(ANKARA) - YENİ Parti İstanbul Milletvekili Namık Tan, Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi’nin Ankara ziyaretinin Türkiye-Irak ilişkilerindeki ulaştırma, enerji ve güvenlik gündemini yeniden ortaya koyduğunu belirterek, imzalanan anlaşmaların hayata geçirilmesinde Irak’ın kurumsal kapasitesinin belirleyici olacağını ifade etti.

Tan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, ziyaret sırasında düzenlenen imza töreninde yaşanan kısa süreli tereddüdün yalnızca bir protokol meselesi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini savundu. Tan, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

"Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi’nin Suudi Arabistan ziyareti öncesinde Ankara’ya gerçekleştirdiği çalışma ziyareti, Türkiye-Irak ilişkilerinin ulaştırma, enerji ve güvenlik alanlarındaki stratejik gündemini yeniden teyit etmesi bakımından önemliydi. Ancak imza töreninde yaşanan kısa süreli tereddüt, sembolik bir protokol meselesinin ötesinde, Irak’ın karar alma süreçlerine ilişkin daha derin bir tabloyu da ortaya koydu. Basına yansıyan görüntüler, üzerinde mutabakata varıldığı düşünülen anlaşmalardan birinin son aşamada gecikmeye uğradığını gösterdi. Sürecin diplomatik temaslarla sonuçlandırılması teknik sorunu çözdü; ancak asıl dikkat çekici olan, bunun Irak’ın devlet kapasitesine ilişkin verdiği mesajdı. Irak, anayasal kurumları işleyen bir devlet olmakla birlikte, karar alma süreçleri farklı siyasi bloklar, silahlı yapılar, mezhepsel dengeler ve dış aktörlerin etkisi altında şekillenmektedir. Bu nedenle Bağdat’ın uluslararası taahhütleri ile bunların sahadaki uygulanması arasında zaman zaman önemli farklılıklar ortaya çıkabilmektedir.

Uzun süre çatışma yaşamış birçok ülkede olduğu gibi Irak’ta da hukuki egemenlik ile fiilî egemenlik arasında belirgin bir fark bulunmaktadır. Yaklaşık yirmi yıldır ABD, İran, Körfez ülkeleri ve Türkiye’nin nüfuz alanlarının kesiştiği bir jeopolitik rekabet sahası olan ülkede, merkezi hükümetin karar alma süreçleri kaçınılmaz olarak çok katmanlı pazarlıklara konu olmaktadır. Türkiye açısından temel mesele, Ankara ile Bağdat arasında imzalanan anlaşmaların stratejik değerinin yanı sıra uygulanabilirliğidir. Kalkınma Yolu Projesi, yalnızca Basra Körfezi’ni Türkiye üzerinden Avrupa’ya bağlayacak bir ulaştırma koridoru değil; küresel tedarik zincirleri ve jeoekonomik rekabet bağlamında bölgesel entegrasyonu hedefleyen stratejik bir girişimdir. Ancak başarısı, siyasi iradenin yanı sıra güvenlik ortamına, finansmana, kurumsal koordinasyona ve Irak’ın idari kapasitesine bağlıdır. Aynı değerlendirme güvenlik alanı için de geçerlidir. PKK’nın Irak topraklarındaki varlığının sona erdirilmesine yönelik iş birliğinin başarısı, ortak siyasi iradenin yanı sıra Bağdat’ın ülke genelindeki egemenlik ve güvenlik kapasitesini güçlendirebilmesine bağlı olacaktır.

Ziyaretin olumlu yönlerinden biri ise Kerkük sahalarına ilişkin TPAO ile BP arasındaki ortaklıktır. Bu gelişme, Türkiye-Irak enerji ilişkilerinin derinleşmesi ve bölgesel enerji güvenliği açısından önemli bir adımdır. Önümüzdeki dönemde enerji ihracat güzergâhları üzerindeki rekabetin sürmesi beklenmektedir. Basra petrolünün dünya piyasalarına hangi hatlar üzerinden ulaştırılacağı, ticari olduğu kadar jeopolitik bir mesele olmaya devam edecektir. Bu nedenle Türkiye’nin enerji diplomasisini bölgesel güç dengelerini gözeten uzun vadeli ve çok yönlü bir stratejiyle yürütmesi önem taşımaktadır. Sonuç olarak Ankara ziyareti, Türkiye ile Irak arasında stratejik iş birliği iradesinin sürdüğünü göstermiştir. Bununla birlikte, uluslararası ilişkilerde anlaşmaların başarısını belirleyen unsur yalnızca imzaları atmak değil, bunları hayata geçirebilecek kurumsal kapasiteyi ve siyasi istikrarı sağlayabilmektir. Türkiye-Irak ilişkilerinin geleceği de büyük ölçüde bu kapasitenin güçlendirilmesine bağlı olacaktır."