Haber: Erva GÜN
(TBMM) - TBMM Genel Kurulu’nda CHP’nin, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın olası güvenlik risklerinin incelenmesi ve Meclis’in anayasal denetim rolünün işletilmesi amacıyla verdiği genel görüşme önergesi, AK Parti ve MHP’nin oylarıyla reddedildi. AK Parti Bursa Milletvekili Refik Özen, anlaşmanın onay sürecinin tamamlanmasının ardından işlerlik kazanacağını kaydederek, anlaşmanın önümüzdeki günlerde TBMM'ye sevk edileceğini ve Meclis'te onaylanması halinde yürürlüğe gireceğini bildirdi.
TBMM Genel Kurulu, Başkanvekili Yusuf Beyazıt başkanlığında toplandı. Genel Kurul’un gündemine geçilmeden önce partilerin grup önerileri görüşüldü.
CHP Grubu, Mekke Ortak Savunma Antlaşması'nın bölgesel güç dengelerinde yaratacağı muhtemel sarsıntılar ve ülkemizi çok boyutlu bir güvenlik krizine çekme riskinin tüm boyutlarıyla incelenerek Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin süreçteki anayasal denetim rolünün işletilmesi amacıyla genel görüşme önergesi verdi.
Önerge üzerine CHP Grubu adına konuşan Hatay Milletvekili Mehmet Güzelmansur, anlaşmanın 7 Ağustos 2026 tarihinde imzalandığını anımsatarak, anlaşmanın içeriğine ilişkin gelişmelerin büyük ölçüde basından öğrenildiğini savundu.
"Milletin Meclisi savaş ve barış gibi hayati konularda nasıl olur da bilgilendirilmez? Bu anlaşmanın Meclise bir an önce getirilmesi gerekmiyor mu? Nasıl olur da gelişmeler verilir, kim belirleyecek?" sorularını yönelten Güzelmansur, dış politikanın Meclis'in paypas edilerek ve Meclis'e bilgi verilmeden yürütülecek bir iş olmadığına dikkati çekti. Güzelmansur şöyle konuştu:
"Hükümet ülkemizin geleceğini etkileyen kararların sonuçlarını Meclis'e anlatmak zorundadır. Çünkü bu kararların sonuçlarını yalnızca bugünkü hükümet değil, gelecek hükümetler ve gelecek nesillerimiz de yaşayacaktır. Biz Türkiye'nin başka ülkelerle iş birliği yapmasına karşı değiliz. Savunma sanayimizin gelişmesini, ülkemizin güçlenmesini ve bölgemizde barışın korunmasını elbette çok istiyoruz. Ancak bir anlaşma imzalanırken yalnızca kazanacaklarımızı değil, karşılaşabileceğimiz riskleri de düşünmek zorundayız. Bu anlaşmaya göre üç ülkeden birine yapılan silahlı saldırı, diğer ülkeleri ilgilendiren bir savunma meselesine dönüşebilir. Türkiye doğrudan tarafı olmadığı çatışmalar nedeniyle kendisini yeni bir savaş içinde bulmamalıdır. Komşularımızla ilişkilerimizin bozulması, bölgemizdeki gerilimin büyümesi ve ticaretimizin zarar görmesi ülkemizin çıkarlarına aykırıdır. Türkiye Orta Doğu coğrafyasında bir denge unsuru olmalıdır.
GÜZELMANSUR'DAN HÜKÜMETE ÇAĞRI: MECLİS'İN ANAYASAL YETKİLERİNİ GÖZETİN
Ulu Önderimiz Mustafa Kemal Atatürk'ün dış politikamıza yön veren çok önemli bir ilkesi vardır. Ulu Önder Atatürk, 'Yurtta sulh, cihanda sulh' demiştir. Türkiye'nin dünyayla ilişkilerini belirleyen temel bir anlayıştır. Komşularımızla barış içinde yaşamak, başka ülkelerin iç işlerine karışmamak ve ülkemizin güvenliğini korurken bölgesel barışı gözetmek zorundayız. Orta Doğu'da kalıcı barış yeni cepheler açarak değil, sorunları diplomasiyle çözerek sağlanabilir. Güçlü dış politika her çatışmaya katılmak değil, ülkemizi çatışmalardan koruyacak aklı ve iradeyi gösterebilmektir. Hükümete çağrımız nettir: Anlaşmanın tam metnini Meclis'e getirin. Türkiye'nin hangi şartlarda genel destek vereceğini, sorumlulukların sınırını ve olası atılacak adımların ülkemize maliyetini açıklayın. Meclis'in anayasal yetkilerini gözetin. Bu konuyu milletin temsilcileri ile birlikte bütün yönleriyle tartışalım, konuşalım."
AK PARTİLİ ÖZEN: GÜÇLÜ OLMAK SAVAŞ İSTEMEK DEĞİLDİR
Önerge üzerine AK Parti Grubu adına konuşan Bursa Milletvekili Refik Özen, anlaşmanın değişen küresel dengeler ve giderek karmaşıklaşan güvenlik tehditleri karşısında atılan stratejik bir adım olduğunu vurguladı.
Dünya güvenlik anlayışının yeniden şekillendiğini ifade eden Özen, bölgesel savaşlar, terörizm, sınır aşan tehditler, siber saldırılar, enerji güvenliği sorunları ve savunma teknolojilerindeki hızlı dönüşümün devletleri güvenlik politikalarını yeniden değerlendirmeye zorladığını söyledi.
Özen, böylesi bir dönemde ülkelerin kendi güvenliklerini yalnızca başkalarının kararlarına, imkânlarına ve önceliklerine bağlamasının yeterli olmadığını vurgulayarak, "Her ülkenin kendi savunma kapasitesini güçlendirmesi kadar dost ve müttefik ülkelerle güvene dayalı iş birlikleri geliştirmesi de büyük önem arz etmektedir. Güçlü olmak savaş istemek değildir. Güçlü olmak barışı koruyabilecek imkâna sahip olmaktır. Caydırıcılık çatışmayı büyütmenin değil, çatışmayı önlemenin araçlarından biridir" diye konuştu.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nı bu anlayış çerçevesinde değerlendirdiklerini belirten Özen, anlaşmanın temelinde üç ülke arasındaki dayanışmanın güçlendirilmesi, kolektif caydırıcılık ile savunmanın muteberliğinin ve etkinliğinin sağlanması bulunduğunu kaydetti. Uluslararası hukukun korunmasını ve diplomatik kanalların açık tutulmasını önemsediklerini aktaran Özen şu ifadeleri kullandı:
"Uluslararası hukukun korunmasını ve diplomatik kanalların açık tutulmasını önemsiyoruz. Anlaşma çerçevesinde oluşturulacak kurumsal yapılara ilişkin hususlar halihazırda 3 üye ülke arasında yürütülmekte olup bu çerçevede görüşülen hususlar, bizim açımızdan anlaşmanın onay süreci tamamlandıktan sonra işlerlik kazanacaktır. Önümüzdeki günlerde Gazi Meclisimize sevk edilecek ve Meclisimizin iradesi ile onaylanması hâlinde yürürlüğe girecektir."
CHP'nin genel görüşme önergesi AK Parti ve MHP'nin oylarıyla reddedildi.