(ANKARA) - Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında Mekke'de imzalanan ve üç ülkeden birine yönelik silahlı saldırının tümüne yapılmış sayılmasını öngören Mekke Ortak Savunma Anlaşması dünya basınında geniş yankı buldu. İngiltere merkezli The Guardian gazetesi anlaşmayı "NATO tarzı savunma paktı" olarak nitelendirerek, üçlü ittifakın "ilk sınavının Yemen olabileceğini" yazdı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından dün Mekke'de imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, üç ülkeye yönelik herhangi bir silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış kabul edilmesini öngörüyor. Ancak anlaşmaya ilişkin ortak açıklamada, tarafların böyle bir durumda üstleneceği somut askeri yükümlülüklerin ayrıntıları yer almadı.
Mekke'de imzalanan ortak savunma anlaşması dünya basınında geniş yankı buldu.
THE GUARDIAN: NATO TARZI SAVUNMA PAKTI
The Guardian gazetesi, anlaşmayı “NATO tarzı savunma paktı” olarak tanımlarken, Yemen’da Suudi Arabistan ile Husiler arasındaki çatışmaların son bir ayda yoğunlaştığına işaret ederek, "Uzun süredir hazırlıkları devam eden üçlü paktın ilk sınavı Yemen'de olabilir" değerlendirmesinde bulundu.
Gazete, Husilerin önceki gün füze ve insansız hava aracı saldırılarında Aden Merkezli Yemen hükümetinin en az 58 askerini öldürdüğünü, Suudi Arabistan'ın güneyine düzenlenen ayrı bir saldırıda ise 11 sivilin yaralandığını hatırlattı. The Guardian, Riyad'ın Husilere karşı denizden ve muhtemelen karadan büyük çaplı bir askeri harekata hazırlandığı yönünde değerlendirmeler bulunduğunu aktardı.
FT: "ANLAŞMA SUUDİ ARABİSTAN'IN HUSİLERE KARŞI DAHA KAPSAMLI ASKERİ FAALİYETLERİNİN HABERCİSİ OLABİLİR”
İngiltere merkezli Financial Times da anlaşmayı Yemen'deki gelişmelerle ilişkilendirdi. Gazete, Riyad ile İslamabad'ın NATO üyesi Türkiye'yi mevcut savunma işbirliğine dahil etmek için aylardır görüşmeler yürüttüğünü, sürecin Suudi Arabistan ile Husiler arasındaki çatışmanın tırmanmasıyla hızlandığını yazdı.
FT, anlaşma hakkında bilgilendirilen bir kaynağın, paktı Suudi Arabistan'ın Husilere karşı daha fazla askeri faaliyette bulunmasının "habercisi" olarak değerlendirdiğini aktardı. Kaynak, Türkiye'nin deniz unsurlarına sahip olduğunu belirterek, Türkiye ve Pakistan'ın bu faaliyetlere katılmasının bekleneceğini savundu. Kaynak, bunun "Türkiye'nin dahil olmaya istekli olduğunu gösterdiğini ve çok ilginç bir gelişme olduğunu" ifade etti.
Gazete, üçlü ittifakın Suudi Arabistan'ın mali gücünü Türkiye ve Pakistan'ın askeri kapasitesi ve savunma sanayisiyle bir araya getirebileceği değerlendirmesinde bulundu.
BBC: "TÜRKİYE YEMEN'DEKİ SALDIRILARA KATILMAK ZORUNDA KALACAK MI?"
BBC, anlaşmanın taraflara yönelik saldırılarda karşılıklı savunma sözü vermesine karşın, ülkelerin somut yükümlülüklerinin belirtilmediğine dikkati çekti.
BBC, bu belirsizliğe ilişkin "Suudi Arabistan'ın Husilerle geniş çaplı savaşı yeniden başlarsa Türkiye Yemen'e yönelik saldırılara katılmak zorunda kalacak mı" ve Pakistan ile Hindistan arasında yeni bir çatışma çıkması halinde "Suudi Arabistan Hindistan'a savaş ilan etmek zorunda mı kalacak" sorularını gündeme getirdi.
BBC, bu tür senaryoların karmaşık siyasi ve askeri hesaplamalar gerektireceğini ve anlaşmanın hangi koşullarda devreye gireceğinin henüz belirsiz olduğunu vurguladı. BBC'ye konuşan araştırmacı Burcu Özçelik, Türkiye açısından anlaşmanın savunma sanayisine "ortak üretim, teknoloji ortaklıkları, tedarik ve daha fazla askeri birlikte çalışabilirlik fırsatları sunabileceğini" ifade etti.
REUTERS: "BÖLGESEL ODAKLI YENİ BİR GÜVENLİK MİMARİSİ"
Reuters ise paktı, İran ile müttefiklerinin Körfez ülkelerine yönelik saldırıları ve ABD'nin bölgedeki güvenlik rolüne ilişkin soru işaretlerinin arttığı bir dönemde üç önemli bölgesel gücün yakınlaşması olarak değerlendirdi.
Gulf Research Center Başkanı Abdulaziz Sager, Reuters'a yaptığı değerlendirmede, "Müslüman dünyasının en etkili üç devletinin artan belirsizlik ortamında bir araya gelmesinin, bölgesel ve orta ölçekli güçlerin güvenlik konularında daha yakın koordinasyona yönelik artan isteğini gösterdiğini" söyledi. Sager, "üçlü yapının ülkelerin ortak diplomatik ve askeri ağırlığını artırırken daha bölgesel odaklı bir güvenlik mimarisinin ortaya çıkmasına katkıda bulunabileceğini" kaydetti.
Reuters, Türkiye'nin NATO'nun ikinci büyük ordusuna sahip olduğuna, Pakistan'ın nükleer silaha sahip tek Müslüman ülke olduğuna, Suudi Arabistan'ın ise dünyanın en büyük petrol ihracatçılarından biri olduğuna dikkati çekti.
AL ARABIYA: "YENİ BİR ASKERİ EKSEN VEYA MEZHEPSEL BLOK DEĞİL"
Anlaşmanın ideolojik veya mezhepsel bir hizalanmadan ziyade, değişen bölgesel güvenlik dengeleri karşısında ortaya çıkan pragmatik bir işbirliği olduğu yönündeki değerlendirmeler Körfez basınının gündeminde. Suudi Arabistan merkezli Al Arabiya da Riyad yönetiminin anlaşmanın bölgedeki ülkelere karşı oluşturulmuş yeni bir askeri blok olmadığı yönündeki mesajlarını öne çıkardı.
Suudi Arabistan Kamu Diplomasisinden Sorumlu Bakan Yardımcısı Rayed Krimly, anlaşmanın kolektif savunma ve caydırıcılık amacı taşıdığını ancak "yeni bir askeri eksen veya mezhepsel blok oluşturmayı hedeflemediğini" belirtti. Krimly, anlaşmanın nükleer hedeflerle veya bir silahlanma yarışıyla bağlantılı olmadığını, üç ülkenin savunma kapasitelerinin daha fazla geliştirilmesi ve bütünleştirilmesine imkan sağlayacağını ifade etti.
Krimly ayrıca paktın Suudi Arabistan'ın Körfez, Arap ülkeleri veya diğer uluslararası ortaklarıyla ilişkilerinin yerine geçmediğini ve üç ülkenin mevcut ikili ya da çok taraflı anlaşmalarını geçersiz kılmadığını vurguladı.