Haber: Gençağa KARAFAZLI
(RİZE) - Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nün (ÇAYKUR) 2026 yılı yaş çay kampanyasında üreticilerin yaşadığı sorunlar giderek derinleşiyor. Kurban Bayramı sonrası yaşanan yoğunluk ve alım noktalarındaki izdihamın ardından uygulanan kota ve kontenjan sistemi, üreticiyi daha da zor durumda bıraktı. Sürece özel sektörün de fiyat düşüşleriyle dahil olması, krizi büyüten son etken oldu.
Devletin açıkladığı 35 liralık yaş çay fiyatına rağmen, özel sektörün alım fiyatını 25-26 liraya kadar düşürmesi üreticiyi adeta çıkmaza sürükledi. Yaklaşık 205 bin çay üreticisi son yılların en zorlu dönemlerinden birini yaşarken, maliyetlerin 31-32 lira seviyesinde olduğunun açıklanması, belirlenen fiyatın yetersizliğini bir kez daha gözler önüne serdi.
Üreticilerin talep ettiği "40 lira artı destekleme" fiyatının karşılık bulmaması ise sektördeki krizin derinleşmesine neden oldu. ÇAYKUR’un plansız alım süreci, bayram sonrası oluşan kaos ortamıyla birleşince sorunlar katlanarak arttı.
Nakliye problemlerinin çözülememesi nedeniyle alınan çayların alım yerlerinde bekletildiği, bazı noktalarda ürünlerin zarar gördüğü belirtildi. Kapasite gerekçesiyle kota ve kontenjan uygulamasına geçen ÇAYKUR, haftalık tatil uygulamasıyla da alımları durdurunca üretici özel sektöre yönelmek zorunda kaldı.
Bu gelişmelerin en yoğun hissedildiği bölgelerden biri olan Rize’deki Kendirli Beldesi’nde üreticiler, mağduriyetlerini dile getirdi.
Çay üreticisi Yakup Köse, "Durum ortada. Eksper çayın altında kaldı, onu bekliyoruz. Devletin 45 çay fabrikası var bir 45 tane daha açsa yine yetmez öyle 1 haftada bitirmek yok, bunu bir aya yayacaksın" dedi.
"FABRİKALARIN KAPASİTESİNİN ARTIRILMASI LAZIM"
AK Partiye oy verdikleri için yaşananlardan kendilerinin sorumlu tutan çay üreticisi Mustafa Albayrak ise şunları söyledi:
"Ben yaklaşık 5 senedir bu işle uğraşıyorum. Hiçbir düzelme görmedim. Rahmetli babamla da aynı işi yapıyorduk, o zaman da aynıydı, şimdi de aynı. Hiçbir şey değişmiyor. Fabrikaların kapasitesinin artırılması lazım. ÇAYKUR böyle yönetilemez. Üreticiye değer verilmesi gerekiyor ama verilmiyor. Bu işin suçlusu benim AK Parti’ye oy verdiğim için..."
"BİR TON ÇAYIN SADECE 700 KİLOSUNU SATABİLİYORUZ"
ÇAYKUR’un kötü yönetildiğini dileri süren çay üreticisi İlyas Köse, "Ben yıllarca kamuda çalıştım. Hayatımda böyle kötü yönetilen bir kamu işletmesi görmedim. Biz makineli tarıma geçtik ama ÇAYKUR yetersiz kaldı. Biz ÇAYKUR’a bütün çayımızı satıyorduk. Şimdi daha kaliteli çay üretimi için budamayı ve kota uygulamasını getirdik BİR ton çayın sadece 700 kilosunu satabiliyoruz. Kalan 300 kiloyu kime satacağız? Mecburen özel sektöre, düşük fiyata satıyoruz. Bizi özel sektöre mecbur bırakıyorlar. Senin kapasiteni ben mi düşüneceğim? Mademki teknolojiye geçildi işletme kapasitesini oradaki Genel Müdür'ün düşünmesi gerekmiyor mu? Sadece makam odalarını büyütmekle bu işler oluyor" diye konuştu.