Haber: Erva GÜN

(TBMM) - YENİ Parti İstanbul Milletvekili Özgür Karabat, esnaf kredisi, kooperatiflere verilen destek ve kadınlara yönelik kooperatifçilik eğitimi hedeflerini de eleştirerek, bütçede esnaf ve kooperatiflere ayrılan kaynakların yetersiz kaldığını söyledi. Karabat, "Esnafa karşı sizin vicdanınız enflasyondan daha kötü. Kurulan kooperatif sayısını 305'ten 170'e hedefliyorsunuz. Kooperatiflere yıllık destek 80 milyon lira. Kooperatifçilik eğitimi vereceğiniz kadın sayısının hedefini 608'den 100'e düşürüyorsunuz. Dolayısıyla esnafı, kooperatifçiyi nasıl düşündüğünüzün açık göstergesi bunlar" dedi.

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu, AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığında toplandı. Komisyonda Ticaret Bakanlığı ile bağlı kuruluşlarının 2027 yılı bütçesi, 2025 yılı kesin hesabı ve Sayıştay Raporu görüşülecek. Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Bakanlığın faaliyetleri, dış ticaret verileri, ihracat ve ithalata yönelik gelişmeler, ticaret politikaları ile 2027 yılı bütçe teklifine ilişkin milletvekillerine sunum yaptı.

Yeni Yol Grup Başkanı Mehmet Emin Ekmen, sebze ve meyve dağıtımcısı 41 firmanın yöneticisi hakkında yürütülen soruşturmaya ilişkin konuştu. Ekmen, işçilik maliyetlerinin yükseldiği bir dönemde işçilik desteği verilmesi gerektiğini söyledi. Bu desteğin verilmemesi durumunda ihracat yapılsa dahi karlşı bir durum elde edilemeyeceğini aktaran Ekmen, firme yöneticilerine yapılan operasyonlara ilişkin, "Bunlardan 15'i çürükçü, piyasada hiç satılmayan malı topluyor, meyve fabrikasına veriyor. 12'si sadece ihracat çalışıyor, 12-13'ü iç piyasaya mal veriyor. Bunlar vergi kaçırmak ve vergiden kaçınmakla suçlanabilirler ama iç piyasada fiyat manipülasyonuyla suçlanamazlar. 39'u hala tutuklu ve ne zaman tutuklandılar biliyor musunuz? Tam hasat mevsiminde, tam mal alacak zamanda. Zaten adamın bahçesinden malı toplaması zor, Mersin'in ilk 3 sırada yer alan ihracatçısı malı alacak, satacak, patron cezaevinde. Hem sistem çöktü hem moral bozukluğu. Yani İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Allah rızası için böyle uzmanlık ve detay gerektiren bir konuda sizinle konuşmadan mı bu işleri yapıyor? Bu yıl göreceksiniz, ciddi şekilde bu firmaların ihracat rakamlarına ya da yurt içi rakamlarına yansıyacak" değerlendirmesinde bulundu.

"ÜRETİCİ FİRMALAR İSTEDİĞİ ŞARTLARDA İHRACAT YAPAMIYOR"

Yeni Yol Hatay Milletvekili Necmettin Çalışkan, sistem olarak düzenlemelerin yeterli olmadığına dikkati çekerek, işletmelerin hem Ticaret Bakanlığı’na hem de Hazine ve Maliye Bakanlığı’na iki ayrı sistemde rapor hazırlamak zorunda olduğunu söyledi. Çalışkan, "Bu konuda hiç olmazsa bu vatandaşın üzerindeki yük eksiltilmeli. Rekabet Kurumu’nun ise yetkileri haddi aşmamalı. Geçtiğimiz aylarda beyaz et operasyonu yapıldı. Hal komisyoncularına operasyonlar yapıldı. Bunlar hiç vicdani yönü olmayan haksız uygulamalardı" dedi.

İhracat yasaklarına ilişkin de konuşan Çalışkan, ticaretin özgür bir şekilde yapılması gerektiğini vurguladı. Çalışkan, "Herhangi bir üründe fiyat arttı diye ihracata yasak konmamalı veya içeride üretici para kazanacak diye ithalata izin verilerek önlenmemeli. Zeytinyağında yaşadık, beyaz ette yaşadık. Tavuk eti fiyatları artacak diye Nisan 2024'ten Temmuz 2026'ya kadar yasaktı. Beyaz ete yapılan operasyonlardan sonra özür babında bu yasak hafifletildi. Ama henüz yeterli değil. Halen de üretici firmalar istediği şartlarda ihracat yapamıyor. Değişik engeller konuyor. Zaten ihracat yasasında bakanlığın herhangi bir konuda bir genelgesi oluyor ama iş gümrüklere gelince uygulama farklı, gümrüklerin kendilerinin de ek kriterleri oluyor. Bu noktada bakanlığın üzerinde bir yapıymış gibi olmaları doğru değil" ifadelerini kullandı.

"KREDİ, VERGİ VE PRİM TEŞVİKLERİ ARTTIRILMALI"

MHP İzmir Milletvekili Tamer Osmanoğlu, Türkiye'nin ticaret açıısndan çok mesafe kat ettiğini ancak hala hak edilen yerde olmadığını dile getirdi.

Esnaf ve sanatkarları detseklenmesi ile istihdamı da arttıracak talepleri sıralayan Osmanoğlu, "Kredi, vergi, prim gibi teşviklerin arttırılması, yeni girişimcilerin ekonomimize kazandırılması için atıl durumda bulunan dinamiklerin ve araçların harekete geçirilmesi, girişimcilerimize ve var olan esnaflarımıza rehberlik hizmetlerinin geliştirilerek devam etmesi, destek mekanizmalarının verimliliğinin arttırılması öncelikli beklentiler arasında yer almaktadır" diye konuştu.

"EĞER BİR REKORDAN BAHSEDİLECEKSE O İTHALAT REKORUDUR"

Dış ticaret açığı verilerine değinen YENİ Parti İstanbul Milletvekili Özgür Karabat, 2003'ten 2025'e kadar verilen dış ticaret açığının 1 trilyon 530 milyar dolar civarında gerçekleştiğini belirtti. Bu durumun, "yabancıya kaynak transferi" anlamına geldiğini kaydeden Karabat, "Siz 22 yılda bu açığı dört katına çıkardınız. Hep ihracatta şampiyonuz diyorsunuz. Ama Sayın Bakanım ihracatta rakamı artırıyorsunuz. Sizin miktar analizlerinizde küçülmeyi zaten kendi raporlarınızda söylüyorsunuz. 'Bu yıl yüzde 3,5'e düşeceğini' söylüyor bütçe teklifinde. Birim fiyatının yüzde 50 artacağını söylüyorsunuz" değerlendirmesinde bulundu. Asıl rekorun ithaltta kırıldığını dile getiren Karabat, ithalat ile ihracat verilerini karşılaştırdı. Karabat, şöyle konuştu:

"Siz ihracattaki payımızdan bahsediyorsunuz. Diyorsunuz ki, 1,04'e çıkardık, 2002'de 0,55'ti. 2023'te 1,08'di. Siz 1,04'e düşürdünüz. Peki, ithalattaki payınız ne oldu? İthalattaki payınız da daha fazla oldu, 1,4'lerde. Dolayısıyla dünyada ihracattaki pay açısından 31. sırada, ithalattaki pay açısından 21. sıradasınız. Dış ticaret açığında 5. sıradasınız. Eğer bir rekordan bahsedeceksek o rekor ithalat şampiyonluğudur. 'Esnaf, kooperatif' söylemi de var ama bütçede ne yazık ki minimum düzeyde. Esnaf kredisi minimum 2025'te yüzde 75,8. Şimdi 2027'de yüzde 80 bekleniyor. Enflasyonu yüzde 21 öngörüyorsunuz. Ya Allah aşkına bari enflasyon oranını artırın. Esnafa karşı, sizin vicdanınız enflasyondan daha kötü. Kurulan kooperatif sayısını 305'ten 170'e hedefliyorsunuz. Kooperatiflere yıllık destek 80 milyon lira. Kooperatifçilik eğitimi vereceğiniz kadın sayısının hedefini 608'den 100'e düşürüyorsunuz. Dolayısıyla esnafı, kooperatifçiyi nasıl düşündüğünüzün açık göstergesi bunlar."

"ESNAF, BAĞ-KUR PRİM BORÇLARINI NASIL ÖDEYECEK?"

CHP Denizli Milletvekili Gülizar Biçer Karaca, komisyonda yaptığı konuşmada esnafların sorunlarına değinerek, artan işletme kiraları, elektrik, su, doğalgaz ve akaryakıt gibi sabit maliyetlerin yükseldiğine dikkati çekti. Karaca, değerlendirmesini şöyle sürdürdü:

"Denizli'deki bir cadde üzerindeki esnaf ziyaretinde bir kesit sizinle paylaşmak isterim. Esnafların birçoğu dışarıda, kapılarda duruyorlar. Normalde esnafta bu ışıklar yanar, içerisinin görselliğinin artması için. Sordum, 'Neden burada bekliyorsunuz? Neden karanlık?'. Dediler ki: 'Elektrik maliyetinin altından kalkamıyoruz'. Bugün yine Denizli'de nüfusu 62 binin üzerinde bir Çivril ilçemiz var. Bu ilçemizdeki esnaflarla, esnaf odalarıyla bir görüşme yapıyordum. Orada toptan gıda satışı yapan bir toptancı esnaf telefonu aldı. Dedi ki: 'Sayın Vekilim, 62 binin üzerinde nüfusu olan bu ilçede bugün sadece 2 bin lira satış yapabildim'. Mini market sahibi bir vatandaş hemen yanında telefonu aldı: 'Bir haftadan beri sadece 3 bin 800 lira satış yapabildim' dedi. Şimdi Sayın Bakan soruyorum: Bu esnaflarımız Bağ-Kur prim borçlarını nasıl ödeyecek? Yine Denizli'deki esnafların yüzde 77'sinin yüklü miktarda Bağ-Kur prim borçları var ve Bağ-Kur prim borçlarına ilişkin de bir faizsiz erteleme taleplerini size iletmemi kendileri talep ettiler."