Haber: Ogün AKKAYA
(TBMM) - RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, TBMM Şanlıurfa ve Kahramanmaraş'taki Okul Olaylarını ve Dijital Riskleri Araştırma Komisyonu'nda, YouTube gibi dijital yayıncılık yapan platformların lisanslanması gerektiğini belirterek, RTÜK'e dijital alanı denetleme yetkisi verilmesini istedi. Kurum bünyesinde yapay zeka destekli dijital izleme sistemi kurduklarını açıklayan Daniş, gündüz kuşağı programlarının "savcının ve kolluk güçlerinin yerine geçen programlara dönüştüğünü" söyledi.
TBMM Şanlıurfa ve Kahramanmaraş'taki Okul Olaylarını ve Dijital Riskleri Araştırma Komisyonu, AK Parti Tokat Milletvekili Yusuf Beyazıt başkanlığında toplandı. Komisyonda sunum yapan RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, sunumunun ardından milletvekillerinin sorularını yanıtladı.
Dijital medya alanında kapsamlı bir yasal düzenlemeye ihtiyaç olduğunu belirten Daniş, YouTube gibi habercilik ve yayıncılık yapan dijital platformların da lisanslanması gerektiğini söyledi.
Türkiye'de genel yayın yapan televizyon kanalı sayısının Avrupa ülkelerine göre çok fazla olduğunu ifade eden Daniş, kanalların aynı reklam pastasından pay almaya çalıştığını, reklam gelirlerinin ise büyük ölçüde dijital platformlara kaydığını belirtti. Geleneksel medyanın reklam gelirlerinden aldığı payın yüzde 15'in altına düştüğünü kaydeden Daniş, bunun televizyon kanalları arasında yoğun bir reyting rekabeti yarattığını dile getirdi.
Gençlerin artık televizyon yerine dijital platformları tercih ettiğini söyleyen Daniş, "Gençlerimiz televizyon izlemiyor. Televizyonu 50 yaşın üstündeki bireylerimiz izliyor" dedi. Mevcut mevzuatın dijital yayıncılığı kapsayacak şekilde yenilenmesi gerektiğini vurgulayan Daniş, "YouTube gibi habercilik yapan, yayıncılık yapan kuruluşların da lisanslanması gerekiyor" ifadelerini kullandı.
"YAPAY ZEKA DESTEKLİ DİJİTAL İZLEME SİSTEMİ KURDUK"
RTÜK'ün dijital yayıncılığı denetleyebilmesi için yeni yasal yetkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Daniş, kurum bünyesinde yapay zeka destekli yeni bir dijital izleme sistemi kurduklarını açıkladı. Daniş, "Sosyal medyada ve dijital alandaki bütün gelişmeleri izleyip raporlayabilecek çok ileri teknoloji bir programı şu anda kuruyoruz. Yapay zeka destekli bir programımız birkaç ay içerisinde devreye alınacak. Eğer Meclisimiz bize yeni yetkiler verirse biz buna hazırız" diye konuştu.
Dijital ortamın denetimsiz bir alan haline geldiğini ifade eden Daniş, algoritmalar ve yapay zekanın etkisiyle bu alanın kontrolünün giderek zorlaştığını söyledi.
Televizyon yayıncılarının, ailelerin televizyon içeriklerini denetleyebildiğini ancak telefon ve tablet kullanımının yaygınlaşmasıyla bu kontrolün büyük ölçüde ortadan kalktığını savunduğunu aktaran Daniş, buna rağmen televizyon yayıncılığı alanında yapılabilecek çok sayıda düzenleme bulunduğunu belirtti.
"DİZİLER VE GÜNDÜZ KUŞAĞI PROGRAMLARINDAN YOĞUN ŞİKAYET ALIYORUZ"
Daniş, diziler ve gündüz kuşağı programlarına ilişkin yoğun şikâyet aldıklarını ifade ederek, RTÜK'ün verdiği idari yaptırımların yargı denetimine tabi olduğunu hatırlattı. Evlilik programlarının yasaklanmasının ardından gündüz kuşağı programlarının ortaya çıktığını belirten Daniş, "Gündüz kuşakları belirli bir formatta ilerlerken şimdi savcının, kolluk gücünün yerine geçen programlar ve programcılar görüyoruz" dedi.
Dijital yayıncılık alanında RTÜK'e yeni yetkiler verilmesinin kamuoyundan gelen talepler doğrultusunda kurumun elini güçlendireceğini savunan Daniş, dijital mecralarda habercilik ve dizi yayıncılığı yapıldığını, ancak RTÜK'ün bu alanlarda yetkisinin bulunmamasının kamuoyunda soru işaretleri oluşturduğunu söyledi.
Komisyon üyelerinin de bu konuda destek verdiğini belirten Daniş, "Eğer böyle bir düzenleme olursa bu bizim elimizi güçlendirecektir. Bu belki bundan sonra geleneksel medyayı da, dijital alanda da bir denetim olduğunda dijital medyayı da rahatlatacaktır" dedi.
"YETKİMİZ OLAN ALANLARDA YETERLİYİZ"
Çocukların korunmasına ilişkin mevcut mevzuatın RTÜK'ün yetki alanındaki konularda yeterli olduğunu düşündüklerini ifade eden Daniş, kurumun yetki alanı dışında kalan dijital platformlarda ise çocuklara yönelik zararlı içeriklerin üretildiğini belirtti. Daniş, bu alanlarda da yetki verilmesi halinde müdahale edebileceklerini söyledi.
Dizi ve filmlerde silah kullanımının yasaklanması tartışmalarına da değinen Daniş, şiddetin yalnızca silahla verilmediğini belirterek, "Senarist, yapımcı isterse bir sahnede silahı hiç kullanmadan da şiddetin en alasını hissettirebilir" ifadelerini kullandı.
"BİR KANALDA YAYINA GİRİNCE ÖBÜR KANALLAR DA BENZER YAPIMLAR YAPIYOR"
RTÜK'ün yayınlar üzerinde ön denetim yapmasının veya yayıncılara önceden telkinde bulunmasının mümkün olmadığını vurgulayan Daniş, bunun sansür olarak değerlendirileceğini söyledi. Uzun yıllar önce yayımlanan bazı dizilerin etkisinin hala sürdüğünü belirten Daniş, yayıncılar, senaristler ve yapımcılarla ortak çalışmalar yürüttüklerini kaydetti. Sektör temsilcileriyle düzenli olarak çalıştaylar gerçekleştirdiklerini ifade eden Daniş, reyting baskısının benzer içeriklerin artmasına yol açtığını belirterek, "Mafya dizisi ise mafya dizisi, bölgesel diziler ise bölgesel diziler: bir kanalda yayına girince öbür kanallarda da benzer yapımlar yapılmaya devam ediyor" dedi.
Geleneksel medyanın izlenme oranlarının düştüğünü, izleyicinin giderek dijital platformlara yöneldiğini ifade eden Mehmet Daniş, RTÜK'ün yeni yasal yetkilerle donatılması halinde hem teknik altyapı hem de uzman insan kaynağı bakımından dijital yayıncılığı denetlemeye hazır olduğunu söyledi.