(TBMM) - Yeni Yol Grup Başkanvekili Selçuk Özdağ, Abhaz pasaportlarının sınırlı amaçlarla kimlik ve seyahat belgesi olarak kullanılabilmesine yönelik hukuki imkanların araştırılmasını, Trabzon-Sohum ve mümkün olması halinde Samsun-Sohum arasında, denetime açık yolcu seferlerinin başlatılmasını önerdi.
Yeni Yol Grup Başkanvekili Selçuk Özdağ, TBMM'de düzenlediği basın toplantısında, Abhazya ve Gagavuzya'daki gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Abhazya'nın uluslararası statüsü ile Gagavuzya'nın Moldova Cumhuriyeti içindeki anayasal konumunun birbirinden farklı olduğuna dikkati çeken Özdağ, "Abhazya'nın uluslararası statüsü başka bir hukuki ve siyasi tartışmanın konusudur. Gagavuzya ise Moldova Cumhuriyeti'nin anayasal düzeni içinde özerk bir bölgedir. Bunları birbirine karıştırmıyoruz fakat her iki coğrafyada da ortak bir acı görüyoruz. Büyük devletlerin nüfuz mücadelesi arasında sıkışan küçük topluluklar, kendi kimliğini korumaya, kendi dilini yaşatmaya ve kendi toprağında onurlu biçimde var olmaya çalışıyorlar" ifadelerini kullandı.
Özdağ, Türkiye'nin Abhazya'yı bağımsız devlet olarak tanımadığını ve Gürcistan'ın toprak bütünlüğünü savunduğunu, uluslararası toplumun çok büyük bölümünün de aynı tutumu benimsediğini aktardı.
Pasaport sorununun, eğitim, sağlık ve aile bütünlüğünü etkileyen insani sonuçlar doğurduğunu dile getiren Özdağ, "İnsanların seyahat özgürlüğünü siyasi ihtilafların mazereti haline getirmek hiçbir hukuk anlayışıyla bağdaşmamaktadır" dedi. Özdağ, Abhaz pasaportlarının yalnızca birkaç ülke tarafından kabul edildiğini, bunun Abhaz halkını Rus pasaportuna bağımlı hale getirdiğini belirtti.
Sohum Havalimanı'nın geçen yıl Rusya'dan uçuşlara yeniden açıldığını hatırlatan Özdağ, Türkiye ile doğrudan ulaşım bulunmamasını eleştirerek, "Karadeniz'in iki yakası birbirine bu kadar yakınken, Türkiye'deki Abhaz diasporası ata yurduna ulaşmak için uzun, pahalı ve siyasi risklerle dolu yolları kullanmak zorunda kalıyorlar. Geçmişte, Samsun'dan, Trabzon'dan yolcu gemileri gidiyordu, bugün yük konteynerine karşı kıyıya geçebiliyor ama insan geçemiyor. Ticaret malına açılan kapının akrabaya, öğrenciye, hastaya kapanması kabul edilebilir değildir" şeklinde konuştu.
Selçuk Özdağ, hükümete açık ve uygulanbilir çağrıda bulunmak istediğini dile getirerek, Türkiye'nin, Abhazya'nın siyasi statüsüne ilişkin mevcut tutumunu değiştirmeden, Abhaz pasaportlarının sınırlı amaçlarla kimlik ve seyahat belgesi olarak kullanılabilmesine yönelik hukuki imkanları araştırmasını istedi. Özdağ, sağlık, eğitim, bilim, kültür ve aile birleşimi amacıyla seyahatler için insani istisna mekanizması oluşturulmasını, Trabzon-Sohum ve mümkün olması halinde Samsun-Sohum arasında, denetime açık yolcu seferlerinin başlatılmasını, Türkiye'deki Abhaz sivil toplum kuruluşları ile ilgili tarafların katılımıyla düzenli bir insani diyalog masası kurulmasını da önerdi.
Moldova'nın güneyindeki Gagavuz Türklerinin durumuna da değinen Özdağ, Gagavuzların, Türkçe konuşan ve Ortodoks Hristiyan inancına mensup kadim bir Türk halkı olduğunu belirtti. Gagavuzya'nın, 1994'te kabul edilen Özel Statü Kanunu ile Moldova içinde özerk bir yapıya kavuştuğunu, Moldova Anayasa Mahkemesi'nin son yıllarda verdiği kararlarla Gagavuz makamlarının yetkilerini sınırlandırdığını, bu gibi gelişmelerin, Gagavuzlarda, özerkliğin içinin giderek boşaltıldığı endişesi taşımalarına neden olduğunu anlattı.
"GAGAVUZCA ÖĞRETMEN YETİŞTİRME PROGRAMLARI AÇILMALI"
Özdağ, Gagavuzcanın resmi dillerden biri olmasına rağmen günlük yaşam ve eğitimde Rusça'nın gölgesinde kaldığını belirterek, "Türkiye burada hamasetle değil, uzun vadeli bir dil ve eğitim seferberliğiyle hareket etmelidir. Gagavuzca öğretmen yetiştirme programları açılmalıdır. Türkiye'deki üniversitelerde Gagavuz dili ve kültürü için daha fazla burs ve akademik kadro oluşturulmalıdır. Komrat Devlet Üniversitesi ile kalıcı ortak programlar kurulmalıdır" dedi.
Moldova yönetimine de çağrıda bulunan Özdağ, yerel yetkileri etkileyen düzenlemelerin Gagavuz Halk Meclisi'nde müzakere edilmesini istedi. Selçuk Özdağ, "Avrupa Birliği yolunda ilerlemek yalnızca mevzuat başlıklarını açmak değildir. Avrupalı olmak, azınlığın dilini, özerkliğini ve siyasi temsil hakkını çoğunluğun lütfu saymamaktır. Yerel yetkileri etkileyen her düzenleme Gagavuz Halk Meclisinde müzakere edilmeli; Avrupa Konseyi, Venedik Komisyonu ve AGİT uzmanlarının katılımıyla kalıcı bir yetki paylaşımı protokolü hazırlanmalıdır" ifadelerini kullandı.
"TÜRKİYE DAHA ETKİN DİPLOMASİ YÜRÜTMELİ"
Selçuk Özdağ, Gagavuz Türklerinin yaşadığı sorunlar karşısında daha etkin diplomasi yürütülmesi gerektiğini savunarak, "Soydaşlık ve kardeşlik yalnızca zirvelerde söylenecek güzel sözlerden ibaret değildir. Evet, iktidara sesleniyoruz; güzel sözler yerine icraata geçmek mecburiyetindesiniz. Gagavuz Türklerinin dili erirken, gençleri göç ederken, kazanımları erirken Ankara neden daha güçlü bir arabuluculuk ve güven artırıcı diplomasi yürütmüyor? Rusya'nın Gagavuzları nüfuz alanına çekmesine itiraz ediyorsak, onların kendilerini yalnız hissetmeyeceği demokratik ve ekonomik bir alternatif üretmek zorundayız" değerlendirmesini yaptı.
Türkiye'nin hem Gürcistan'ın hem de Moldova'nın egemenliğine saygı gösterirken söz konusu toplulukların haklarını savunabilecek siyasi kapasiteye sahip olduğunu vurgulayan Özdağ, şunları kaydetti:
"Abhazların da Gagavuzların da başka devletlerin etkisi ve boyunduruğu altına girmesini istemiyoruz. Hiçbir akraba topluluğumuzun Rusya'nın, Batı'nın veya bölgedeki başka bir gücün nüfuz mücadelesine mahkum edilmesini asla istemiyoruz. Abhazlar kendi toprağında yok olma korkusu yaşamamalı, pasaport sorunları yüzünden dünyadan kopmamalıdır. Gagavuz Türkü ana dilini kaybetmemeli, özerkliği kağıt üzerinde bırakılmamalı, siyasi tercihi sebebiyle topluca suçlanmamalıdır."
Dışişleri Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, YÖK, TİKA ve ilgili kurumlara çağrıda bulunan Özdağ, "Somut bir eylem planı hazırlamaya çağırıyorum. Meclis'te soru önergeleriyle, araştırma önergeleriyle ve her demokratik imkanla bu meselenin takipçisi olmaya devam edeceğiz. Karadeniz'in öte yakasındaki akrabalarımızı, soydaşlarımızı, dindaşlarımızı, kültürdaşlarımızı ve tarihdaşlarımızı yalnızlığa, Moldova'nın güneyindeki soydaşlarımızı da sessizliğe terk etmeyeceğiz, edemeyiz" dedi.