Haber: Fatih Özkılınç Kamera: Özgür ŞENGÜL

(İZMİR) - İzmir'de 30 Ekim 2020'de meydana gelen ve 117 kişinin hayatını kaybettiği depremin üzerinden 6 yıl geçmesine rağmen depremzedelerin konut mücadelesi sürüyor. İzmir Depremzedeleri Dayanışma Derneği (İZDEDA) Başkanı Haydar Özkan, yaklaşık 15 bin depremzedenin hâlâ konutlarına kavuşmayı beklediğini belirterek, "Evi yıkılan ama yeni yapılacak olan evini göremeden ölen vatandaşlarımız, depremzedelerimiz var" dedi.

İzmir'de 30 Ekim 2020'de Seferihisar açıklarında saat 14.51'de, yerin 16,54 kilometre derinliğinde meydana gelen 6,6 büyüklüğündeki deprem, yaklaşık 15 saniye sürmesine rağmen kentte derin izler bıraktı. Depremde 117 kişi hayatını kaybederken, çok sayıda bina yıkıldı veya hasar gördü. Sarsıntının ardından Seferihisar'ın Sığacık Mahallesi'nde tsunami yaşanırken, en büyük yıkım merkez üssünden yaklaşık 70 kilometre uzaklıktaki Bayraklı ve Bornova ilçelerinde meydana geldi. Depremin üzerinden geçen 6 yılda çok sayıda konut yeniden inşa edilirken, bazı depremzedeler ise hâlâ evlerine kavuşamadı.

İZDEDA Başkanı Haydar Özkan, depremin 6'ncı yılında yaşanan sorunları ANKA Haber Ajansı'na değerlendirdi. Depremin ardından devlet tarafından yaklaşık 5 bin konut yapıldığını belirten Özkan, ağır hasarlı binalarda yaşayanların depremzede olarak kabul edildiğini, orta ve az hasarlı binalarda yaşayanların ise aynı kapsamda değerlendirilmediğini söyledi. Orta hasarlı binalar için güçlendirme kredisi tahsis edildiğini ancak bölgedeki zemin koşulları nedeniyle bu binaların da yıkıldığını ifade eden Özkan, "6 yıl geçti. Şu anda hâlâ temelini atmamış, inşaatına başlayamamış insanlarımız var. Bununla ilgili ben sıkıntılarımızı sürekli dile getiriyorum. Devletimizden ve yerel yönetimlerimizden sürekli medet umuyoruz, yardım istiyoruz" diye konuştu.

"MÜTEAHHİTLERLE İLGİLİ YAPTIRIM GÜCÜ OLSUN İSTİYORUZ"

Depremzedelerin müteahhitlerle de sorun yaşadığını dile getiren Özkan, bazı müteahhitlerin sözleşme imzalamalarına rağmen yıllarca inşaata başlamadığını, bazılarının ise inşaatın ilk katlarını tamamladıktan sonra ek ödeme talep ettiğini belirtti. Özkan, "İnşaatları alıp, sözleşmeyi yapıp iki sene, üç sene inşaata herhangi bir işlem yapmayan, inşaatı alıp birinci katın, ikinci katın çıktıktan sonra tekrar ödeme isteyen müteahhitlerimiz türedi maalesef. Bunlarla ilgili de bir yaptırım gücü olsun istiyoruz. Devletimiz bu konuya bir el atsın" dedi.

Hukuki süreçlerin uzun sürmesinin de mağduriyeti artırdığını belirten Özkan, depremzedelerin yıllardır kira ödemek zorunda kaldığını, bu nedenle müteahhitlerle yaşanan anlaşmazlıkların çözümü için devletin müdahalesini beklediklerini söyledi.

"EVİNİ GÖREMEDEN ÖLEN DEPREMZEDELER VAR"

Depremin ardından evlerinden, mahallelerinden ve şehirlerinden ayrılmak zorunda kalan vatandaşların hâlâ geri dönemediklerini belirten Özkan, "Evi yıkılan ama yeni yapılacak olan evini göremeden ölen depremzedelerimiz var maalesef. Evlerine sözleşmesini yapamayan hâlâ depremzedelerimiz var maalesef. Evinden ayrılan, hatta ilinden ayrılan depremzedelerimiz var. Okulundan, mahallesinden, arkadaşından, dostundan ayrılan depremzedelerimiz var. Hâlâ geri dönüşü sağlayamadılar" ifadelerini kullandı.

Artan inşaat maliyetlerinin vatandaşlar arasındaki ilişkileri de olumsuz etkilediğini söyleyen Özkan, "İnşaat yaptırırken insanlar maalesef birbirleriyle, tabirim caizse silah çekecek pozisyona geldiler. Birbirleriyle kavga ediyorlar. Komşuluk, dostluk, mahalleli ilişkisi bitti. Bununla ilgili bu yaralar ne zaman, nasıl sarılır açıkçası bilmiyorum ve bu konuyla ilgili de kaygılıyım" diye konuştu.

"15 BİN DEPREMZEDE KONUTUNU BEKLİYOR"

Depremin üzerinden geçen 6 yıla rağmen binlerce kişinin konutlarına kavuşamadığını belirten Özkan, "Bizim tahminimize göre şu anda 15 bin civarında konutunu bekleyen, 'evime oturayım' diye bekleyen depremzedemiz var" dedi.

"DÜNYA BANKASI KREDİSİNİN ŞARTLARI İYİLEŞTİRİLSİN"

Depremzedelerin konutlarına kavuşabilmesi için sağlanan yüzde 20 emsal artışı ve Dünya Bankası kredisine ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Özkan, kredi koşullarının iyileştirilmesini talep ettiklerini söyledi. Özkan, "Dünya Bankası kredisinin ödeme koşullarının ve şartlarının biraz daha iyileştirilmesini istiyoruz. Mesela iki yıl ödemesiz. Şu anda 3 milyon lira civarında, 4 milyon, 4 milyon 500 bin liraya çıkarılmasını talep ediyoruz" dedi.

Müteahhitlere yapılan hak ediş ödemelerinin hızlandırılması gerektiğini de belirten Özkan, "Müteahhitlere yapılan hak ediş ödemelerinin hızlandırılmasını ve bulunduğu ilden yapılmasını talep ediyoruz. Çünkü diğer türlü müteahhitler girmek istemiyorlar bu konuya. Fazla para istiyorlar. Bunlar da bizim canımızı yakıyor" diye konuştu.

"TABUT İÇERİSİNDE YAŞIYORUZ"

Türkiye'de geçmiş yıllarda yaşanan depremlerden yeterince ders çıkarılmadığını belirten Özkan, 1999 Marmara, Van, Elazığ, İzmir ve Kahramanmaraş depremlerini hatırlattı. Özkan, "Ders almamışız hiçbir şeyden. Hakikaten tabut içerisinde yaşıyoruz" dedi.

İzmir'de olası bir depreme karşı özellikle hasarlı binalara ilişkin önlem alınması gerektiğini vurgulayan Özkan, binaların ağır, orta veya az hasarlı olarak sınıflandırılması yerine oturulabilir olup olmadıklarının belirlenmesini istedi. Kentsel dönüşümün hızlandırılması çağrısında bulunan Özkan, "Kentsel dönüşüme öncelik verin. Hem hükümet hem de yerel belediyelerimiz bu konuya biraz daha duyarlı olsunlar. Kentsel dönüşüm önümüzdeki süreçte çocuklarımızın sağlıklı konutlarda oturması için elzem bir şey. İzmir depremi eğer gelirse Allah korusun şu anda yaşadığımız olayların çok çok fazlasını yaşarız diye korkuyoruz. Bunun önüne geçmek lazım" ifadelerini kullandı.

"İZMİR DEPREMZEDESİNİN UNUTULMASINI İSTEMİYORUM"

Depremin 6'ncı yılında depremzedelerin unutulduklarını hissettiklerini belirten Özkan, siyasetçilere çağrıda bulunarak, "Ben İzmir depremzedesinin unutulmasını istemiyorum. Maalesef ki 6. yılda biz depremzedeler olarak unutulduğumuzu biliyoruz, fark ediyoruz. Bununla ilgili bütün siyasetçileri, İzmir'in siyasetçilerini İzmir'in depremzedesine sahip çıkmaya çağırıyorum" dedi.