(MERSİN) - Mersin Büyükşehir Belediyesi’nin Tarsus’ta bulunan Ötüken Vadi Park Kadın ve Çocuk Atölyesi’nden faydalanan liseli gençler, gelişen teknolojiyi kullanarak hayatı herkes için daha kolay bir hale getirmeyi hedefledi ve görme engelliler için ‘MERSULA’ isimli akıllı sesli çevre asistanını icat etti.
"Çevreni algılar, yoluna eşlik eder" sloganıyla ilk denemelerine başlanan yeni teknoloji; sesli komut, akıllı uyarı, yapay zekâ destekli yönlendirme ve gizliliği ile görme engellilerin yaşamlarını kolaylaştırmaya hazırlanıyor. Şapka prototipi ile basit engeller karşısında sesli uyarı alma şansı da yakalayan görme engelli yurttaşlar; telefonda yer alacak uygulama sayesinde ise sokakta engellere takılmadan yürüme, adrese yönlendirme, market alışverişi yapma ve ev içinde kayıp eşyaları bulamama gibi birçok sorundan kurtulacak.
"ATÖLYE BİRÇOK TEKNOLOJİK KONUDA ÖĞRENCİLERİN GELİŞİMİNE KATKI SAĞLIYOR"
Tarsus Ötüken Vadi Park Kadın ve Çocuk Atölyesi Sorumlusu Emre Aşkın, geliştirilen akıllı sesli çevre asistanı ‘MERSULA’ ile şapka prototipinin detaylarını paylaştı. Atölye’nin uzun zamandır birçok teknolojik konuda öğrencilerin gelişimine katkı sağladığını söyleyen Aşkın, bu kez de teknolojiyi insanlık yararına kullanmak amacıyla bir proje geliştirdiklerini belirtti. Proje için lise öğrencileriyle çalıştıklarını kaydeden Aşkın, "Yapay zekâ tabanında bir mobil uygulama geliştirdik. Bu uygulamayı geliştirirken de konuyu 2’ye ayırdık. Birincisi başlangıç bir prototip örneği oluşturmaktı. Etrafımızda çok çabuk bulabileceğimiz birkaç sensör bağlantısı gerçekleştirerek ve internetten de yararlanarak basit bir şapka modeli yaptık. Bu şapka modeli, önde bir engel çıktığında sensör uyarı sistemiyle destek sağlıyor" dedi.
"KAYBETTİĞİNİZ NESNEYİ BULABİLİYORSUNUZ"
Başlangıç düzeyindeki bu uygulamayı daha da ileri bir seviyeye taşıdıklarını vurgulayan Aşkın, 2. aşama olarak yapay zekâ destekli bir Android mobil uygulaması geliştirdiklerinden söz etti. Uygulama hakkında da bilgi veren Aşkın, "Bu uygulamada da kamerayı bir göz olarak düşündük. Bu göz yardımıyla, etraftaki nesneleri algılayan ve bu nesneleri kişisel bir asistan yardımıyla sesli olarak kullanıcıya aktaran bir model yaptık. Modelimiz, etrafımızdaki birçok nesneyi tanıyabiliyor. Nesneye olan mesafe uzaklıklarını ölçebiliyor ve kullanıcıyı bilgilendiriyor. Ek olarak da uygulama aracılığıyla etraftaki nesneyi bulma özelliği ekledik. Kaybettiğiniz bir nesneyi bulabiliyorsunuz" diye konuştu.
Bu tür donanımsal ürünlere ulaşımın zor ve maliyetli olduğunu, buna karşın telefon destekli bir uygulamanın daha erişilebilir olduğunu belirten Aşkın, "O yüzden telefon destekli bir çözüm sağladık. Bu uygulamamız, yakın zamanda insanlık yararına teknoloji kategorisindeki etkinliklere dâhil olacak. Öğrencilerimiz bu alanda kendi girişimciliklerini ortaya koyacaklar" dedi. Geliştirdikleri uygulamaya benzer çalışmaları araştırdıklarını söyleyen Aşkın, bu çalışma için de Google ve Microsoft’un geliştirmiş olduğu uygulamalardan esinlendiklerini ve bunların eksiklerine odaklanarak, kullanıcıya daha etkili olması amacıyla özellikler eklemeye devam ettiklerini aktardı.
"ATÖLYEMİZ HER YAŞTAN ÇOCUĞA HİTAP EDİYOR"
Çağın teknoloji ve yapay zekâ çağı olmasının bilinciyle hareket ettiklerini, öğrencileri de 21. yüzyıl becerilerini kazanmaları noktasında teşvik edip farkındalıklarının artmasına destek olduklarını söyleyen Aşkın; teknolojiyi sadece mühendislik becerileri olarak değil, iletişim becerileri olarak da ele alıp, insanlık yararına neler yapılabilir diye tartıştıklarını ve ortaya proje çıkarmaya çalıştıklarını kaydetti. Aşkın, "Bunlar başlangıç ve prototipleri. Ama gençlerin bu işleri daha ileri seviyeye taşımak için önlerinde uzun bir eğitim yolculukları var. Kendilerini geliştirebilir ve ilgili bölümlere de giderek profesyonelleşebilirler. Bizler onların erken yaşta farkındalıklarının artmasına destek oluyoruz. Bu anlamda atölyemiz her yaştan çocuğa hitap ediyor" şeklinde konuştu.
"BU PROJENİN PARÇASI OLDUĞUM İÇİN ÇOK MUTLUYUM"
Uygulamadan yararlanan yüzde 90 görme engelli Ayşe Beçet, sosyal yaşamda engelinden dolayı büyük zorluklarla mücadele ettiğinden söz ederek, “Mesela alışveriş yapmak, gezmeye gitmek, otobüse binmek, inmek… Bunların hepsi bizim için çok büyük bir problem oluyor” dedi. Uygulama hakkında duygu ve düşüncelerini paylaşan Beçet, “İlk defa böyle bir projede bulundum. Bu projenin bir parçası olduğum için çok mutluyum. Uygulama sayesinde rahat yürüyorsunuz, önünüze bir engel geldiğini hissediyorsunuz. Çünkü normalde benim çarpmalarım söz konusu olabiliyor. Bu en aza indirgeniyor. İnanıyorum ki bu proje daha çok gelişecek, daha çok faydalı olacak. Bu konuda arkadaşların emekleri için çok teşekkür ediyorum" ifadelerini kullandı.
"UYGULAMA, ENGELLİ BİREYLERE TEK BAŞINA HAREKET ETME ÖZGÜRLÜĞÜ VERİYOR"
Tarsus Görme Engeller Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Turhan Beçet ise eşinin görme engelli olduğunu söyleyerek; uygulamanın çalışırken, işe giderken, gün içinde önlerine çıkan her türlü engeli en az düzeye indirebildiğinden ve engelli bireye tek başına hareket etme özgürlüğü verdiğinden söz etti. Beçet, "Arkadaşları tebrik ediyorum. Ürettikleri ürünü hem uygun bir maliyetle elde edebiliyorlar hem de görme engelli bireyler için hayatı daha çok kolaylaştırıyorlar. Derneğimize üye birçok görme engelli yurttaşımız var. Bu proje onlara mükemmel bir katkı sağlayacak. Üretim aşamasında da eminim ki başarılı olacaklar. Bu tür uygulamaların engelli bireyler için maliyetinin uygun olması veya ücretsiz olması konusunda, yetkililerimizin de bizleri düşünmesini ve yardımcı olmasını isteriz" dedi.
"GÖRME ENGELLİ VATANDAŞLARIN ENGELLERE ÇARPMASINI ÖNLÜYOR"
Uygulama geliştiricilerinden 16 yaşındaki Yusuf Efe Demir, atölyede hayata geçirdikleri çalışmalardan ve elde ettikleri deneyimlerden bahsederek,"“Buraya ilk katıldığımda beni en çok heyecanlandıran şey; aklımıza gelen her şeyi somut bir nesneye dönüştürebilmemiz oldu. Burada 3 boyutlu tasarım eğitimleri, robotik kodlama, oyun geliştirme gibi eğitimler alıyoruz" diye konuştu. Şapkayı, görme engelli vatandaşların hayatını kolaylaştırmak için başladıkları projenin ilk adımı olarak tasarladıklarını aktaran Demir, "Bu şapkayı daha önce de yapanlar oldu. Ancak biz bunu tamamen kopyalamak yerine, bu fikri geliştirip yapay zekâ destekli bir mobil uygulama yapmak istedik. Bu şapkamızda bir adet mesafe sensörü, mikro denetleyici, ses, hoparlör ve pil kullandık. Mesafe sensörü, algıladığı veriyi ses sinyaline dönüştürerek, görme engelli vatandaşımızın engellere çarpmasını önlüyor" ifadelerine yer verdi.
BAŞKAN SEÇER'E TEŞEKKÜR
Uygulamanın, telefonun kamerasından aldığı veriyi yapay zekâ ile işleyerek karşısında ne gördüğünü, çevreyi ona tanıtacak bir asistan olacak şekilde tasarlandığını söyleyen Demir, "Mesela bir otobüse bindiğinde, boş koltuğun nerede olduğunu asistan sayesinde bilecek veya markete gittiğinde hangi ürünü alması gerektiğini veya fiyatını metin okuma sayesinde öğrenecek. Biz sık sık böyle projeler yapıyoruz. Bu hafta da görme engelliler için bir proje yapmak istedik. Projeyi; görme engelli vatandaşların çok bir maliyete gerek duymadan, rahat ve özgürce gezebilmesini, sokağa çıkabilmesini ve yanında kimse olmadan, yardımcı olmadan rahat bir şekilde hareket edebilmesi için tasarladık" diye konuştu. Demir son olarak; gençlerin hayallerini gerçeğe aktarmasına, projelerin üretilmesine yardımcı olan ve gençleri çok seven Başkan Seçer’e bu hizmetlerden dolayı teşekkürlerini iletti.
Uygulama geliştiricilerinden 17 yaşındaki Tesmür Özer de uygulamanın görme engelli bireyler için çok büyük bir destek sağlayacağının altını çizdi. Özer, "Şapkamız sayesinde, engellere ne kadar mesafede yaklaşıldığı ya da karşısında olduğu anlaşılabiliyor. Bence ufak bir adım bile çok zor geliyor olabilir. Uygulamamız sayesinde bu çok kolaylaşacak diye düşünüyorum" dedi. Yeni şeyler öğrenmek ve kendilerini geliştirmek isteyen öğrencileri de atölyeye beklediklerini kaydeden Özer, "Bize bu imkânları sunduğu için başta Başkanımız Vahap Seçer’e ve öğretmenlerimize teşekkür ediyorum" diye konuştu.