Haber: Gençağa KARAFAZLI
(RİZE) - Karadeniz Bölgesi Çay Üreticileri Temsilcileri, ÇAYKUR'un uyguladığı düşük kontenjanlar nedeniyle yaş çay alımında ciddi kriz yaşandığını belirterek, üreticinin özel sektör karşısında zor durumda bırakıldığını ve kalıcı "Çay Kanunu" talep ettiklerini açıkladı.
ÇAYKUR’un kapasite yetersizliğini gerekçe göstererek üreticinin ürününe sınırlama getirmesi, sahada ciddi bir kaosa yol açtı. Üreticiler topladıkları çayı ya günlerce bekletmek zorunda kalıyor ya da çürümeye terk ediyor. Alternatifsiz bırakılan üretici ise çözümü özel sektör fabrikalarına yönelmekte buluyor. Ancak burada da tablo değişmiyor; devletin açıkladığı 35 TL taban fiyatın çok altında, 26–27 TL gibi rakamlarla alım yapılması üreticinin emeğini adeta yok sayıyor.
Of’tan Rize’ye, Artvin’den Trabzon’a kadar uzanan geniş coğrafyada çay bahçeleri yalnızca ürün kaybına değil, büyük bir ekonomik yıkıma da sahne oluyor. Üreticiler, artan maliyetler karşısında zaten zor ayakta dururken, düşük alım fiyatları ve belirsiz politikalar nedeniyle üretimden kopma noktasına geliyor.
"ÜRETİCİYE 'ÇAYINI TOPLA' DEYİP..."
Karadeniz Bölgesi Çay Üreticileri Temsilcileri'nden yapılan yazılı açıklamada, şu ifadelere yer verildi:
"Doğu Karadeniz bölgesi insanının can damarı, alın teri ve tek geçim kaynağı olan çay tarımı, bugün tarihinin en büyük ihanetlerinden ve yönetim krizlerinden birini yaşamaktadır. Kurban Bayramı'nın hemen ardından, üreticinin en yoğun hasat döneminde, ÇAYKUR tarafından uygulanan dekar başına 25–30 kilogramlık komik kontenjanlar, üreticiyi kendi topraklarında mülteci konumuna düşürmüştür. Gözümüzün içine baka baka ilan edilen bu kotalar, bir tarım politikasının değil, üreticiyi özel sektörün insafına ve vicdansızlığına terk etme planının bir parçasıdır.
Bugün Trabzon Of / Rize başta olmak üzere bölgenin dört bir yanındaki alım merkezlerinde tam bir lojistik fiyasko yaşanmaktadır. Üreticinin binbir emekle topladığı yaş çay, 3–4 gündür alım yerlerinde kamyonlara yüklenmeyi beklemektedir. Tonlarca çay yaprağı, fabrikalara çekilmediği için durduğu yerde kızışmakta, yanmakta ve çöpe dönmektedir. Çayın tarlada beklemeyeceğini, toplandığı an işlenmesi gerektiğini bilmeyen bir yönetim anlayışı olamaz! Üreticiye 'Çayını topla' deyip, alım yerine getirildiğinde kapıları kapatmak, bu bölgenin insanıyla, çiftçisiyle açıkça dalga geçmektir.
"ÇAYKUR KAPILARI KAPATTIĞI AN MEYDAN KİME KALMAKTADIR?"
ÇAYKUR kapılarını kapattığı ya da ağır kontenjanlarla alımı durdurduğu an, meydan kime kalmaktadır? Devletin açıkladığı resmi taban fiyatı hiçe sayan, üreticinin çaresizliğini fırsat bilen bazı özel sektör firmalarına. Soruyoruz: Devletin ilan ettiği bir taban fiyat varken, özel sektörün bu fiyatın neredeyse yarı fiyatına, üstelik aylarca sonrasına vade vererek çay almasına neden göz yumulmaktadır? Üreticinin alın terini üç kuruşa kapatmaya çalışan bu sömürü düzeni, serbest piyasa değil, düpedüz fırsatçılıktır. Çiftçimiz borç içindeyken, gübre ve işçilik maliyetleri altında ezilirken, bir de bu tefeci zihniyetin kıskacına itilmesi kabul edilemez.
"SADAKA DEĞİL EMEĞİMİZİN YASAL GÜVENCESİNİ İSTİYORUZ"
Bizler, toprağına bağlı, ülkesini doyuran çay üreticileriyiz. Sadaka değil, emeğimizin yasal güvencesini istiyoruz. Bu adaletsiz düzene karşı sesimizi yükseltiyor ve yetkililerden şu acil adımları bekliyoruz.
Kontenjan derhal esnetilmelidir: Alım yerlerinde bekleyen ve çürümeye yüz tutan tüm çaylar, tek bir yaprak ziyan edilmeden acilen fabrikalara çekilmeli, nakliye filoları takviye edilmelidir.
Taban fiyat alt sınırdır, ihlali suçtur: Devletin açıkladığı fiyatın altında alım yapan her bir özel kuruluşa en ağır cezai yaptırımlar uygulanmalı, üreticinin hakkını gasbedenlerin lisansları iptal edilmelidir.
Kalıcı 'Çay Kanunu' çıkarılmalıdır: Üreticiyi korumayan, kontenjan çilesine son vermeyen hiçbir politika kalıcı olamaz. Çay sektörü acilen yasal bir regülasyona kavuşturulmalıdır.
Of’un, Rize’nin, Artvin’in meydanlarından ve çay bahçelerinden haykırıyoruz: Emeğimizi, çayımızı ve geleceğimizi bu sömürü çarkına teslim etmeyeceğiz. Haklı mücadelemizi, tarladan fabrikaya kadar her platformda sonuna kadar sürdüreceğiz."