin toplumda var olduğu iddia edilen cezasızlık algısını değiştirmeyeceğini söyleyen DEM Parti Mardin Milletvekili Beritan Güneş Altın, "Eğer suç kadınla işlenmişse, eğer suç çocuğa karşı işlenmişse, eğer suç Kürt'e karşı işlenmişse, Alevi'ye karşı işlenmişse zaten sonuna kadar savunan bir yargı var, görünmez kılan bir yargı var" dedi. Altın'ın bu sözleri üzerine AK Parti İstanbul Milletvekili Şengül Karslı, karşı çıkarak "Çok tehlikeli bir cümle kuruyorsunuz. Buna müsaade edemeyiz" diye tepki gösterdi.

TBMM Adalet Komisyonu, AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel başkanlığında "Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi"ni görüşmek üzere toplandı.

Usul tartışmasının ardından CHP, DEM Parti ve Yeni Yol Grubu komisyon üyelerince verilen üç ayrı "Anayasa'ya aykırılık" önergesi okundu.

BÜLBÜL: GELECEK HAFTA ÜÇ GÜNE BEŞ YASA TEKLİFİNİ Mİ GEÇİRMEYE ÇALIŞACAKSINIZ?

CHP Aydın Milletvekili Süleyman Bülbül, TBMM Genel Kurulu'nda kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen kanun teklifinin görüşmeleri sürerken Adalet Komisyonu'nda Çocuk Koruma Kanunu Teklifi'nin ele alınmasına tepki gösterdi. Teklifin geri çekilmesini isteyen Bülbül, şunları söyledi:

"TBMM Genel Kurulu'nda kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin görüşmeleri sürerken Adalet Komisyonu'nda Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin görüşmelerinin yapılmasını kabul etmiyoruz. Bu konuda usul itirazlarımızı yapıyor, bu teklifin geri çekilmesini talep ediyoruz. Gelecek hafta, üç günde beş yasa teklifi mi geçirmeye çalışacaksınız? İBB Davası'nda Cumhurbaşkanı Adayımız Ekrem İmamoğlu'na 'Kardeşim sen 142 eylemden sorumlusun ama sana avukatlarınla beraber sadece altı saat savunma hakkı veriyoruz' diyerek savunma hakkını ihlal ettiğiniz gibi gelecek hafta üç günde beş yasa teklifini mi geçirmeye çalışacaksınız?"

Bülbül, teklifin üç komisyonun raporu tamamlanmadan görüşüldüğünü belirterek daha kapsamlı bir çalışma yapılması gerektiğini savundu. Çocuklara ilişkin verileri de paylaşan Bülbül, "Emeklinin, memurun maaşlarını gasp eden TÜİK, 2016'dan beri kayıp çocuk verilerini açıklamıyor. TÜİK'e göre, güvenlik birimlerine gelen veya getirilen çocukların karıştığı olay sayısı, 2024 yılında 2023 yılına göre yüzde 9,8 oranında artarak 612 bin 651 oldu. Derin Yoksulluk Ağı'nın Çocuk Yoksulluğu verilerine göre, Türkiye'de yaklaşık 7 milyon 866 bin çocuk yoksulluk veya sosyal dışlanma riskiyle karşı karşıya. Yani Türkiye'de çocukların yüzde 36-37'si bu risk altında bulunuyor. Çocuk adaleti, güvenliğe indirgenemez. Burada sorun yalnızca güvenlik değil; açlık, yoksulluk, çete baskısı, okul terki, şiddet, güvencesiz çalışma ve bağımlılık. Bu noktaları çözmeden, derin yoksulluğu ortadan kaldırmadan sonuca yönelik yasa teklifi sunulamaz" diye konuştu.

KARACA: KOMİSYONDA 'SAKIN BÖYLE YAPMAYIN' DENİLEN DÜZENLEME ŞİMDİ YASA TEKLİFİ OLARAK ÖNÜMÜZDE

Emek Partisi Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca da teklifin Anayasa'ya aykırı olduğunu savunarak, Suça Sürüklenen Çocuklar Araştırma Komisyonu'nda görev yapan bilim insanları ve uzmanların ceza artırımı yaklaşımını desteklemediğini söyledi. Karaca, "Tüm toplama baktığımızda biz o kurulan komisyonda tek bir bilim insanının bile, davet edilen konuşan tek bir uzmanın bile, saha çalışması yapan hak örgütü olarak davet edilen tek bir kişinin bile sizin teklifinizin özünü oluşturan ceza arttırımını savunmadığını görüyoruz. Bir teki bile savunmadı" dedi.

Komisyonda dile getirilen görüşlerin dikkate alınmadığını savunan Karaca, "Hatta tam tersi, sizin bugün karşımıza getirdiğiniz bu yasanın aslında öngördüğü, ruhunu oluşturduğu gibi cezalandırmanın, arttırılmasının, öze cezayı koymanın bu suça sürüklenen çocuk tartışmasını daha da büyüteceğini ve çok vahim sonuçlara yol açacağını anlattılar. Bize bununla ilgili veriler sundular. Şimdi ben size sormak istiyorum; biz bu komisyonu ortak bir mutabakatla, ortak bir çabayla kurduk ya, o komisyonda 'Sakın böyle yapmayın' denilen şeyi bir yasa olarak, yasa teklifi olarak karşımıza getirmişsiniz" ifadelerini kullandı.

Karaca, teklifin hukuk devleti ve sosyal devlet ilkelerine aykırı olduğunu öne sürerek, "Çünkü sadece cezayı öngörüyor ama hukuk devleti ilkesi, sosyal devlet ilkesi bize ne diyor? Sen, çocuklar söz konusu olduğunda sadece ceza hukukuyla değerlendirme yapamazsın" ifadelerini kullandı.

ESEN: TEKERRÜR İSTİSNASININ YAŞ SINIRININ DÜŞÜRÜLMESİ ANAYASA'YA AYKIRIDIR

Yeni Yol Grubu adına söz alan Ankara Milletvekili Elif Esen ise teklifin 3, 6, 7 ve 8'inci maddelerinin Anayasa'ya aykırı olduğunu savundu. Esen, önergenin gerekçesini "Kanun Teklifinin 3. maddesi ile Türk Ceza Kanunu'nun 58. maddesinin 5. fıkrasındaki tekerrür istisnasının yaş sınırı 18'den 15'e indirilmekte. 15 yaşını doldurmuş çocukların kesinleşmiş mahkumiyetleri tekerrüre esas alınmaktadır. Düzenleme suçun türünü ve ağırlığını, aradan geçen süreyi, önceki müdahalelerin sonuçlarını ve çocuğun yetişkinler ya da suç örgütleri tarafından kullanılıp kullanılmadığını gözetmeksizin tekerrür sonucunu genel ve otomatik biçimde doğurmaktadır" diye açıkladı.

Esen, çocukluk dönemindeki mahkumiyetlerin ilerleyen süreçte cezanın infazını ağırlaştıracak şekilde kullanılmasının Birleşmiş Milletler çocuk adaleti standartlarıyla bağdaşmadığını belirterek, düzenlemenin Anayasa'nın hukuk devleti, eşitlik, ölçülülük ve çocuğun korunmasına ilişkin hükümlerine aykırı olduğunu söyledi.

Komisyonda CHP, DEM Parti ve Yeni Yol Grubu'nun verdiği "Anayasa'ya aykırılık" önergeleri oylamaya sunuldu. Önergeler, AK Parti ve MHP'li komisyon üyelerinin oylarıyla reddedildi.

TEKLİFE İLİŞKİN ÖN NORM DENETİMİ VE ETKİ ANALİZİ YAPILMADI

Komisyon Başkanı Yüksel, TBMM Başkanlığına ulaşan dilekçeyle görüşülmekte olan teklife ilişkin etki analizi ile İçtüzüğün 38. maddesi gereğince Kanunlar ve Kararlar Başkanlığı tarafından ön norm denetimi yapılıp yapılmadığı sorulduğunu belirterek "Eğer yapılmışsa bir suretinin verilmesi talep edilmektedir. Burada görüştüğümüz kanun teklifine ilişkin olarak komisyonumuza iletilmiş bir etki analizi raporu bulunmamaktadır. Ayrıca Kanunlar ve Kararlar Başkanlığı tarafından hazırlanmış Anayasaya uygunluğa ilişkin bir norm denetimi raporu da bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu talebi karşılayamayacağım" diye konuştu.

ALTIN: BU TEKLİF ORTAK AKLIN ÜRÜNÜ DEĞİLDİR

Anayasa'ya aykırılık önergelerinin reddedilmesinin ardından komisyon, kanun teklifinin tümü üzerindeki görüşmelere geçti.

DEM Parti Mardin Milletvekili Beritan Güneş Altın, Komisyon Başkanı Cüneyt Yüksel'in teklifin "ortak akılla hazırlandığı" yönündeki değerlendirmesine itiraz ederek, teklifin Suça Sürüklenen Çocuklar Komisyonu'nun ortak çalışmasının ürünü olmadığını söyledi. Altın, "Komisyon Başkanı Sayın Cüneyt Bey konuşmasında dedi ki; 'ortak akılla hazırlandı.' Hayır, bu rapor şu an karşımızda duran yasa teklifi, var olan suça sürüklenen çocuk ismiyle bilinen komisyonun ortak aklıyla, ortak fikriyle hazırlanmış bir komisyon raporu da değildi ve şimdi karşımızdaki yasa teklifi de bir ortak aklın ürünü değil. Bu bir ortak aklın ürünü olamaz" dedi.

"BU YASA GENEL OLARAK ÇOCUKLUĞA AÇILMIŞ BİR SAVAŞ NİTELİĞİNDEDİR"

Komisyonda dinlenen uzmanların ortak görüşünün çocuk suçluluğunun ceza artırımıyla önlenemeyeceği yönünde olduğunu belirten Altın, şöyle konuştu:

"Çocuk, suç örüntüsü, cezayla azaltılan, dönüştürülen bir şey değil. Böyle bir şey yok, literatürde buna dair bir şey yok, dünya örneklerinde böyle bir şey yok. Çünkü çocuğun mevcut durumu, ruhsal gelişimi, bedensel gelişimi, nöropsikolojik gelişimi bunu sağlayacak durumda değil. Zaten bu sebeple pek çok uluslararası sözleşmede çocuk, yetişkinden farklı davranılması gereken kişi olarak biliniyor. Biz bu mekanizmanın kendisinin, yani bugün buradaki değişimin tek başına çocuk adalet sistemiyle ilgili olduğu değil; doğrudan adalet felsefesine yönelik bir müdahale olduğunu düşünüyoruz, doğrudan çocukluğa yönelik bir müdahale olduğunu düşünüyoruz, doğrudan çocukluk tanımına yönelik bir müdahale olduğunu düşünüyoruz ve aynı zamanda çocukluğu, çocukları çocukluktan düşüren bir müdahale olduğunu düşünüyoruz."

Teklifte yer alan sosyal inceleme raporuna ilişkin düzenlemeyi de eleştiren Altın, "Mesela SİR raporu... Diyor ki; '15 yaşından küçük çocuklara SİR hazırlanması zorunludur.' Bu ilk bakıldığında iyi bir tasarı gibi gelse de aslında çocukluğu 15 yaşıyla sınırlandıran bir tasarıya dönüşmüş durumda bu. Çünkü neden SİR 18 yaşına kadar yazılmasın? Çocukluk tanımı değişti de bizim mi haberimiz yok? Ben anlamadım" dedi.

Altın, komisyon önünde açıklama yapan uzmanlar ve sivil toplum kuruluşlarının da teklife karşı çıktığını belirterek, "Bugün komisyona gelip Meclis kapısında eylem yapan uzmanların, sivil toplum kuruluşlarının da ifade ettiği gibi; bu yasa genel olarak çocukluğa açılmış bir savaş niteliğindedir, çocukluk tanımına açılmış bir savaş niteliğindedir" dedi.

Daha fazla cezanın ve hapis odaklı önerilerin toplumda var olduğu iddia edilen cezasızlık algısını değiştirmeyeceğini söyleyen Altın, "Bu cezasızlık algısını bir kere konuşmamız lazım. Cezasızlık algısı olarak ifade edilen meseleler çocuklara ve kadınlara yönelik işlenen suçlarda devletin üç maymunu oynamasıyla ilgilidir. Devlet zaten istediğinde bir ceza keyfiyeti uyguluyor. Eğer suç kadınla işlenmişse, eğer suç çocuğa karşı işlenmişse, eğer suç Kürt'e karşı işlenmişse, Alevi'ye karşı işlenmişse zaten sonuna kadar savunan bir yargı var, görünmez kılan bir yargı var" dedi.

Altın'ın bu sözleri üzerine AK Parti İstanbul Milletvekili Şengül Karslı, karşı çıkarak "Çok tehlikeli bir cümle kuruyorsunuz. Buna müsaade edemeyiz" diye tepki gösterdi.

ÖZTÜRK: BAZI ÇOCUK YAŞTAKİ SUÇLULARIN SUÇ İŞLEMEK AMACIYLA KENDİLERİNİ EĞİTTİKLERİNE TANIK OLUYORUZ

MHP Kırıkkale Milletvekili Halil Öztürk ise son dönemde çocukların karıştığı ağır suçlarda artış yaşandığını savunarak, güvenlik güçlerinin yetkilerinin güçlendirilmesi gerektiğini söyledi. Öztürk, "Gelinen noktada bazı çocuk yaştaki suçluların suç işlemek amacıyla kendilerini bir şekilde eğittiklerine de tanık oluyoruz. O kadar amansız, o kadar apansız, o kadar kötü bir davranış biçimi içerisinde olduklarını görüyoruz ki; bırakın sivil vatandaşı, bırakın 15 yaşındaki, 16 yaşındaki, 17 yaşındaki bir akranını, bugün kırsalda jandarmaya veyahut da merkezlerde polise karşı dahi çok daha acımasız ve saldırgan olduklarını görüyoruz" diye konuştu.

Polislerin müdahale sırasında yaşanabilecek hukuki süreçler nedeniyle tereddüt yaşayabildiğini öne süren Öztürk, "Bugün polisin kullanmış olduğu yetki... Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nda yetki var ama bu öldürme veya bıçakla yaralama olaylarında polisin, takip eden dönemdeki adli süreçlerden kendini korumak amacıyla olaya müdahale edemediğine dahi tanık oluyoruz" dedi.

Polis ve jandarmaya daha fazla yetki verilmesi gerektiğini savunan Öztürk, elektroşok cihazına ilişkin hazırladığı kanun teklifini de hatırlatarak "Polise de esasında, askere de, jandarmaya da bu konuda biraz yetki vermek lazım. Yani emniyetin, İçişleri Bakanlığının bunların arkasında durması lazım. Bizim de yargıdaki bazı dönemlerle, Türk Ceza Kanunu'ndaki, CMK'daki dönemlerle onların yanında durmamız lazım" ifadelerini kullandı.

Öztürk, uyuşturucu etkisi altındaki kişilerin işlediği suçlara ilişkin örnekler vererek, "Mesela en azından elektroşok cihazı olsa vurur orada, etkisiz hale getirebilir. Elinde bıçak var, ne yapsın?" diye sordu.

KARSLI: TEKLİF SOSYAL POLİTİKALARIN YERİNE CEZAYI KOYMUYOR

AK Parti İstanbul Milletvekili Şengül Karslı ise teklifin yalnızca cezalandırmaya odaklandığı yönündeki eleştirilere katılmadığını belirterek "Öncelikle şunu ifade etmeyi önemli buluyorum; sosyal politikaların yerine cezayı koymuyor. Koruma ve rehabilitasyon tedbirlerini güçlendirirken, çocukları özellikle cinayet ve ağır şiddet suçlarında araç olarak kullanan örgütlerin mevcut indirimleri istismar etmesini önlemeyi amaçlıyor bu düzenleme" dedi.

Düzenlemenin bütün çocukların yetişkin gibi cezalandırılmasını öngörmediğini ifade eden Karslı, şöyle devam etti:

"Her çocuk otomatik olarak yetişkin gibi cezalandırılmayacak bu düzenlemeyle. Yalnızca bir yaş grubunda fiilin ağırlığı, kastın yoğunluğu ve geçmiş davranışları dikkate alınarak hakime bir takdir yetkisi öngörülüyor diye anladım. Çocuğun üstün yararı önemlidir, bu konuda katılıyorum sizlere. Ancak mağdur çocukların yaşam hakkı, ailelerin adalet beklentisi ve toplum güvenliği de çocuk hukukunun dışında bırakılamaz."

Karslı, çocukların suça sürüklenme biçimlerinin değiştiğini savunarak "Dünya genelinde çocuk suçlularına dair eğilimlere baktığımızda; suçun niteliğinin değiştiğini, suça karışma yaşının düştüğünü ve bireysel faktörlerin yanında çocukların sosyal, ekonomik, çevresel risklerle bu sürecin içine çekildiğini görüyoruz. Hukuk düzenimizin mahallelerimizi, okullarımızı ve evlatlarımızı hedef alan bu yeni suç mühendisliğine kayıtsız kalması da mümkün değil" dedi.

Organize suç örgütlerinin çocukların hukuki statüsünü istismar ettiğini söyleyen Karslı, konuşmasını şu sözlerle tamamladı:

"Karşımızdaki tablo çok net. Organize suç örgütleri, artık zehir tacirleri ve karanlık yapılar, çocukların hukuki statüsünden kaynaklanan koruma mekanizmalarını açıkça bir istismar alanına dönüştürmeye çalışıyor. Çocuğun eline silahı, bıçağı tutuşturan bu zehirli akıl, ceza adalet sistemindeki mevcut uygulamaların boşluklarına sığınıyor. Bu durum zaman zaman toplumda bir cezasızlık algısı da oluşturmaktadır. Bu kanun teklifi de çocuğun suçla temas ettiği anın öncesinden başlayarak, yargılama sürecinde ve infaz sonrasında kuşatan çok boyutlu bir kalkan inşa edilmesi açısından önemli görüyoruz."

Komisyonda, "Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi"nin tümü üzerindeki görüşmeler tamamlandı ve 10 dakika ara verdi. Aranın ardından teklifin maddeleri üzerine görüşülecek.