Haber: Ogün AKKAYA
(ANKARA) - Şırnak Üniversitesi'nde 2025 yılında açılan akademik kadro ilanlarını inceleyen Sayıştay, bazı kadrolar için "sanayi domatesinde su stresi", "İbadiyye'nin tefsir anlayışı", "Şia'nın temel hadis metinleri", "titreşim kontrolü ve PID tabanlı kontrol sistemleri" gibi oldukça spesifik çalışma alanlarının şart koşulduğunu belirledi. Sayıştay, bu kriterlerin, belirli bir adayı tanımlamaya yönelik ve akademik rekabeti engelleyici nitelikte olduğunu, kadroların tamamına yakınına yalnızca birer kişinin başvurduğunu tespit etti.
Sayıştay'ın Şırnak Üniversitesi 2025 yılı Denetim Raporu'nda, öğretim üyesi kadrolarına alım ilanlarında objektif ve denetlenebilir kriterlere uyulmadığı, bazı ilanlarda belirli bir adayı tanımlamaya yönelik ve akademik rekabeti engelleyici şartlara yer verildiği tespit edildi. Raporda, yapılan atamalarda kriter olarak getirilen şartlarla ilgili kitap, makale veya doktora tezleri bulunan kişilerin kadrolara alındığı, kadroların tamamına yakınına yalnızca birer kişinin başvurduğu belirtildi.
BAZI İLANLARDA SPESİFİK ÇALIŞMA KONULARI ŞART KOŞULDU
Sayıştay raporunda, öğretim üyesi kadroları için belirlenen bazı ek kriterlere örnekler verildi. İlanlarda, adaylardan belirli ve oldukça spesifik alanlarda çalışma yapmış olma şartı arandığı belirtildi.
Raporda örnek gösterilen kriterler arasında; Bahçe Bitkileri Yetiştirme ve Islahı bilim alanında, doçent unvanına sahip olup "sebzelerde biyotik ve abiyotik stres", "serada sebze yetiştiriciliği", "sanayi domatesinde su stresi" ve "bitki besleme" konularında çalışmalar yapmış olmak; Bitki Koruma bilim alanında da doçent unvanına sahip olup "entomopatojen nematodlar", "bitki paraziti nematodlar", "tarımsal zararlılarda insektisit ve akarisit direnci" konularında çalışmalar yapmış olmak gibi şartlar yer aldı.
Diğer örneklerde ise Zootekni alanında yüksek lisans ve doktora yapmış olup "büyükbaş hayvan verilerinin parçalı regresyon ve lojistik regresyon ile analizleri" üzerine çalışmalar yapmış olmak; Tefsir ilminde "Ayet-Sure ilişkisi" ve "İbâdiyye'nin tefsir anlayışıyla ilgili çalışmalar" yapmış olmak; "Şia'nın temel hadis metinleri ve muhaddisleri" hakkında çalışmalar yapmış olmak gibi kriterlere yer verildi.
Raporda ayrıca Yönetim ve Strateji bilim alanında doçent unvanına sahip olmak ve "örgütsel ve kadın çalışanlar" konularında çalışmalar yapmış olmak; Makine Mühendisliği bilim alanından lisans, lisansüstü eğitim ve doçentlik unvanına sahip olup "Titreşim kontrolü ve PID tabanlı kontrol sistemleri" konularında bilimsel çalışmaları olmak; İnşaat Mühendisliği alanında doktora yapmış olup "hidrokinetik enerji" ve "Hesaplamalı Akışkanlar Dinamiği (CFD)" alanında çalışmalar yapmış olmak gibi şartlar da örnek gösterildi.
"İLANLARDA KİŞİYİ ÇAĞRIŞTIRAN ŞARTLAR İSTENDİ"
Sayıştay, bu örneklerden hareketle öğretim üyesi kadroları için belirlenen ek kriterlerde, 2547 sayılı Kanun'da öngörülen objektiflik ve denetlenebilirlik ilkelerine riayet edilmediğini değerlendirdi. Raporda, ilanlarda "spesifik ve belli bir kişiyi çağrıştıran şartlar" istendiği vurgulandı.
Denetimlerde, kadrolara atanan öğretim üyelerinin tamamının kriter olarak getirilen şartlarla ilgili kitap, makale veya doktora tezlerinin bulunduğunun görüldüğü kaydedildi. Bunun sonucunda alım yapılacak kadroların tamamına yakını için yalnızca birer kişinin başvuru yapabildiği ve aynı kişilerin kadrolara alındığı tespit edildi.
YÖK'ÜN "KİŞİYİ İŞARET EDEN İLAN" UYARISI RAPORA GİRDİ
Sayıştay, Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) akademik kadro ilanlarında aranan ek koşullara ilişkin yayımladığı bilgi notuna da raporunda yer verdi.
YÖK'ün bilgi notunda, üniversitelerin akademik personel alımlarında ek koşullar belirlediği ancak bazı koşulların belirli bir adayı işaret edecek biçimde spesifik olarak belirlendiğine ilişkin şikayetler bulunduğu aktarıldı. Bazı ilanlarda belirlenen ek koşullar ile ataması yapılan kişilerin yayınları arasında büyük benzerlikler bulunduğu, hatta bazı atamalarda kişilerin yüksek lisans veya doktora tez başlıklarının ek koşul olarak belirlendiğinin görüldüğü ifade edildi.
"EŞİTLİK İLKESİNE AYKIRI"
Bilgi notunda ayrıca, bilimsel kalite gerekçesiyle bilim disiplinleri arasındaki farklılıklarla açıklanamayacak ölçüde kısıtlayıcı ve rekabeti engelleyici koşullar belirlenmesinin Anayasa'nın eşitlik ilkesine ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na aykırılık oluşturabileceği, bu tür atamaların yargıya taşınması halinde iptal edilebileceği ve atama işlemlerinde rol alan yetkililer açısından idari ve cezai sorumluluk doğabileceği belirtildi.
ÜNİVERSİTENİN SAVUNMASI TESPİTİ KARŞILAMADI
Şırnak Üniversitesi ise Sayıştay'a verdiği yanıtta, ilan şartlarının YÖK Akademik sayfasından kontrol edildiğini ve kişiye özel ilan şartı taşımamasına özen gösterildiğini savundu. Üniversite ayrıca ilan şartlarına ilişkin akademik çalışmaların değerlendirildiğini belirtti.
Ancak Sayıştay, üniversitenin cevabının, raporda örnekleri verilen ilanların kişiyi tanımlamaya ve akademik rekabeti engellemeye yönelik olduğu yönündeki tespiti karşılamadığını değerlendirdi.
Sayıştay, öğretim üyesi alım ilanlarında belirlenen ek koşulların kişiyi tanımlamaya yönelik ve akademik rekabeti engelleyecek nitelikte olmasının, Anayasa'nın eşitlik ilkesine ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na aykırılık teşkil ettiğini belirterek, öğretim üyesi kadrolarına alım ilanlarında objektif kriterlere aykırı hususlara yer verilmemesi gerektiğini bildirdi.