(ANKARA) - Kuzey Afrika'daki İspanya toprağı Ceuta'da yaşanan göç krizi, İspanya'nın göç politikaları ve sınırdaki ani yoğunluğun nedenlerine ilişkin çok sayıda iddianın dolaşıma girmesine yol açtı. İtalya, İspanya ile sınırını geçici olarak kapatırken AB’nin İspanya’yı Schengen uygulamasının dışına çıkaracağı iddiaları gündeme geldi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, göçmen akınının arkadasında İsrail'in olduğunu ileri sürdü.

İspanyol yerel yetkililere göre dün ve önceki gün yaklaşık 60 bin göçmen Fas'tan Ceuta'ya geçti. Bu sayı, kentin nüfusunun yaklaşık yüzde 70'ine karşılık geliyor. Geçiş girişimleri sırasında en az 57 kişi, İspanya topraklarına yüzerek ulaşmaya çalışırken boğularak ya da yaşanan izdihamda hayatını kaybetti.

Fas'ta özellikle kıyı bölgeleri dışındaki kesimlerde yoksulluk ve genç işsizliğinin yüksek olması, birçok gencin daha iyi ekonomik fırsatlar için Avrupa'ya gitmeye çalışmasına neden oluyor. İspanyol yetkililer, dün akşam itibarıyla göçmenlerin büyük bölümünün gönüllü olarak Fas'a döndüğünü açıkladı. Ceuta'da kalanların ise zamanla geri gönderilmesi bekleniyor.

AB'nin göçten sorumlu komiseri Magnus Brunner da X hesabından yaptığı paylaşımda, "Ana kara Avrupa Birliği'ne tek bir kişi bile geçmedi" ifadelerini kullanarak, Schengen Sınır Kanunu'nun Ceuta ve Melilla'dan seyahat edenler için zaten özel sınır kontrolleri öngördüğünü belirtti.

Buna karşın, göçmen akınının neden kısa sürede bu denli kitlesel bir boyuta ulaştığı sorusu etrafında çok sayıda iddia ve spekülasyon gündeme geldi.

KRİZ, İSPANYA'NIN İRAN VE GAZZE POLİTİKALARINA MİSİLLEME İDDİASI

Sosyal medyada dolaşan iddialardan biri, ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail'in, İspanya'nın göç politikaları ile İran ve Gazze konusundaki tutumuna misilleme olarak Fas'ı göç akınına göz yummaya teşvik ettiği yönünde. İddiaya göre bu yolla İspanya’nın Schengen bölgesinden izole edilmesi ve yalnızlaştırılması amaçlanıyor.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de bu iddiayı destekledi. Arakçi sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda “Fas rejimi Netanyahu ve Trump'ın bir başka aracıdır. İspanya'yı Filistin'e destek verdiği için cezalandırıyorlar” ifadelerine yer verdi.

Brüksel'de gazetecilere konuşan üst düzey bir AB yetkilisi, Schengen bölgesindan çıkarılma iddialarına ilişkin "Bu aşamada olaylar gelişmeye devam ediyor. Dolayısıyla herhangi bir spekülasyon için henüz çok erken. Bu bugün gerçekleşecek bir şey değil" dedi.

Ancak İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani, "Schengen bölgesinin İspanya'ya kapatılmasından yana olduğunu" belirtirken İtalya Başbakanı Giorgia Meloni de ülke sınırlarını korumak için "olağanüstü tedbirler" almaya hazır olduklarını açıkladı. İspanya buna karşılık İtalya'nın Madrid Büyükelçisi'ni Dışişleri Bakanlığı'na çağırdı. Öte yandan Fransa İçişleri Bakanı Laurent Nunez de İspanya sınırındaki kontrollerin artırılacağını duyurdu.

Fas’ın sınır denetlemelerini kasıtlı şekilde gevşettiğini iddia edenler 2021 yılında da benzer bir olay yaşandığını hatırlatıyor. O dönem, İspanya'nın Batı Sahra'nın bağımsızlığını savunan bir lideri tedavi amacıyla kabul etmesinin ardından Fas güvenlik güçleri sınırdaki denetimini gevşetmiş, yaklaşık 8 bin kişi Ceuta'ya geçmişti. Bu durum Fas'ın misillemesi olarak değerlendirilmiş ve iki ülke arasında diplomatik krize yol açmıştı.

"İSPANYA'NIN GÖÇMEN DÜZENLEMELERİNİN SINIR AKINLARINA NEDEN OLDUĞU" İDDİASI

İspanya hükümeti, oturma izni bulunmayan ancak ülkede en az beş aydır yaşadığını ve 1 Ocak 2026'dan önce ülkeye giriş yaptığını kanıtlayabilen göçmenler için af programı yürütüyor. Karar nisan ayında yürürlüğe girerken başvuru süresi geçen ay sona erdi ve 1 milyondan fazla kişi başvuruda bulundu.

ABD Başkanı Donald Trump dahil İspanya Hükümetini hedef alan yorumlarda, bu düzenlemenin İspanya'nın göçmenlere karşı "hoşgörülü" olduğu mesajını verdiği ve Ceuta'ya yönelen akını teşvik ettiği savunuluyor.

Trump, Cuma günü yaptığı açıklamada İspanya'nın "zayıf yasaları ve kötü yönetiminin" krizin nedeni olduğunu öne sürdü. ABD Dışişleri Bakanlığı da X hesabından yaptığı paylaşımda, yaşananları İspanya hükümetinin "kitlesel yasa dışı göçü kolaylaştırma yönündeki kasıtlı çabalarının doğrudan sonucu" olduğunu iddia etti.

Ancak bu açıklamalar, af programının aylar önce yürürlüğe girmesine rağmen göçmen akınının neden son iki günde aniden kitlesel boyuta ulaştığı sorusuna yanıt vermiyor. İspanya hükümeti de değerlendirmeyi reddetti ve sınır krizinin arkasında insan kaçakçılığı şebekelerinin bulunduğunu savundu.

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, insan kaçakçılarının İspanya Yüksek Mahkemesi'nin yakın tarihli kararını kasıtlı olarak çarpıttığını da kaydetti. Söz konusu karar, deniz yoluyla gelen göçmenlerin gerekli hukuki süreç işletilmeden topluca sınır dışı edilemeyeceğine hükmediyor. Kara sınırından ya da sınır çitini aşarak gelenler için ise farklı uygulamalar geçerli.