(ANKARA) - Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara, Türkiye'nin Suriye'nin kuzeybatısındaki askeri varlığının zaman içinde azaldığını belirterek, kalan askeri varlığın hukuki statüsünün belirlenmesine yönelik çalışmaların sürdüğünü söyledi. Şara, ülkesinin “yakın gelecekte yabancı askeri üslere ihtiyaç duymayacağını” ifade ederken, ABD Başkanı Donald Trump'ın Golan üzerindeki İsrail egemenliğini tanımasına ilişkin, "Neden İsraillilere New Jersey'i vermiyorsunuz? Onlara verecek bir Golan Tepeleri'ne sahip değilsiniz ama New Jersey sizin" dedi.
Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara, BM 81'inci Genel Kurulu dolayısıyla bulunduğu New York'ta Atlantic Council'ın Suriye Projesi kapsamında düzenlenen söyleşiye katıldı. Atlantic Council'ın Orta Doğu Programları Kıdemli Üyesi Brett McGurk'un moderatörlüğündeki söyleşide Şara, Suriye'nin geleceği, yeniden yapılanma, bölgesel ilişkiler, Kürtlerin hakları ve ülkedeki yabancı askeri varlığa ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
"GOLAN TEPESİ SİZİN DEĞİL AMA NEW JERSEY SİZİN"
Şara, Golan Tepeleri'nin BM tarafından Suriye toprağı olarak tanındığını belirterek, bu bölgenin statüsünün tartışma konusu olamayacağını söyledi. ABD Başkanı Donald Trump'ın Golan Tepeleri üzerindeki İsrail egemenliğini tanımasına ilişkin soru üzerine Şara, Beyaz Saray'da Trump ile yaptığı görüşmedeki konuşmayı anlattı. Şara, Trump'a espriyle, "Neden İsraillilere New Jersey'i vermiyorsunuz? Onlara verecek bir Golan Tepeleri'ne sahip değilsiniz ama New Jersey sizin" dediğini aktardı.
Şara, Suriye ile İsrail arasında yaklaşık bir yıldır doğrudan görüşmeler yürütüldüğünü, Şam yönetiminin güvenlik düzenlemelerinin ele alınmasından önce İsrail'in 1974 hatlarına çekilmesini istediğini söyledi. Şara'ya göre görüşmeler bir aşamada anlaşmaya oldukça yaklaşmış ancak sonuçlandırılamamıştı.
"KÜRTLER, SURİYE TOPLUMUNUN BİR PARÇASIDIR"
Söyleşide Brett McGurk, Suriye Cumhurbaşkanlığı tarafından Kürtlerin haklarına ilişkin yayımlanan 13 No'lu kararnameyi gündeme getirdi. Şara, Kürtlerin Suriye toplumunun bir parçası olduğunu belirterek, kültürel ve dil haklarının tanınmasının "meşru bir hak" olduğunu söyledi.
Suriye Cumhurbaşkanlığı tarafından ocak ayında yayımlanan 13 No'lu kararnameyle, Suriyeli Kürtlerin ülkenin toplumsal yapısının ayrılmaz bir parçası olduğu belirtilmiş, Kürtlerin kültürel ve dilsel kimliği resmen tanınmıştı. Kararnamede, Kürtçe'nin ulusal bir dil olarak kabul edilmesi ve Kürt nüfusun yoğun olduğu bölgelerde devlet ve özel okullarında öğretilmesine imkan sağlanması öngörülmüştü.
Şara, Kürt nüfusun yoğun olduğu bölgelerde Kürtçe eğitim konusunda anlaşmaya vardıklarını belirterek, Suriye Eğitim Bakanlığı'nın kararnamenin uygulanmasına yönelik mekanizma üzerinde çalıştığını söyledi. Bakanlık da daha önce kararnamenin uygulanması için gerekli yürütme talimatlarının hazırlanacağını açıklamıştı.
"ENTEGRASYON SİLAHLI GRUPLA İLGİLİYDİ, KÜRT TOPLUMUYLA DEĞİL"
Şara, Suriye Demokratik Güçleri'nin (SDG) Suriye Ordusu'na entegrasyonu sürecine ilişkin de değerlendirmede bulundu. SDG ile yapılan anlaşmanın ardından merkezi yönetimin Suriye topraklarının tamamını ya da tamamına yakınını kontrol ettiğini belirten Şara, silahlı yapı ile Kürt toplumunun birbirinden ayrılması gerektiğini söyledi.
Şara, "Entegrasyon, belirli bir silahlı grupla ilgiliydi, Kürt toplumuyla değil. Bu ikisini birbirinden ayırmak çok önemli. Çünkü söz konusu silahlı grup, Kürt halkının tamamını temsil etmiyor" dedi. Suriye yönetimi ile SDG arasında entegrasyona yönelik süreç devam ederken, ülkenin kuzeydoğusunda merkezi yönetime bağlı kurumların ve askeri yapıların yeniden düzenlenmesine yönelik çalışmalar sürüyor.
"YAKIN GELECEKTE SURİYE'NİN YABANCI ASKERİ ÜSLERE İHTİYACI YOK"
Şara, Suriye'deki yabancı askeri varlığa ilişkin olarak da ülkesinin uzun vadede yabancı askeri üslere ihtiyaç duymaması gerektiğini belirtti. Şara, "Yakın gelecekte Suriye'nin yabancı askeri üslere ihtiyacı yoktur" diyerek, ülkedeki herhangi bir yabancı askeri varlığın hukuki bir çerçeveye dayanması ve Halk Meclisi tarafından onaylanması gerektiğini söyledi.
"RUSYA'NIN ASKERİ VARLIĞI İKİ ÜSSE İNDİRİLDİ"
Şara, Şam'da yönetimi devralmalarının ardından Rusya'nın ülkedeki askeri varlığı konusunda Moskova ile görüşmeler yürüttüklerini belirtti. Şara'nın açıklamasına göre, Rusya'nın Suriye'deki askeri varlığı yaklaşık 170 noktadan iki üsse indirildi. Kalan üslerin Suriye ordusunun eğitimi ve kapasitesinin geliştirilmesi amacıyla kullanılmasına yönelik mutabakata varıldı. Şara, bu üslerin başka ülkelere yönelik askeri operasyonlarda ya da bu operasyonlara lojistik destek sağlanmasında kullanılamayacağını söyledi.
Suriye ile Rusya arasında askeri tesislere ilişkin görüşmelerin daha önce de yürütüldüğü, bazı askeri alanların eğitim merkezlerine dönüştürülmesinin planlandığı bildirilmişti.
TÜRKİYE'NİN SURİYE'DEKİ ASKERİ VARLIĞI
Türkiye'nin Suriye'deki askeri varlığına değinen Şara, Ankara'nın geçmişte sınır güvenliğine ilişkin kaygılar nedeniyle Suriye'nin kuzeybatısında askeri varlık bulundurduğunu söyledi. Şara, Türkiye'nin bölgedeki askeri noktalarının sayısının zaman içinde azaldığını belirterek, kalan askeri varlığın hukuki statüsünün belirlenmesine yönelik görüşmeler yürütüldüğünü ifade etti. Şara'ya göre bu statünün Suriye Halk Meclisi tarafından onaylanan hukuki bir çerçeveye oturtulması hedefleniyor.
Şara, Suriye'nin komşu ülkelerle ilişkilerini diplomasi ve karşılıklı saygı temelinde sürdürebileceğini belirterek, ülkesinin gelecekte yabancı askeri üslere ihtiyaç duymayacağı görüşünü yineledi.